Barriers aan de Tongersesteenweg


Aan de Tongersesteenweg, ten oosten van de stad, zijn een aantal 'barriers' uit de 19de of 20ste eeuw als toegangen tot boomgaarden bewaard gebleven.

Tegenover nr. 195

'Barrier' uit het begin van de 20ste eeuw, van eenvoudig geklinknageld bandijzer voor stijlen, regels en spijlen. Het hek is gevat tussen betonnen palen en een prikkeldraad en is de toegang tot een kersenweide, waarvan niet alle bomen overeind zijn gebleven. De barrier werd na 2008 door een recent hek vervangen

Naast nr. 292 en tegenover nr. 271

'Barrier' van smeedijzer tussen betonnen paaltjes, ook uit het begin van de 20ste eeuw, als toegang tot een mooie en goed bewaarde kersenweide met een meidoornhaag langs de steenweg. Vierkant stijl- en regelwerk en ronde spijltjes met witgeschilderde gekromde punten en klimmend beloop naar de makelaar, het hoogteverschil opgevangen door een liggende, langgestrekte voluut.

Tegenover nr. 401

De 'barrier' is boven in de makelaar gedateerd 1936 en de vormgeving, hoewel traditioneel opgebouwd, vertoont invloed van de toen gangbare art-decostijl. Platte stijlen en een lagere makelaar, vierkante regels met ronde, gepunte onderspijltjes en spijlen eindigend op een afgeplatte kop. Het hek is gevat tussen stevige, vierkante betonnen pijlers met getrapte beëindiging en geeft toegang tot een grote, sterk uitgedunde hoogstamboomgaard van perebomen met een geschoren meidoornhaag langs de steenweg. De korsetten van bandijzer die de stammen eertijds tegen grazende koeien beschermden zijn deels nog bewaard.



Bron : DE MAEGD C. EN VAN DEN BROECK M., 2007, Historische tuinen en parken van Vlaanderen. Inventaris Limburg. Deel 3: Alken, Borgloon, Heers, Kortessem, Wellen, Brussel, Agentschap RO-Vlaanderen. Onroerend Erfgoed.Auteurs : De Maegd, Christiane, Michiels, Marijke, Van den Broeck, Myriam Datum : 2017Bron: Bevat overheidsinformatie, verkregen onder de modellicentie voor gratis hergebruik Vlaanderen v1.0. URI:Agentschap Onroerend Erfgoed 2019: Barriers aan de Tongersesteenweg [online] https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/134279 Geraadpleegd op 12-11-2019

 

ONTDEKKING VAN DE DAG

De bieten- en fruitspoorlijn (1879) tussen Tienen, Sint-Truiden en Tongeren

In 1879 werd een spoorlijn geopend tussen Neerlinter en Tongeren. Vooral bedoeld om in onze omgeving bietsuikerfabrieken (Ordingen en Bernissem) en de opkomende fruitexport naar het Duitse Ruhrgebied te bedienen. Door het heuvelige terrein waren dijken en doorsnijdingen noodzakelijk. Zo ook op de Honsberg op het drielandenpunt tussen Ordingen-Rijkel-Zepperen, met overbrugging.



Het private project voor Aken-Brussel mocht niet concurreren met de bestaande staatslijn Tienen-Luik en werd dus beperkt tot een kronkelend tracé Neerlinter-Tongeren. Aanvankelijk waren er ook weinig haltes (Zoutleeuw, