ERFGOUD

Historische objecten

Een sponsorbord in mergel

Kasteelheer de Chestret liet zijn wapenschild plaatsen in de gevel van de kerktoren in Kerkom

Begijnhofpomp

...plein van het begijnhof toont historisch beeldmateriaal een put en een pomp, aan de zuidoostelijke zijde. Deze pomp vers...

Begraven schat

...Wellen ontdekte een schaapherder toevallig een rooster in een veld. De schaapherder, die een roosje in zijn mond had, w...

blanke Haspengouwer

...n komt niet altijd uit Frankrijk. In Haspengouw worden de lekkerste wijnen gemaakt. Een daarvan is de Blanke Haspengouwe...

Charter 1404

...aarbij de bisschop van Luik en de abt van Sint-Truiden, beiden halfheer van de stad, de verkiezingsprocedure voor het st...

De Raadsvriend op Schurhoven

...ar aanleiding van de viering van 3 X 11 jaar Orde van de Commeduur besloten de toenmalige Opper en leden van de Raad van...

Dorpsmolen

...d van het kasteel van Kerkom. Watermolen op de Molenbeek, in de zijpuntgevel met het molenrad gedateerd 1667. U-vorm...

Elf Latsjanen op de Groenmarkt

... uitblazen van de LatjaanIn 1983 was het 850 jaar geleden dat het fameuze Narrenschip uit Cornelimunster bij Aken in Si...

Gevelsteen

...uw met oude gevelsteen: twee gekruiste twijgen (?) en opschrift: H. LY/ COPS/ IN HET BOURGOENS/ CRUYS ANNO 1770. ...

Toverboek

...heers had in de paardenstal het toverboek van de knecht gevonden. Toen het meisje inhet boek begon te lezen, kon ze plot...

Toverboek

...n-boven-Aalst ging werken, kwam onderweg een veulen tegen. De schrijnwerker ging op het veulen zitten en sloeg het die...

Toverboek (2)

... man die een toverboek bezat. De man is gestorven, maar het toverboek bestaat wellicht nog. ...

Tuinhek

... de straat, uit de tweede helft van de 19de eeuw, bij een achterin gelegen boerenhuis. Witgeschilderd hek van giet- en ...

Versteend hout staaien

...ipres en verkiezelde vuursteen gevonden in Staaien op het niveau van de toenmalige tropische kustzone, 80.000.000 jaar o...

doopvont Christina de wonderbare

...abilis Volgens het 13de-eeuwse levensverhaal baden vrienden en zusters van Christina tot God om zijn mirakels in Christi...

Anne de Bretagne

...ctnr.: ST/340.101 Objectnaam: beeld Titel: Anne de Bretagne Materiaal: steen - Afmeting: hoogte: 158 cm ...

Barriers aan de Tongersesteenweg

...gersesteenweg, ten oosten van de stad, zijn een aantal 'barriers' uit de 19de of 20ste eeuw als toegangen tot boomgaarde...

beeld Louise Marie reine des belges

...nderschrift bij deze fotoObjectnr.: ST/340.106 Objectnaam: beeld Titel: Louise-Marie reine des belges Vervaardiger: Mate...

beeld Jaques Ier

...omstig van het kasteel te Nieuwenhoven, Sint-Truiden Deze beelden werden gesculpteerd door Cornelis Janssen, leider van ...

Bezittingen hebben macht

...rdersvrouw die van een man geld had gekregen, stelde bij haar thuiskomst vast dat de muntstukken in keien waren verander...

Burgerhuis met Mariabeeld

...gelegen op de hoek van de Minderbroedersstraat, twee en twee traveeën en drie bouwlagen onder zadeldak (mechanische pan...

edward Ier

...2 Objectnaam: beeld Vervaardiger: Materiaal: steen - Afmeting: hoogte: 167 breedte: 50 Standplaats:...

Gietijzeren grafkruis M.M. Hermans

... grafkruis van Marie-Martha Hermans (1886-1946). Het graf is gelegen in blok 8, rij 22, nummer 13. Het geajoureerde kr...

Muurschilderingen begijnhofkerk

...vooral bekend vanwege haar muurschilderingen die getuigen van de spiritualiteit en devotie van de begijnen. De fasering...

Oorlogsmonument

...aniseerde het Sint-Truidense gemeentebestuur een prijskamp voor "een monument den Gesneuvelden van Sint-Truiden ter eere...

Opgaande zilverlinde als vredesboom

...-Martensplein staat bij het 301789 een opgaande zilverlinde. Het is een laag vertakte zilverlinde die er als vredesboom ...

processiekruis

...am: processiekruis Materiaal: zilver - kruis koper Afmeting: lengte: 69 cm breedte: 45 cm ...

Vijftig deniers, te spenderen bij de Truiense handelaars

Het NCMV gaf in de feestmaand december een penning uit in de historische sfeer met een tijdelijke wisselwaarde.

Handdrukpers drukkerij Moreau

... drukker-uitgever te Sint-Truiden n.a.v. de schenking van een handdrukpers Moreau aan het stadsbestuur, maart 2006. Hand...

het schip van Festraets

...Onderschrift bij deze fotoHet schip in Festraetstudio is 7m lang met in de romp 24 ramen. De bovenste ramen omlijsten 1...

Het Astronomisch Compensatieuurwerk

...rwerkOnderschrift bij deze fotoHet astronomisch compensatieuurwerk van Kamiel Festraets is "het grootste en het volmaakt...

Honderdduizenden zelfbouwkapelletjes aan onze gevels

Tussen 1956 en 1978 werd Vlaanderen overspoeld met houten en plastieken gevelkapelletjes. Ook Sint-Truiden.

