ERFGOUD

Religieuze personen

Baerts, (Paul Emile Justin) René, missionaris

Zoon van ijzerhandelaar Baerts en als missionaris van Scheut bezweken op terugreis uit Congo

Bessemans, Jozef (Evarist), 'padre José'

Als Salesiaan deed hij jarenlang missie- en opbouwwerk in Brazilië, waar hij ook overleed

Betten, Leonard, abt

Krachtige abt rond 1600, die Halmaal verwierf en de kerk van Donk bouwde. Voerde hervormingen in

Biets, (Hubert Eduard) Joseph, "Pater Benignus"

Pater Biets was de ijveraar voor de parochie Sint-Augustinus in Nieuw-Sint-Truiden, de stadsuitbreiding in het noordwest

Boelen, Frans, priester

Pastoor Boelen was een strijder voor de Vlaamse zaak

Bongaerts, Hendrik (Nicolaas Karel), missionaris

Scheutist en pastoor in Engelmanshoven

Breedzyp (van), of Breedzips, Diederik, miniaturist

Diederik verluchtte handschriften in de Sint-Truidense abdij rond 1540-1550.

Cartuyvels, (Jean) Louis (Ursmare), missionaris

Redemptorist Cartuyvels stichtte de - mislukte - Belgische kolonie New Brabant in de VS rond 1850

Cartuyvels, Petrus (Remaclus), pastoor

Pastoor van Sint-Marten en van het begijnhof

Cauwels, Alfred, 'Pater Pacifique'

Pater 'Pacifik', minderbroeder en sportpromotor, werd wel eens de 'bruine Deken' van Sint-Truiden genoemd omwille van zi

Christina de Wonderbare

De heilige Christina 'de wonderbare' verwierf internationale bekendheid, ook recent nog

Coart, Godfried, Govaert, van Melveren, Mervellanus, martelaar

Godfried Coart van Melveren was als minderbroeder-martelaar, opgehangen door de protestanten in een schuur bij Gorkum (N

Coelmont (Egidius Norbertus Eduardus Robertus), 'pater Eduard', praemonstratenzer

Witheer Eduard werd pastoor in Jezus-Eik waar hij het bedevaartsoord Mariahof oprichtte

Coenegrachts, Herman, aalmoezenier

Rector van Sint-Marten en aalmoezenier van de Mexico-expeditie ter ondersteuning van keizer Maximiliaan, begraven in de

Columbanus, Jan, abt

... 780 Abt, Dichter , musicus en componist . Volgens sommigen auteur van het oudst gekende muziekwerk in België, de Pla...

de Musiel, dame Margaretha ‘Régine’, benedictines

....03.1753 Nieuwerkerken kasteelhoeve 28.09.1836 Dochter van Godefridus, uit Lorreinse adel, en Eva Neuman de Bergh . ...

De Racourt, Jozef, pastoor

... Rijkel 06.12.1961 Zoon van Truiense handelaar naaimachines en confectie Charles en Félicité Hermans van Velm. Pri...

De Roeck, Lodewijk, "Ludo", "broeder Louis", leraar

...ssel hosp. , 04.02.1982 Ll. Sint-Henricusinstituut Antwerpen en normaalschool Broeders Leuven. Broeder der Christelijke...

Debruyn, Joannes, koster

Het schrijfboek van koster Debruyn vormt een kostbare kroniek voor het leven in Sint-Truiden in de 18de eeuw

Delooz, René (Joseph Albert) 'pater Eugenius', minderbroeder

IJveraar voor lotsverbetering van Parijse sloppenkinderen en halfbloedkinderen uit vml. Belgisch-Congo, nu controversiee

Derckx, Theodoor Aloysius Antoon Hubert ‘Herman Jozef’, pastoor

...ye (Fr.) 22.01.1880 Zoon van Jan Gerard en Maria Hendrina Dohin. Studies Rolduc. Praemonstratenzer Averbode 1834, pr...

