Stadstuin

Grote door muren en hekken omsloten verwilderde stads­tuin, in twee fasen tot stand gekomen en horend bij een eclectisch herenhuis, gedateerd 1892. Begroeid tuinpavil­joen.

Het huis werd gebouwd in 1892 voor Notaris Nagels. De tuin, gelegen aan de Leopold II-straat en de Koningin Astridstraat, kwam in twee fases tot stand, wat in de begrenzing afleesbaar is: de oudere muur met inrijpoort gaat over in een afsluithek halfweg de Koning Leopold II-straat en langs de Koningin Astridstraat. De toegang gebeurt vanaf de Leopold II-straat naar het geplaveid erf met wagenhuis, als overgang tussen huis en tuin. Het is een breed inrijhek van rood geschilderd smeed- en gietijzer, uit het einde van de 19de eeuw, achteruitspringend in de hoge straatmuur en een bebording van plaatstaal maakt het blind. Het bestaat uit een centraal poorthek en twee vaste traveeën met kwartrond beloop (mogelijk een latere verplaatsing) als overgang naar de straatmuur. Het heeft twee hoge, ronde zuilen van gietijzer met gladde schacht, kapiteel en gepunte bolbekroning als poortpijlers. Het vaste deel, zonder stijl is verankerd in muurpijlers en heeft vierkante onder-, boven en dubbele tussenregels en hoge, ronde en gepunte spijlen. Gelijkaardige uitwerking voor het poorthek, met bovendien een vuurpotje op de makelaar en stijlen. Langs de Leopold II-straat is de tuin beschermd door een lange afsluiting, voor de acht eerste traveeën bestaande uit een hoge tuinmuur in baksteenmetselwerk, voor de volgende zeven traveeën identiek aan de afsluiting in de Koningin Astridlaan. De tuinmuur met gecementeerde, doorlopende sokkel, is geritmeerd door hogere pilasters en gekenmerkt door de trapsgewijze verdunning van het metselwerk, eindigend op een uitspringende bakstenen lijst onder de dunne afdekplaat. Het hek langs de Koningin Astridlaan, is wel vier meter hoog en telt negen traveeën, tussen bakstenen pijlers met een betonnen dekplaat en een sokkel van arduin. Het groen geschilderd hek bestaat uit ronde onderspijltjes en hoge spijlen met speerpunt, tussen platte onder-, tussen- en bovenregels. In de afgesnuite hoek van de muur, werd midden 20ste eeuw een lichtblauw geschilderd, houten Onze-Lieve-Vrouwekapelletje tegen het hek geplaatst.

De tuin is nu verwilderd en door een nieuwbouwproject bedreigd. Het is niet meer dan een ruim grasveld met bomen en struiken in de rand en een L-vormige rij oude gewone taxus (Taxus baccata) in de hoek ten noorden en ten oosten, parallel met de straten. Als begroeiing: meerdere gewone hazelaars (Corylus avellana) en een zilveresdoorn met ingesneden blad (Acer saccharinum 'Laciniatum') (300 cm stamomtrek, gemeten op 150 cm hoogte) aan de Koningin Astridstraat. Halfweg de Leopold II-straat op de overgang tussen de muur en het hek, staat op een verhoging een hoog tuinpaviljoen, mogelijk een ijskelder, waarvan de overwoekering door klimplanten lectuur van het gebouw onmogelijk maakt.


Bron     : DE MAEGD C. & VAN DEN BOSSCHE H. 2003: Historische tuinen en parken van Vlaanderen. Inventaris Limburg. Deel 1: Gingelom, Halen, Herk-de-Stad, Nieuwerkerken, Sint-Truiden, Brussel, Agentschap RO-Vlaanderen. Onroerend Erfgoed.
Auteurs :  De Maegd, Christiane, van den Bossche, Herman
Datum  : 2003

Bron: Bevat overheidsinformatie, verkregen onder de modellicentie voor gratis hergebruik Vlaanderen v1.0. URI:
Agentschap Onroerend Erfgoed 2019: Stadstuin [online] https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/303450 Geraadpleegd op 12-11-2019

 

ONTDEKKING VAN DE DAG

De bibliotheek van de professoren

In de Abtsvleugel, boven de Keizerszaal, kan je de bibliotheek bezoeken van de leerkrachten van het Klein Seminarie en de Normaalschool. Er is geen band met de bibliotheek van de vroegere Benedictijnenabdij (gedrukte werken vanaf +-1450) of met het Klein-Seminarie (1589) uit het Ancien Régime, beiden verspreid geraakt na 1794 bij de Franse bezetting. Uitzonderlijk zijn een drietal abdijboeken opnieuw in de Seminariebibliotheek terechtgekomen. 

In 1831 werd het Klein Seminarie van het bisdom Luik heropend in Rolduc. De bibliotheek was samengesteld uit boeken afgestaan door het Groot Seminarie te Luik, vooral de collectie van kanunnik Ernst. Later vooral (testamentaire) schenkingen van priesters en leerkrachten. Soms ook aankopen vb. de bibliotheek van professor-provisor Jozef Schoofs in 1943. Rond 1900 een vijftigtal tijdschriften.

