Refugiehuis van de abdij van Herkenrode

Voormalig refugiehuis van de abdij van Herkenrode. Thans gedeelte van het Sint-Trudo-instituut. In zijn huidige vorm een U-vormig complex, waarvan de gebouwen gegroepeerd zijn rondom een binnenplaats.

De oostvleugel, die aan de straat grenst, heeft een verspringend aantal traveeën en twee bouwlagen onder mansardedak (kunstleien) met dakkapellen; jaartal 1748 op de sluitsteen der poort, wijzend op het bouwjaar van het dak, de poort en de bovenvensters; de kern echter (benedenvensters) dateert uit de eerste helft van de 17de eeuw. Gerestaureerde bakstenen lijstgevel op een breukstenen plint met afschuining, vernieuwd over het rechter gedeelte; mergelstenen speklagen en dito hoekband aan de rechter zijde. De benedenvensters zijn voormalige kruiskozijnen (verdwenen tussenstijl en dorpel) in een mergelstenen omlijsting met negblokken; vernieuwde latei en lekdrempel; gekoppelde ontlastingsboogjes van een rollaag met mergelstenen sluit- en aanzetstenen en een overspannende boog van een rollaag en een platte laag, eveneens met mergelstenen sluit- en aanzetstenen; getoogde bovenvensters in een vlakke kalkstenen omlijsting met licht uitspringende sluitsteen afgewerkt met een korte druiplijst. Monumentale kalkstenen rondboogpoort met kwarthol profiel, ingeschreven in een rechthoekige omlijsting op neuten; de posten en het geprofileerd beloop zijn voorzien van ingediepte panelen; geprofileerde imposten en licht uitspringende trapezoïdale sluitsteen (jaartal); boven de geprofileerde druiplijst een inzwenkende bekroning tussen postamenten met een pijnappelmotief; aflijnende gebogen en geprofileerde druiplijst met gestrekte uiteinden; in het midden een ingediept veld met abdiswapen en leus SCIO QUI CREDO.

De achtergevel vertoont getoogde kalkstenen benedenvensters met sluitsteen met korte druiplijst, en een centraal getoogd bovenvenster in een rechthoekige omlijsting met uitgespaarde zwikken (18de eeuw). Brede, verankerde, mergelstenen rondboogpoort met afgeschuinde neg en negblokken aan de posten (17de eeuw ?).

De zuidvleugel telt negen traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak, met recente zolderverdieping. In de derde travee, gevelsteen met wapenschild en opschrift: PERILLUSTRIS AC GENEROSA / DNA MARGARETA DE BERGIS / ABBATISSA DE HERCKENROEDE / HOC OPUS FIERI CURAVIT A 1624. Bakstenen gebouw waarvan de gevel voor kort gerestaureerd werd. Mergelstenen steigergaten en banden; gesmeed ijzeren muurankers. Voormalige kruiskozijnen, thans rechthoekige vensters met mergelstenen posten met negblokken en recentere kalkstenen dorpels; dubbele ontlastingsboogjes van een rollaag en een platte laag met mergelstenen sluit- en aanzetstenen. Getrapte zijgevel, gedeeltelijk schuilgaande achter een recente muur; gesmeed ijzeren muurankers en mergelstenen banden; behouden post met negblokken van een mergelstenen venster.

De noordvleugel telt zes traveeën en twee bouwlagen onder schilddak (Vlaamse pannen). Gevelsteen in het midden der tweede bouwlaag, voorzien van een driehoekig fronton: wapenschild met leus PIE ET PROVIDE, jaartal 1670 en opschrift ANNA / CATHARINA DE LAMBOII / ABBATISSA STRUXIT; hieronder een tweede gevelsteen met wapenschild, jaartal 1684 en opschrift REM DEO. Bakstenen gebouw met mergelstenen band tussen beide verdiepingen, en kalkstenen hoekbanden; gesmeed ijzeren muurankers. Getoogde benedenvensters in een geriemde, kalkstenen omlijsting met oren, uitspringende sluitsteen met trigliefmotief en korte druiplijst; rechthoekige, voorheen beluikte bovenvensters in een geriemde kalkstenen omlijsting met oren en geprofileerde druiplijst. In de zuidgevel een getoogde deur (tweede helft 18de eeuw) in een vlakke, kalkstenen omlijsting met sluitsteen met korte druiplijst en kalkstenen tussendorpel. In de westelijke zijgevel gelijkaardige deur met getralied bovenlicht en gerijkaardige benedenvensters. Het gedeelte links schijnt van een latere periode te zijn (bouwnaad).


Bron     : Schlusmans F. met medewerking van Gyselinck J., Linters A., Wissels R., Buyle M. & De Graeve M.-Ch. 1981: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Hasselt, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 6N2 (He-Z), Brussel - Gent.
Auteurs :  Schlusmans, Frieda
Datum  : 1981

Bron: Bevat overheidsinformatie, verkregen onder de modellicentie voor gratis hergebruik Vlaanderen v1.0. URI:
Agentschap Onroerend Erfgoed 2019: Refugiehuis van de abdij van Herkenrode [online] https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/22922 Geraadpleegd op 12-11-2019

 

