Cartuyvels, Petrus (Remaclus), pastoor

Buvingen 1640 Sint-Truiden 22.04.1724 .

Zoon van Petrus en Oda Ulens of Ulrix. Broer van benedictijn Dionysius ‘Remaclus’ (1654-1727), van pastoor François van Ezemaal en van priester Trudo. Baccalaureaat theologie 1665. Pastoor Outgaarden en Attenrode. Pastoor Sint-Marten 1670 en stichter Broederschap Zielen van het Vagevuur. Pastoor begijnhof Sint-Truiden 1676. Herstelde begijnhof van oorlogsschade en zette administratie op. Stichter Broederschap Sint-Jozef ca. 1684 en verwerver reliek Sint-Agnes. Stichter studiebeurzen voor nakomelingen broer. Weldoener, schonk minstens twee altaarschilderijen. Conflict met hoogmeesteres Van der Borcht begijnhof. 

Begraven in koor begijnhofkerk , grafsteen bewaard. Portret als schenker op Calvarieschilderij H.Kruisaltaar Begijnhof 1692. 

Leuze Per ignem et aquam .

Lees: François STRAVEN, Notice historique sur le béguinage dit de Sainte-Agnes à Saint-Trond, Sint-Truiden. E. Schoofs-Herman, 1876, p. 62-66; A. MALCORPS, De Cartuyvels-stam te Boekhout-bij-Jeuk, in Limburg, 36, 1957, p. 318-322; Hanne VAN HERCK, Een gemeenschap van begijnen, in BEGIJNHOF, p. 29-31; Familiewapens, in HBVL, 10/11-11-2009.


ONTDEKKING VAN DE DAG

De Tongersesteenweg (1817), ruggengraat van Limburgs-Haspengouw


De Tongersesteenweg (1817), ruggengraat van Limburgs-Haspengouw


Het efficiënte romeinse weggennet, zoals de ‘kassei’ Tongeren-Tienen, verviel in de vroege middeleeuwen. Waar geen bevaarbare waterlopen waren, was men opnieuw aangewezen op lokale onverharde verbindingen met diverse alternatieven naargelang de seizoensmodder. Terwijl het Luikerland in de 18de eeuw steenwegen aanlegde voor economische ontsluiting zoals de weg Luik-Sint-Truiden(-Brussel) in 1715-1740, was de Franse bezetter rond 1800 vooral militair gemotiveerd voor snelle, rechtlijnige verbindingen. De ‘Route Napoleon’ of het deel Maastricht-Tongeren van de verbinding Keulen-Duinkerken werd in 1804-1813 afgewerkt.

Vandermaelenkaart ca. 1850 met de steenweg als rechtlijnige verbinding. Bareel en kilometerpalen of ‘bornes’


Het was wachten op de Hollanders en hun Waterstaat-ingenieur De Sermoise om op 9 december 1817 de eerste steen te laten leggen aan de Sint-Truiderpoort in Tongeren door de provinciegouverneur. Het tracé dwars door de velden en weiden trok al snel handel en bewoning van de opzij liggende dorpskernen aan, getuige de jaartallen op vele gevels en de verbindingen zoals de dreef te Ordingen. De oude ‘Truierbaan’ in Rijkel verviel tot veldweg. Een tolbarreel aan het kruispunt met de Houtstraat Brustem deed dienst tot in 1867 deze gebruikersbijdrage werd opgeheven.

De weg naar Tongeren startte aan de oude Brustempoort. De beginkilometers waren gekend voor het omtuinde Casino (1862), het huis Moreau (1872), de arbeidershuisjes en het koetsenatelier Vanslype op de Pinberg en later voor de Veiling Haspengouw (1939-2017) en toegangen tot de Industriezone Schurhoven.

Na deze steenweg voltooide men vanuit de stad Sint-Truiden de kasseiwegen naar Hasselt (1838), Diest (1844) en Namen (1855).


In augustus 1914 kon de Duitse ruiterij haar opmars van Tongeren naar Sint-Truiden (en Orsmaal) ongestoord uitvoeren. Ze staken huizen in brand op de Pinberg, maar ter compensatie kwamen er nog voor het oorlogseinde enkele ‘Pruisenhuisjes’ of modelwoningen langs de Tongersesteenweg.

Drie rotondes in Ordingen, Borgloon en Tongeren moeten de verkeersstroom, vaak ‘gehinderd’ door traag landbouwverkeer, op deze N79 veiliger later verlopen. De lengte van deze gewestweg Sin-Truiden bedraagt tot aan de landgrens in Vroenhoven 34,6 kilometers. In Tongeren sluit ze aan op de autosnelweg Antwerpen-Luik E313.

De spoorlijn Tienen-Tongeren iets ten noorden van de steenweg was tussen 1876 en 1957 actief voor personenvervoer en biedt nu op haar tracé een recreatieve en toeristische fietsweg. 



Lees: Frank MULLENERS, ‘De eerstesteenlegging van de steenweg Tongeren-Sint-Truiden (1817)’, in ‘Historische bijdragen ter nagedachtenis van G. Heynen’, Sint-Truiden: Geschiedkundige kring van Sint-Truiden, 1984, p. 227-230; ‘Sint-Truiden ingekaderd 1830-1914’, tentoonstellingscatalogus, Sint-Truiden: vzw. Sint-Truiden 1300, 1998, p. 110-123.