Diederik, ‘Theodoricus’, ‘van Sint-Truiden’, abt

....04.1107 Opgeleid als knaap in de abdij, letterkundig talent. Scholaster. Vluchtte tijdens troebelen na dood van abt 1...

Dirks, Louis Franz Servatius, minderbroeder

...int-Truiden 28.08.1887 Zoon onderofficier Jacob en Maria Gertrudis Schiemes. Hulponderwijzer Thorn (Nl.) 1840. Mind...

Dirix, Joannes Lambertus Andreas "pater Lambert", minderbroeder

...int-Truiden 05.03.1843 Zoon van Hubert en Maria Elisabeth Happaers. Thuis bij heeroom Willem Happaers, pastoor en on...

Dorlandus ‘de Walcuria’, Peter, ‘Pieter van Diest’, religieus auteur

...1507 Geboorteplek kan liggen bij Velm , bij Velp of bij Philippeville ‘Walcourt’. Studies Leuven 1472. Karthuizers...

Drieghe(r), Henricus Ludovicus Josephus ‘pater Adjutus’, minderbroeder

...07.12.1929
Zoon van Theophile en Mathilde Amelia Van Zandycke. Broer van Gasthuiszuster Rosa. Ll. College Eeklo. Minder...

Engelbos, Camille Edouard Joseph , pastoor

...05.1911 Sint-Truiden 20.04.2002 Tweelingsbroer van zus. Zoon van landbouwer Jean Henri uit Velm, voorzitter Kerkfabr...

Eyckens, Martin Philip "Simon", pastoor

... Zoon van Martin en Philomena Groenen . Praemonstratenzer Averbode 1893, priester Tongerlo 1899. Kapelaan Helchteren 1...

Folcardus, abt ST

...g ingetreden als monnik. Cellarius en cantor 1108, proost 1112. Ondanks protest van graaf van Duras tot abt gewijd in F...

Franck, Marie Alphonse Joseph Henri "pater Servatius", minderbroeder

...keren 17.04.1921 Broer van pater Gabriël. Minderbroeder Tielt 1898, priester Turnhout 1904. Lector College Lokeren 190...

Geraert "broeder"

...schijnlijk te Sint-Truiden of te Tienen. Dichter. Schreef ca. 1280-1290 voor zijn zus in de priorij en later benedictine...

Germeys, Hubert I, abt

...en 19.10.1638 Broer van deken Jacob Germeys (ca. 1575 – Sint-Truiden 1624). Licentiaat theologie en prior abdij Sint-T...

Gielen, Petrus "Monfreer", redemptorist

...t-Truiden 17.01.1886 Zoon van Jean en Anne Meertens. Lekebroeder Redemptoristen. Volksfiguur. Logeerde in leegstaand ...

Gilis, Jan Frans "Pater Firminus van Sint-Truiden

...int-Truiden 10.02.1831 Zoon van Franciscus en Joanna Maria Cluckers. Kapucijn 1770. Priester Brugge 1774. Aalst, Meer...

Goyens, "Maternus" Guillaume Modest, minderbroeder

...– Gent 08.12.1905 Zoon van graanhandelaar Arnold en Marie Clementine Vandereycken. Broer van minderbroeder ‘Hiëro...

Goyens, Jan Frans

...Schaarbeek 31.01.1942 Zoon van graanhandelaar Arnold en kruidenierster Marie Clementine Vandereycken uit Stevoort, Hout...

Wennen, "Wennius" Franciscus, praemonstratenzer

... – Heverlee abdij 22.10.1647 Ga hier verder...Professie abdij Park Heverlee 1624, priester 1625. Circator tuchtmeest...

Adalbero, abt

Adalbero was tegelijk bisschop van Metz en abt in Sint-Truiden.

Adelardus II, abt

Adelardus II was rond 1070 dé kerkenbouwer in onze streek

Broeders Ziekeren

...0 jaar te ZiekerenZ orgbehoevenden van Maas tot Waal I n zielenood of uitgeblustE rvoeren hier gastvrij onthaalK nars'ta...

