Barriers aan de Tongersesteenweg


Aan de Tongersesteenweg, ten oosten van de stad, zijn een aantal 'barriers' uit de 19de of 20ste eeuw als toegangen tot boomgaarden bewaard gebleven.

Tegenover nr. 195

'Barrier' uit het begin van de 20ste eeuw, van eenvoudig geklinknageld bandijzer voor stijlen, regels en spijlen. Het hek is gevat tussen betonnen palen en een prikkeldraad en is de toegang tot een kersenweide, waarvan niet alle bomen overeind zijn gebleven. De barrier werd na 2008 door een recent hek vervangen

Naast nr. 292 en tegenover nr. 271

'Barrier' van smeedijzer tussen betonnen paaltjes, ook uit het begin van de 20ste eeuw, als toegang tot een mooie en goed bewaarde kersenweide met een meidoornhaag langs de steenweg. Vierkant stijl- en regelwerk en ronde spijltjes met witgeschilderde gekromde punten en klimmend beloop naar de makelaar, het hoogteverschil opgevangen door een liggende, langgestrekte voluut.

Tegenover nr. 401

De 'barrier' is boven in de makelaar gedateerd 1936 en de vormgeving, hoewel traditioneel opgebouwd, vertoont invloed van de toen gangbare art-decostijl. Platte stijlen en een lagere makelaar, vierkante regels met ronde, gepunte onderspijltjes en spijlen eindigend op een afgeplatte kop. Het hek is gevat tussen stevige, vierkante betonnen pijlers met getrapte beëindiging en geeft toegang tot een grote, sterk uitgedunde hoogstamboomgaard van perebomen met een geschoren meidoornhaag langs de steenweg. De korsetten van bandijzer die de stammen eertijds tegen grazende koeien beschermden zijn deels nog bewaard.



Bron : DE MAEGD C. EN VAN DEN BROECK M., 2007, Historische tuinen en parken van Vlaanderen. Inventaris Limburg. Deel 3: Alken, Borgloon, Heers, Kortessem, Wellen, Brussel, Agentschap RO-Vlaanderen. Onroerend Erfgoed.Auteurs : De Maegd, Christiane, Michiels, Marijke, Van den Broeck, Myriam Datum : 2017Bron: Bevat overheidsinformatie, verkregen onder de modellicentie voor gratis hergebruik Vlaanderen v1.0. URI:Agentschap Onroerend Erfgoed 2019: Barriers aan de Tongersesteenweg [online] https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/134279 Geraadpleegd op 12-11-2019

 

ONTDEKKING VAN DE DAG

Een marmeren buste voor de oud-burgemeester

Clement Cartuyvels  was de zoon van een zeepfabrikant op de Grote Markt en neefje van burgemeester Guillaume Vanvinckenroy . Hij droeg zelf de sjerp tussen 1899 en 1921. Op zijn CV lezen we: advocaat, bankier, provincieraadslid, gedeputeerde, vrederechter, gemeenteraadslid, volksvertegenwoordiger, senator, voorzitter Sint-Vincentiusgenootschap, derdeordeling en katholiek. Hij maakte de Belle Epoque in zijn stad mee: vernederlandsing van het bestuur, aanleg tramlijnen, riolering, waterleiding, bouw slachthuis, provinciale 'expositie' in 1907. Maar Clément moest ook de schok van de Duitse inval meemaken. Zijn zoon Paul, majoor van de Burgerwacht, verdween een jaar in Duitse kampen en hijzelf werd het laatste jaar van de oorlog uit zijn ambt ontheven. Clément woonde in de Capucijnenstraat in een herenhuis, later omgebouwd tot Sint-Annakliniek. 



De bank Cartuyvels:



Clément stierf op zijn kasteeltje in Verlaine en kreeg, behalve een straatnaam (de vroegere Capucijnen- en Coemansstraat) in 1921, ook een marmeren borstbeeld. Toen zijn zoon notaris Paul Cartuyvels  in 1927 zelf burgemeester werd, kreeg hij van zijn makkers oud-burgerwachten een ontwerptekening voor een borstbeeld van zijn papa cadeau. De ontwerper was niemand minder van Victor de Haen uit het Brusselse, die ook de wedstrijd had gewonnen voor het monument voor de slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog op Sint-Marten. Op kosten van het stadsbestuur werd de buste in marmer uitgevoerd en prijkte voortaan in het stadhuis. Momenteel in erfgoeddepot bij de Zusters Ursulinen. Vermits het beeld postuum werd getekend, herken je duidelijk de pose op het bidprentje van Clément Cartuyvels. Op zijn linkerschouder liet de beeldhouwer van het witte marmer zijn naam in sierlijke letters na. 







Lees: 
Wie was wie in Sint-Truiden?, Sint-Truiden: Stedelijke openbare bibliotheek, 2011, p. 39 en 43-45.