ONTDEKKING VAN DE DAG

Baltus, Georges (Richard Michel Guillaume) Marie, kunstenaar

Kortrijk 3.05.1874   Overijse 24.12.1964   Sylvia Hildebrand  Adrienne Revelard  

Zoon van Richard, handelaar koloniale waren  Grote Markt, en Emérense Vanhoren, textielhandelaar . Vader van kunstschilder en architect Ado (1918-1990). Toevallig geboren te Kortrijk bij verwant industrieel Adolf Nijs en Margaretha Baltus tijdens handelsreis. Jeugd in Sint-Truiden, aangetrouwde neef van Aldous Huxley . Kleuterschool zusters en rijksmiddelbare school. Rebels student atheneum Hasselt, jezuiëtencollege Saint-Servais Luik, Bad Godesberg (Bonn). Academie Brussel 1891, leerling van Portaels. Studiereis Engeland en ontdekking Prerafaëlieten. Leerling van Navez. Parijs 1895 Salon Rose-Croix en vriend van Maeterlinck en Pélatain. Firenze 1896-1904, restauratie fresco’s. Huwelijk Munchen 1904 met Sylvia (+1926) dochter van prof. Adolf (von) Hildebrand. Hertrouwd 1947 dichteres Revelard. Leraar glaskunst Glasgow School of Art 1905-1918, maar tijdens vakantie in Sint-Truiden tijdelijk geblokkeerd door Duitse inval augustus 1914. Leraar academie Leuven 1918 en sierkunstschool Elsene 1924. Inspecteur kunstonderwijs Vlaamse landsdeel 1928. Medewerker ‘Le Dessin’ Brugge 1929-1930. Albert Latourstraat Brussel. Sint-Truiden 1946. 

Beïnvloed door Prerafaëlieten en Quattrocento. Symbolist met aandacht voor de femme fatale. Schilderen, lithografie, etsen, glasschilderkunst, kartons voor tapijten, ex -libris, boekillustraties . Dichter, beïnvloed door leraar Victor Remouchamps in het Atheneum Hasselt. Verzamelaar Japanse grafiek. Tentoonstellingen in grote Belgische steden en Biënnale Venetië 1930, 1931 en 1934. Opdrachten van vooraanstaande families en hof. Connecties met koningin Elisabeth. Prijzen Parijs 1927 en Brussel 1935. Gouden medaille Exposition Arts Décoratifs Parijs. Werken in diverse musea Elsene, Leuven, Franse Gemeenschap, Koninklijke Bibliotheek Brussel, London. 

Christina de Wonderbare  1915 en Trudo 1912 (rijksbezit) in OLV-kerk Sint-Truiden

Muurschilderingen galerie Ravenstein Brussel . Glasramen in Sint-Stefanuskerk Sint-Pietersleeuw  uit Koninklijke Kapel Wereldtentoonstelling Brussel 1935 en in gemeentehuis Vorst 1938. Deelname retrospectieve Landschap in Limburgse kunst Hasselt 1954 met Nacht te Velm. Tentoonstelling 100 jaar geboorte in Galerij Regard 17 Brussel 1974. Aquarellenreeks Roches et nuées, lithoreeks Merveilles. Schilderij Boerenkrijg  1914 verworven door stadsbestuur Sint-Truiden 1987.




'Servantes de Saint-Trond', G.M. Baltus 1910 (uit: NORMAN, DELAHOUSSE en DE BRAEKELEER 1991). 


Publicaties: Technics of painting, Glasgow, 1912; vert. A. Van Hildebrand, Le problème de la forme dans les arts figuratifs, Parijs: Bouillon; Strasbourg: Heitz en Mündel; Brussel: Lacomblez, ca. 1903.
Lees: M.C., Georges-M. Baltus, Brussel: Les monographies illustrées, z.j.; P.A. LEGRAND DE REULAND, Georges M. Baltus, (Anthologie des artistes Belges contemporains, 2), Brussel: Pro Tempore, 1939, met o.a. gedicht over Sint-Truiden en schilderij Ordingen kapel; DE SEYN, p. 28-29; P. CLERINX, Bij het schilderij van Christina door mr. Georges Baltus, in Christina de Wonderbare. Gedenkboek 1150-1950, Leuven: Bibliotheca Alfonsiana, 1950, p. 36-38; WIEDAT, p. 21; Raoul CHANET, Baltus, Georges, Richard, Guillaume, Michel, Marie, in Hier en nu Sint-Truiden, nr. 21, 1974, p. 20; Centenaire de G.M. Baltus, tentoonstellingscatalogus, Brussel: galerij Regard 17, 1974; Ivo BAKELANTS, De glasschilderkunst in België in de negentiende en twintigste eeuw. Repertorium en documenten, B., Wommelgem: Den Gulden Engel, 1986, p. 237; Herdenkingsbrochure naar aanleiding van de schenking van het schilderij ‘De Boerenkrijg’ van Georges Marie Baltus, door zijn zoon, de heer Aldo Baltus, aan de stad Sint-Truiden, ST:stadsbestuur; 1987; Anne NORMAN, Anne DELAHOUSSE en Catherine DE BRAEKELEER, Georges-Marie Baltus 1874-1967, z.p., 1991; Kamiel STEVAUX, Sint-Truiden en het ex libris, Sint-Truiden 2003, p. 15-16 noot 41 en 18; BEKTRUI, 1, 2004, p. 10-11; TRUDO, 1993, p. 152-153; Albert BONTRIDDER, Baltus, Ado, in NBIONAT, 7, 2003, p. 19-21; RASKIN, p. 34-35; Alison BROWN, Ray MCKENZIE en Robert PROCTOR, The flower and the green leaf. Glasgow School of Art in the time of Charles Rennie Mackintosh, Edinburgh: Luath Press, 2009, p. 65.