Cartuyvels, (Gulielmus) Ludovicus, pastoor-deken

Deken Cartuyvels haalde Sint-Truiden uit zijn winterslaap en lanceerde het katholieke réveil met ondermeer kloosterorde

Christina the Astonishing

...stonishing (Nick Cave)Lived a long long time agoShe was stricken with a seizureAt the age of twenty-twoThey took her bod...

Christina the Astonishing (fragment boek)

...gment boek)The visit. The day we made the walk to Brusthem was the tail end of a summer storm, the sky sagged low over t...

Claes, Jacobus, 'Jacobus Gorcomiensis'

Norbertijn Jacob Claes schreef populaire moraliserende volksboekjes in dialoogvorm

de Schroots, Joannes Hieronymus, abt Flône

......

De Troeyer, Aloysius Hubert Maria, "pater Benjamin", historicus

...t-Truiden 19.03.2004 Zoon van Justinus Albertus en Maria Elisabeth Van Bladel. Ll. Sint-Victor Turnhout. Minderbroed...

Drie Gezusters

In de parochies Brustem, Rijkel en Zepperen worden sinds mensenheugenis de zogenaamde "Drie Gezusters" vereerd: de heili

Eucherius, ‘van Orleans’, heilige.

...en 20.02.738 Aristocratische ouders. Monnik van Jumièges bij Rouen, bisschop van Orléans. Na de zege te Poitiers v...

Goffinet, "pater Louis", (Jean Marie Albert)

...t-Truiden 15.08.1982 . Zoon van vishandelaar-herbergier Alfred uit Achêne (Namen) en Marie Jeanne Hubertine Van Geleen...

Govaerts, Emiel, priester-dichter

...Sint-Truiden 30.05.1946 Zoon van Jean en Maria Anna Hamonts, ouder halfbroer van Guillaume en Jan. Student College S...

Wauters, Marie Joséphine Jeanne

... Velm 10.02.1972 Dochter van handelaar Julien Hubert Edouard en Josephine Clotilde Denis. Schoonzus van dokter Nicola...

Beweeg over een jaartal...
ONTDEKKING VAN DE DAG

Erfgoedverkenning van Zepperen

Zepperen is één van de Drie Gezustersdorpen, samen met Brustem en Rijkel. In Zepperen wordt de Heilige Genoveva van Parijs vereerd, in Brustem de Heilige Bertillia en in Rijkel de Heilige Eutropia. Het waren helemaal geen zussen: Eutropia leefde rond 400, Genoveva van 422 tot 502 en Bertillia in de 7de eeuw. Zij moesten het oude geloof in de drie patronessen verchristelijken. Eén ding hadden ze gemeen: een waterput. Bedevaarders lieten stukjes stof in het water vallen, als het stukje bleef drijven, kwam alles in orde, als het zonk moest je de bedevaart voortzetten. Hun officiële feestdag is 3 januari, maar de bedevaart wordt op pinkstermaandag gehouden. Dat gebeurt in Zepperen tot op vandaag met een processie waaraan heel wat volk meewerkt en nog meer naar komt kijken. 


  We starten onze wandeling op het kerkplein van Zepperen aan de Sint-Genovevakerk. Deze kerk werd gebouwd in de 12de eeuw, waarschijnlijk ter vervanging van een ouder gebedshuis want we weten dat de jonge Trudo hier regelmatig kwam bidden en bisschop Remaclus om raad kwam vragen. In de 15de en 16de eeuw werd het romaanse kerkschip vervangen door een nieuwbouw in Demergotiek, een variant van laatgotiek, gekenmerkt door kapiteelloze zuilen. Eind 19de en begin 20ste eeuw werd ze grondig gerestaureerd. Toen werden de doopkapel, het traptorentje en de sacristie bijgebouwd, de luchtbogen werden heraangebracht en de huidige toegang tot de kerk kwam tot stand. (Daarvoor was er een deur in een bijgebouwtje in de zijgevel.)

