Kasteeldreef Duras

Van op de Galgestraat, de hoofdbaan naar Duras, leidt een zijwaartse dreef. De dreef is opgebouwd uit twee delen en wordt centraal doorsneden door de Duraslaan. In het zuidwesten is de dreef deels gekasseid met twee rijen van opgaande zomerlinde. In het noordoosten, dichter bij het kasteel, is de kasseidreef smaller en aangeplant met een enkele rij platanen. Ter hoogte van de splitsing markeert een wegkruis het kruispunt van de kasteeldreef, de Duraslaan en de Kasteellaan. Oorspronkelijk was het kasteel verbonden met het dorp Duras door een landweg die de buitenste oever van de slotgracht volgde en uitkwam net ten zuiden van de huidige splitsing van de Herestraat met de grote Vinnestraat, zoals nog te zien is op de Kabinetskaart van de Ferraris. Met de bouw van een nieuw kasteel eind 18de-begin 19de eeuw, werd een nieuwe monumentale toegangsweg, de huidige kasteeldreef, aangelegd. De oude dorpsweg verdween en is vandaag slechts deels traceerbaar in de perceelsvorm van het huizenblok langs de Duraslaan. De nieuwe kasteeldreef verbindt het kasteel rechtstreeks met de hoofdwegen naar Wilderen en Runkelen in tegenstelling tot de oorspronkelijke toegangsweg die langs het dorpscentrum van Duras passeerde. Deze ingreep visualiseerde letterlijk de sociale afstand tussen de kasteelbewoners enerzijds en de dorpsbewoners anderzijds.


Bron     : -
Auteurs :  Verdurmen, Inge
Datum  : 2016

Bron: Bevat overheidsinformatie, verkregen onder de modellicentie voor gratis hergebruik Vlaanderen v1.0. URI:
Agentschap Onroerend Erfgoed 2019: Kasteeldreef Duras [online] https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/304373 Geraadpleegd op 12-11-2019

 

ONTDEKKING VAN DE DAG

Het (ver)zoenkruis in Groot-Gelmen

Na een ongeval of moord plaatsen familie of kennissen vaak ter plekke een gedenkteken. Zogenaamde moordkruisen zijn al eeuwen bekend. Een bijzonder, zeldzaam kruis is een 'zoenkruis', opgericht door de partij van de moordenaar als verzoening met de familie van het slachtoffer. In Groot-Gelmen leunt er zo eentje nog tegen de kerkhofmuur:

Dit + staet ter memorie
van Jan Morbiers soon van
Leonard(us) Morbier(s) en Margareta
Bartole(yns) die van leve ter
doot bracht is deur Gysen
Vasoens, a(nno) 1643 ten 30 july
bidt voor
die ziele

In de zomer van 1643 werd Jan, de zoon van oud-schepen Leonard Morbiers, gedood door zijn dorpsgenoot Gijs Vasoens in Groot-Gelmen. De omstandigheden kennen we niet. Wel bleef een verslag bewaard van de bemiddelingsvergadering in herberg Het Klaverblad in Sint-Truiden. De twee broers van de moordenaar vroegen deze verzoening voor twee 'goede mannen', zijnde juristen-schepen van de stad. Notaris Van Nuyst stelde het contract op. Onder meer de vader van het slachtoffer, diens schoonzoon als secretaris van de rechtbank Gelinden en Christina Steukers, de moeder van de moordenaar, waren aanwezig. Die laatste nam de vergiffenis aan die vader Morbiers schonk aan moordenaar Gijs. 


Het kruis in maaskalksteen, met de ondergrondse voet

De moordenaar, zelf dus niet aanwezig, moest onmiddellijk 150 gulden laten betalen voor kosten van begrafenis en andere, en een jaarlijkse rente van 6 gulden voor een jaarmis, op een stuk akker.  Gijs moest binnen het jaar een stenen kruis oprichten op het plaatselijke kerkhof van 3,5 voet boven de aarde en met daarin de naam van Jan en zijn sterfdatum gekapt. Aan de armen van Groot-Gelmen zou hij 8 vaten koren geven en gebakken brood. Het brood was uit te delen in de week van de Sint-Maartenkermis, patroon van de parochie. De moeder van de moordenaar kreeg van de vader van het slachtoffer 3 vaten koren. Waarschijnlijk was ze onbemiddeld?
Alle notaris- en verteerkosten in het Klaverblad zijn voor rekening van Gijs of Gijsbrecht voluit, die een contactverbod van drie jaar krijgt met de kinderen en bloedverwanten van de vermoorde Jan. 

We schenken hier en nu nog altijd aandacht aan de vermoorde Jan. Wat bewijst dat deze eeuwenoude vorm van verzoening werkt. 




Jacques BROUWERS, Een zoenkruis te Groot-Gelmen, in Limburg, jg. 52, 1973, p. 61-68; Willem DRIESEN en Roger HAUBRECHTS, Groot-Gelmen via Helshoven. Wandeling, in Sint-Truiden, NATUURlijk een monument. Open Monumentendag Vlaanderen, Sint-Truiden: stadsbestuur, 2004, p. 104-109 en 111; Lambert BAREE te Groot-Gelmen, website home.scarlet.be/hetoudelandvanluik/, pagina Groot-Gelmen, 2019 raadpleging.