VIP-kaarten voor de Expositie 1907

...jke toegangskaarten bewaard, met portretfoto, voor de prestigieuze Provinciale Tentoonstelling op de terreinen tussen st...

de vespers van abt Rudolphus

De Trudovespers worden terug opgevoerd op de vooravond van de feestdag van Trudo.

Veemedaille jaarmarkt 1903

...r het fokken van vee, landbouwwerktuigen en landbouwgewassen. Verzameling Jo Van Mechelen, familie Govaerts, Sint-Truide...

Medaille tornooi Landelijke Ruiterijvereniging KLJ

...delijke Rijverenigingen en Katholieke Landelijke Jeugd te Sint-Truiden. Verzameling Jo Van Mechelen, familie Govaerts. ...

Hakselaar uit het vml. Hoevemuseum Sint-Truiden

...en manueel aandrijfmechanisme voor het snijden van stro, gras of maïsgroen. Het grote vliegwiel bezorgde voldoende mome...

Koningin Astrid, lieveling van het publiek

...De Zweedse prinses Astrid (°1909) werd in 1929 gemalin van onze Belgische vorst Leopold III. Ze verloor het leven bij e...

Een marmeren buste voor de oud-burgemeester

...n van een zeepfabrikant op de Grote Markt en neefje van burgemeester Guillaume Vanvinckenroy . Hij droeg zelf de sjerp t...

Trofeeën aan de muur: het luie landleven

... of jacht veroverde trofeeën aan een stok opgehangen. Dit motief ging een eigen leven leiden als allegorische decoratie...

Trofeeën aan de muur: op handelsmissie

... of jacht veroverde trofeeën aan een stok opgehangen. Dit motief ging een eigen leven leiden als allegorische decoratie...

Strenge, geleerde heren op het 'schoon verdiep'

...-eeuwse stadhuis op de Grote Markt ontvangt het stadsbestuur nu voorname gasten en overheden om beleid te onderhandelen,...

Beweeg over een jaartal...
ONTDEKKING VAN DE DAG

De Tongersesteenweg (1817), ruggengraat van Limburgs-Haspengouw


De Tongersesteenweg (1817), ruggengraat van Limburgs-Haspengouw


Het efficiënte romeinse weggennet, zoals de ‘kassei’ Tongeren-Tienen, verviel in de vroege middeleeuwen. Waar geen bevaarbare waterlopen waren, was men opnieuw aangewezen op lokale onverharde verbindingen met diverse alternatieven naargelang de seizoensmodder. Terwijl het Luikerland in de 18de eeuw steenwegen aanlegde voor economische ontsluiting zoals de weg Luik-Sint-Truiden(-Brussel) in 1715-1740, was de Franse bezetter rond 1800 vooral militair gemotiveerd voor snelle, rechtlijnige verbindingen. De ‘Route Napoleon’ of het deel Maastricht-Tongeren van de verbinding Keulen-Duinkerken werd in 1804-1813 afgewerkt.

Vandermaelenkaart ca. 1850 met de steenweg als rechtlijnige verbinding. Bareel en kilometerpalen of ‘bornes’


Het was wachten op de Hollanders en hun Waterstaat-ingenieur De Sermoise om op 9 december 1817 de eerste steen te laten leggen aan de Sint-Truiderpoort in Tongeren door de provinciegouverneur. Het tracé dwars door de velden en weiden trok al snel handel en bewoning van de opzij liggende dorpskernen aan, getuige de jaartallen op vele gevels en de verbindingen zoals de dreef te Ordingen. De oude ‘Truierbaan’ in Rijkel verviel tot veldweg. Een tolbarreel aan het kruispunt met de Houtstraat Brustem deed dienst tot in 1867 deze gebruikersbijdrage werd opgeheven.

De weg naar Tongeren startte aan de oude Brustempoort. De beginkilometers waren gekend voor het omtuinde Casino (1862), het huis Moreau (1872), de arbeidershuisjes en het koetsenatelier Vanslype op de Pinberg en later voor de Veiling Haspengouw (1939-2017) en toegangen tot de Industriezone Schurhoven.

Na deze steenweg voltooide men vanuit de stad Sint-Truiden de kasseiwegen naar Hasselt (1838), Diest (1844) en Namen (1855).


In augustus 1914 kon de Duitse ruiterij haar opmars van Tongeren naar Sint-Truiden (en Orsmaal) ongestoord uitvoeren. Ze staken huizen in brand op de Pinberg, maar ter compensatie kwamen er nog voor het oorlogseinde enkele ‘Pruisenhuisjes’ of modelwoningen langs de Tongersesteenweg.

Drie rotondes in Ordingen, Borgloon en Tongeren moeten de verkeersstroom, vaak ‘gehinderd’ door traag landbouwverkeer, op deze N79 veiliger later verlopen. De lengte van deze gewestweg Sin-Truiden bedraagt tot aan de landgrens in Vroenhoven 34,6 kilometers. In Tongeren sluit ze aan op de autosnelweg Antwerpen-Luik E313.

De spoorlijn Tienen-Tongeren iets ten noorden van de steenweg was tussen 1876 en 1957 actief voor personenvervoer en biedt nu op haar tracé een recreatieve en toeristische fietsweg. 



Lees: Frank MULLENERS, ‘De eerstesteenlegging van de steenweg Tongeren-Sint-Truiden (1817)’, in ‘Historische bijdragen ter nagedachtenis van G. Heynen’, Sint-Truiden: Geschiedkundige kring van Sint-Truiden, 1984, p. 227-230; ‘Sint-Truiden ingekaderd 1830-1914’, tentoonstellingscatalogus, Sint-Truiden: vzw. Sint-Truiden 1300, 1998, p. 110-123.