In het interieur zijn de muurschilderingen in het zuidelijke deel van de dwarsbeuk het bijzonderst. Ze dateren uit de 16de eeuw (1509) en hebben verschillende onderwerpen. Het meest in het oog springend is het Laatste Oordeel. Het toont ons hoe op het einde der tijden de mensen zullen geoordeeld worden door een strenge God: de rechtvaardigen mogen naar de hemel, hier voorgesteld als een veilige burcht of stad; de zondaars staan erge kwellingen te wachten, duivels slepen hen naar brandende vuren, prikken hen met rieken, steken hun ogen uit, de muil van een reusachtig monster staat ver open om hen op te slokken. Engelen blazen op bazuinen om de doden op te wekken, graven gaan open. De aartsengel Michaël weegt de zielen, een duivel hangt aan de weegschaal om het oordeel te vervalsen, hij wordt weggeduwd door de kruisvormige staf van de engel. De geredden staan links in een ordelijke groep, zij spreken ten beste voor de zielen. Rechts is er een chaos van verdoemden, handenwringend en wanhopig. Onder hen, heel wat geestelijken, er is zelfs een paus bij. Dit is niet zo verwonderlijk, verschillende kunstenaars uit die tijd hadden heel wat kritiek op de geestelijkheid.

Aan de overkant is het leven van de Heilige Genoveva van Parijs uitgebeeld als een soort stripverhaal: in aparte vakjes wordt telkens een gebeurtenis uit haar leven afgebeeld. Hier is ook een levensgrote afbeelding van de Heilige Christoffel geschilderd. Hij is de patroonheilige voor een goede dood: als je een beeltenis van hem zag, zou je die dag niet schielijk overlijden. Probeer hier maar eens naast te kijken …

We werpen nog even een blik op de andere kunstschatten die hier tentoongesteld worden en op de verschillende schilderijen daterend uit de 17de en 18de eeuw.

Wanneer we de kerk verlaten, kijken we even naar de kapelanij rechts op het kerkhof. Ze is in 1907 gebouwd om onderdak te geven aan de hulppastoor. Het is een ontwerp van architect Emile De Hennin. Verschillende kapelaans hebben hier gewoond, maar de laatste jaren wordt het huis verhuurd.

Door de poort met rondboog (1765) keren we terug naar het plein, aangelegd in 1989. Rechts staat de pastorie, gebouwd in 1779 ter vervanging van het lemen kapittelhuis. (Zepperen behoorde toen toe aan het Sint-Servaaskapittel.) In de voortuin van deze pastorie bevindt zich een grafsteen van de families Roberti-Coemans uit 1823.

Naast de pastorie hebben wij het huis van Jozef Renaerts, beter bekend als het ‘Kaamesterke’. Deze autodidactveearts en kruidendokter genoot wijdverbreide faam, van heinde en verre kwam men bij hem om hulp voor dier en mens. Al waren zijn remedies soms wat vreemd, ze hielpen wel.

Aan de overkant zien we een ‘versteend’ vakwerkhuis: de leem is hier vervangen door baksteen, het houten skelet is nog aanwezig (Taverne Haspengouw).

Op de brug over de Melsterbeek zien we rechts een boerderij liggen. Op die plaats stond een watermolen, eigendom van het Sint-Servaaskapittel. Het was een zogenaamde banmolen. De inwoners van Zepperen waren verplicht om hun graan hier te laten malen. Na de Franse overheersing werd hij eigendom van de familie de Pietteurs-Hiegaerts. In 1976 werd de beek gedeeltelijk verlegd en in 1984 brandde de molen af.

Even verderop aan de overkant ligt de Coemanshoeve. Het woonhuis heeft een dak met een zeer steile helling, wat erop wijst dat het een oud gebouw is. Waarschijnlijk dateert het uit 1575. De poort met duiventil was oorspronkelijk ook in hout en leem. De schuur uit 1889 werd omgebouwd tot loods.

Een eind verderop ligt er een kasseistrook, een restje van de vroegere weg. Hier staat de ‘kapel van de Witte-Lieve-Heer’, een kapelletje gebouwd ter nagedachtenis van Edgard Dejongh, dokter en burgemeester van Sint-Truiden naar wie de Schepen Dejonghstraat is genoemd. 

