Wauters, Marie Joséphine Jeanne

Sint-Truiden 18.12.1888   Velm 10.02.1972 

Dochter van handelaar Julien Hubert Edouard en Josephine Clotilde Denis. Schoonzus van dokter Nicolaï en van nijveraar Paul Kempeneers. Zuster van Liefde of ‘Witzuster’ 1910. Stichter Sint-Bavo-inrichting Gent en OLV van Banneux-lyceum Genk. Overste Parnassusinstituut Fantegem en Instituut OLV van de Rozenkrans  Velm 

Wou de schooltjes van Velm en Stenaertberg samenvoegen in het domein Terbiest en starten met een meisjeshumaniora, maar werd niet gevolgd door mgr. Broekx en mgr. Blaton. Kocht persoonlijk het Canada-paviljoen op Expo 1958 en huisvestte hierin het lyceum te Genk. Stichter Normaalschool voor Landbouwkunde, huishoudkundig regentes 1942. Aankoop kasteeldomein Peten voor onderwijs 1954 en stichter Hogere Technische School voor Laboranten 1956. Lagere secundaire beroepsschool 1959. Nieuwbouw 1962 met wijdingsteen, geschonken door Moeder Eduarda. Gezelschapsdame was jarenlang Eugénie Celis.

Lit.: HBVL, 27.05.1962; 25-jaar pedagogisch werk met zilver bekroond te Velm, in HBVL, 20.04.1967; THIERIE, p. 204-206; Dries VANOETEREN, Een toren van spiegelglas. O.L.V.-Lyceum Genk ligt al 40 jaar een beetje in Canada, in HBVL, 20.04.1998.


ONTDEKKING VAN DE DAG

Het (ver)zoenkruis in Groot-Gelmen

Na een ongeval of moord plaatsen familie of kennissen vaak ter plekke een gedenkteken. Zogenaamde moordkruisen zijn al eeuwen bekend. Een bijzonder, zeldzaam kruis is een 'zoenkruis', opgericht door de partij van de moordenaar als verzoening met de familie van het slachtoffer. In Groot-Gelmen leunt er zo eentje nog tegen de kerkhofmuur:

Dit + staet ter memorie
van Jan Morbiers soon van
Leonard(us) Morbier(s) en Margareta
Bartole(yns) die van leve ter
doot bracht is deur Gysen
Vasoens, a(nno) 1643 ten 30 july
bidt voor
die ziele

In de zomer van 1643 werd Jan, de zoon van oud-schepen Leonard Morbiers, gedood door zijn dorpsgenoot Gijs Vasoens in Groot-Gelmen. De omstandigheden kennen we niet. Wel bleef een verslag bewaard van de bemiddelingsvergadering in herberg Het Klaverblad in Sint-Truiden. De twee broers van de moordenaar vroegen deze verzoening voor twee 'goede mannen', zijnde juristen-schepen van de stad. Notaris Van Nuyst stelde het contract op. Onder meer de vader van het slachtoffer, diens schoonzoon als secretaris van de rechtbank Gelinden en Christina Steukers, de moeder van de moordenaar, waren aanwezig. Die laatste nam de vergiffenis aan die vader Morbiers schonk aan moordenaar Gijs. 


Het kruis in maaskalksteen, met de ondergrondse voet

De moordenaar, zelf dus niet aanwezig, moest onmiddellijk 150 gulden laten betalen voor kosten van begrafenis en andere, en een jaarlijkse rente van 6 gulden voor een jaarmis, op een stuk akker.  Gijs moest binnen het jaar een stenen kruis oprichten op het plaatselijke kerkhof van 3,5 voet boven de aarde en met daarin de naam van Jan en zijn sterfdatum gekapt. Aan de armen van Groot-Gelmen zou hij 8 vaten koren geven en gebakken brood. Het brood was uit te delen in de week van de Sint-Maartenkermis, patroon van de parochie. De moeder van de moordenaar kreeg van de vader van het slachtoffer 3 vaten koren. Waarschijnlijk was ze onbemiddeld?
Alle notaris- en verteerkosten in het Klaverblad zijn voor rekening van Gijs of Gijsbrecht voluit, die een contactverbod van drie jaar krijgt met de kinderen en bloedverwanten van de vermoorde Jan. 

We schenken hier en nu nog altijd aandacht aan de vermoorde Jan. Wat bewijst dat deze eeuwenoude vorm van verzoening werkt. 




Jacques BROUWERS, Een zoenkruis te Groot-Gelmen, in Limburg, jg. 52, 1973, p. 61-68; Willem DRIESEN en Roger HAUBRECHTS, Groot-Gelmen via Helshoven. Wandeling, in Sint-Truiden, NATUURlijk een monument. Open Monumentendag Vlaanderen, Sint-Truiden: stadsbestuur, 2004, p. 104-109 en 111; Lambert BAREE te Groot-Gelmen, website home.scarlet.be/hetoudelandvanluik/, pagina Groot-Gelmen, 2019 raadpleging.