Door de scheiding van de beide Limburgen in 1839 zocht de Luikse bisschop Van Bommel een nieuwe vestiging voor zijn Klein-Seminarie aan de Belgische kant van de nieuwe grens. Het werd de oude abdijstad Sint-Truiden, waar op de grondvesten van de grotendeels afgebroken Benedictijnenabdij vanaf de jaren 1844 een nieuwbouw naar ontwerp van de Gentse architect Louis Roelandt verscheen. 

De oude Abtsvleugel werd gebouwd vanaf 1751 en kende opeenvolgende herinrichtingen. Deze vleugel werd gespaard bij de afbraakwoede in de Franse tijd. De bibliotheek met de houten wandrekken dateert uit de historiciserende neo-classicistische verbouwingsperiode 1839-1843. De staande rekken zijn van latere datum. De functie van deze ruimte voor 1839 is niet gekend. Rond de bibliotheek lagen westelijk het fysicalokaal, de liftkoker en een bergplaats, noordelijk het kabinet natuurlijke historie en het lokaaltje van de bibliothecaris. Oostelijk bij de traphal was het leeskabinet.

Deze bibliotheek had een afgesloten karakter, vertrouwend op de kleine groep gebruikers. De bibliothecaris was een cumulfunctie voor een professor. Het Klein Seminarie bestond uit een humaniora en uit de twee eerste opleidingsjaren voor het priesterschap met vooral filosofie. Vakken in de bibliotheek : theologie, filosofie, klassieke talen, Frans en geschiedenis. Ook kerkelijk recht, Duits, Nederlands en wetenschappen.

In totaal 25.000 drukken, waarbij een 8.500 gedrukt voor 1840, en ook een 80-tal handschriften. Het archief van het voormalig Klein Seminarie wordt er ook bewaard.

Voor de leerlingen waren er per leerjaar of vereniging – literair of religieus - kleine bibliotheekjes opgebouwd.



De teloorgang begon na de eerste wereldoorlog, toen het Klein Seminarie de nadruk legde op de middelbare opleiding in plaats van het hoger onderwijs. Na het vertrek van de filosofiejaren in 1966 was de bibliotheek ten dode opgeschreven. De brand in 1975 spaarde gelukkig de abtsvleugel. In 1985 nam de Provincie Limburg deze vleugel in erfpacht van het Bestuurscollege van het Bisschoppelijk Seminarie van Hasselt en bracht er het Provinciaal Documentatiecentrum Cultureel Erfgoed of Abdij Sint-Truiden onder, in al 1979 uitgebreid met de bruikleen van het Fonds Govaerts, een 10.000-tal boeken. Het fonds Govaerts is de persoonlijke bibliotheek van priester Emiel Govaerts (1869-1946) en van zijn broer priester Jan Govaerts (1896-1971). Deze laatste was archivaris van het bisdom Luik en liet de bibliotheek na aan de vzw. Vrienden van het Begijnhof te Sint-Truiden.

In 1993 nam de Stad Sint-Truiden deze erfpacht over. Bij het terugtrekken van de Provincie Limburg uit de vroegere Abdij werden het Fonds Govaerts, bij testamentaire beschikking verplicht binnen Sint-Truiden te bewaren, en de Seminariebibliotheek overgelaten aan het Stadsbestuur van Sint-Truiden. De al begrote plannen van de Provincie om in de bibliotheek een documentatiecentrum te vestigen na verbouwing en vervanging van de rekken raakten in de koelkast. Momenteel beheert de stadsarchivaris deze verzamelingen in situ. In 1997 verscheen een catalogus van de 16de-eeuwse drukken bewaard in Limburgse bibliotheken. Hierbij waren 204 edities uit de Seminariebibliotheek en 3 uit het Fonds Govaerts. Vanaf 1978 werd een voorlopige inventaris van het Fonds Govaerts opgesteld. Ongeveer de helft van de boeken hebben oude kunst als onderwerp.


R(af) VAN LAERE, Het Fonds Govaerts, in : Historische bijdragen ter nagedachtenis van G. Heynen, (Historische bijdragen over Sint-Truiden, 4), Sint-Truiden : Geschiedkundige Kring, 1984, p. 343-352; Karel VERHELST, Het interieur van de abtsvleugel van de voormalige abdij van Sint-Truiden, in : M&L, jg. 9, nr. 1, 1990, p. …..R(af). VAN LAERE, Het Klein Seminarie vanaf het ontstaan tot 1940, in : Omzien in dankbaarheid. 150 jaar katholiek onderwijs in de abdij van Sint-Truiden. Heilig-Hartschool. Klein Seminarie. College, Sint-Truiden, 1992, p. 12-56; Karel VERHELST, De bibliotheek van het voormalig Klein Seminarie van Sint-Truiden, in : Sint-Truiden 1300, Sint-Truiden : Appel, 1993, p. 28 ; Karel VERHELSint-Truiden m.m.v. Raf VAN LAERE, Catalogus van de 16de-eeuwse drukken bewaard in Limburgse bibliotheken, (Archief- en Bibliotheekwezen in België, extranummer 54), Brussel, 1997; Franz AUMANN, Onderzoek naar de bibliotheek van de benedictijnenabdij van Sint-Truiden in de tweede helft van de 18de eeuw. Nieuwbouw, verwervingen, teloorgang en verspreiding, in: Historische bijdragen over Sint-Truiden en omgeving, Sint-Truiden: GOKSint-Truiden. 2006, p. 27-60.