Wij volgen de veldweg die ons naar het ‘kasteel’ brengt, het huidige Sint-Aloysiusinstituut. Dit voormalig begaardenklooster werd in de 15de eeuw gebouwd op een afgelegen en waterrijke grond, geschonken door een inwoner van Zepperen. De begaarden verlaten hun klooster in de Diesterstraat in Sint-Truiden in 1425; het klooster in Zepperen wordt het hoofdklooster van de begaarden in het bisdom Luik. In de jaren 1740 tot 1780 wordt het verbouwd in classicistische stijl, maar in de Franse tijd wordt het opgeheven en verkocht aan de familie de Pitteurs die het verbouwde tot landhuis. Veel van toen is verdwenen, zoals de ijskelder en de vijver met eilandje. Het park, het koetshuis en enkele neerhofgebouwen zijn er wel nog.


In 1902 komen uit Frankrijk verdreven kartuizers zich hier vestigen, maar ze blijven niet lang. Al in 1905 komen de eveneens uit Frankrijk verdreven Assumptionisten hier toe. Zij richten hun ‘Aloysius Alumnaat’ op, later wordt dat het Sint-Aloysiusinstituut. Zij passen de gebouwen aan, aan hun nieuwe functies: klaslokalen, slaapzalen ... In 1955 komt er een vleugel bij en in de jaren ‘60 een schouwburg, een van de eerste culturele centra in onze streek. Allerlei toneelgezelschappen waren hier te gast: met bussen haalde men de liefhebbers uit de omgeving op.

Tegenover het instituut staat de begaardenhoeve. Op de gevel vind je het jaartal 1665, het jaar waarin de hoeve na een brand werd heropgebouwd. Ook de hoeve werd in de Franse tijd verkocht. In 1895 kwam Felix de Pitteurs-Hiegaerts hier wonen, hij verbouwde de hoeve tot woonhuis in neorenaisssancestijl. Schuin tegenover de woning liet hij een zagerij en stokerij bouwen, nu gebruikt als woning. 

We keren terug en volgen de Kasteelstraat. Op nummer 4, juist in de bocht, staat een vakwerkhuisje in 1873 gebouwd voor de hovenier van Charles de Pitteurs-Hiegaerts. Let even op de wel heel bijzondere gevelversiering.

Aan de Dikke Linde staat het monument der gesneuvelden uit beide wereldoorlogen; ook de beenhouwers Gust Mommen en Tuur Lambrix die hier werden neergeschoten door het Veiligheidskorps Verbelen op 15 augustus 1944 worden vermeld. 

Rechts van ons is de Ouwerxhoeve. In 1665 liet François Ouwerx, militair in Spaanse dienst en grootgrondbezitter een hoeve bouwen in Maasstijl, zijn naam vind je in de muurankers van de stal op de binnenkoer. Uit die periode is ook het poortgebouw met duiventil bewaard gebleven. Het woonhuis is jonger, het werd rond 1790 gebouwd door Van Hamont. Later werd het eigendom van Frans Coart en nu baat de familie Gilissen er een fruitteeltbedrijf uit.

Via een smal steegje keren we terug naar het kerkhof. Aan onze rechterkant hebben we de parochiezaal, de voormalige gemeenteschool, gebouwd in 1866 in opdracht van burgemeester Coart en getekend door architect Denis. In 1868 opende de school haar deuren voor de schoolgaande jeugd. In 1929 verhuisde de school naar de Eynestraat. Het huis werd bewoond door de familie Vaes en in de klaslokalen konden de kleuters van de zusterschool terecht. 



Anita KEMPENEERS, ‘Zepperen’, in ‘Vergeet je wortels niet. Erfgoedverkenningen in Sint-Truidense dorpen en stadswijken’, Sint-Truiden: Erfgoedcel Sint-Truiden, 2012, p. 136-141 en 144.