Huis De Zoutkist

De Zoutkist

Onderschrift bij deze foto

is gelegen op de Tiensevest en is eigendom van de vzw Koninklijke Kunstkring Sint-Truiden. De naam ontleent het gebouw aan z’n ligging op de resten van de ‘zouttoren’. Met ‘zout’ als bewaarmiddel en smaakmaker en ‘kist’ als verpakking.

Het gaat om een torenachtige, stenen stadswoning. Ernaast staat het Tolhuis en op de vest het ‘scharensliephuisje’ in landelijke stijl, dat recent een restauratie onderging. De restauratie van de Zoutkist wordt afgewerkt. In 1997 werden de gebouwen beschermd als monument.

Onderschrift bij deze foto

Beschrijving

Nr. 25. Z.g. huis “De Zoutkist”, gebouw met complexe vorm, opgetrokken op de ruïne van de voormalige Zouttoren, ook z.g. “Crayennest”, een toren van de middeleeuwse stadsomwalling, gelegen tussen de Staepelpoort en Comisgaet; de naam is ontleend aan de zoutziederij, die achter de toren was gelegen.

Het huidig gebouw bestaat uit een rechth., torenachtige constructie van twee bouwl. onder schilddak (Vlaamse pannen), met l. een gedeelte van één bouwl. onder zadeldak (Vlaamse pannen) met blinde voorgevel, en een haaks gedeelte onder lessenaarsdak (mechanische pannen) tegen de achtergevel. Witgekalkte, bakstenen gebouwen met gepikte plint. Het e.g. gedeelte is voorzien van een rechth. venster onder houten latei, en een rechth., kalkstenen deur. In de achter- en l.zijgevel bleef het stijl- en regelwerk met bakstenen vullingen bewaard. Het haakse gedeelte, gelegen aan de Gootstraat is vrijwel volledig recent. In de O.-gevel bleven de vlechtingen van een vroegere dakhelling bewaard; kalkstenen rondboogpoortje in een rechth., verankerde omlijsting met negblokken (XVII B). Langsheen deze gevel liep de voor kort verdwenen wallesteeg, een gekasseide steeg, die de Gootstraat met de vestingsmuur verbond (1627).

ONTDEKKING VAN DE DAG

Expo 1907

De ‘Expositie’

De ‘Expositie’ in 1907 was hét supermoment voor Sint-Truiden. Sinds 1860 had het de eerste plaats in Limburg moeten afgeven aan Hasselt. Maar de provinciegouverneur kwam uit Sint-Truiden en een ambitieus team wilde hier de Luikse tentoonstelling van 1905 overdoen. 




In 1907 volgde Sint-Truiden het Luikse voorbeeld van 1905 en hield een provinciale tentoonstelling op een lange strook van de braakterreinen bij het spoorwegstation tot en met het stadspark. Een brug leidde de bezoekers over de Diestersteenweg. De volkswijk De Hel had plaats gemaakt voor het ‘klein stadspark’. Bij de paviljoenen vielen vooral het Paleis de Mijnen en het bouwsel van de steenkoolmijnen van Dahlbush op. De steengroeven van de Ourthe lieten een gedenkzuil oprichten en de oude Parkschool herbergde veilig de tentoonstelling van Oude Kunst.

Een stadsgenoot, baron Henri de Pitteurs-Hiegaerts was sinds 1894 provinciegouverneur en in augustus 1901 werd in Limburg steenkool ontdekt, waar dezelfde familie belangen had. Dokterszoon en bankier Leon Debruyn nam het voortouw. Zijn zwager was notaris Nagels. Ook de ondernemers Baltus, koloniale waren, en Claes-Lekens, bouwpromotor, waren ambitieus. Het organisatiecomité bood een model arbeiderswoning aan het Bureel van Weldadigheid (OCMW), die nog steeds bestaat in de Spoorwegstraat.




Op 28 juli 1907 kon de breedgebaarde, al oudere koning Leopold II met zijn dochter prinses Clémentine vanop de tribune de trekpaarden van Clément Peten uit Velm bewonderen. Ook prins Albert bezocht de tentoonstelling. Op 22 december was het hoogfeest van de belle époque en van de durvende ondernemers in Sint-Truiden voorbij. Meer dan een half miljoen bezoekers en ‘speelreizigers’ – de toenmalige benaming voor toeristen - bezochten expo en stad. De bebouwing in de al geplande nieuwe stationswijk kon starten. Van de expo restte later enkel nog de prestigieuze Prins-Albertlaan en de Expositiestraat, in 1930 vervangen door ‘Astrid’straat. Een gedenksteen staat ingemetseld in een hekpaviljoen van het stadspark. 

Van deze ‘wereldtentoonstelling’ voor de Truienaar bleven talrijke prentbriefkaarten en een pas in 1910 rijkelijk uitgegeven ‘Guldenboek’ bewaard. Uitzonderlijk ook persoonlijke toegangskaarten met portretfoto.


Gedenksteen als herinnering aan de Expo, gemetseld in één van de ingangspaviljoentjes van het stadspark



Kathleen DIGNEF, De provinciale tentoonstelling van 1907 te Sint-Truiden: de ‘Wereldtentoonstelling’ voor de Truienaar, in: Historische bijdragen over Sint-Truiden en omgeving, Sint-Truiden: GOKSint-Truiden. 2006, p. 115-126.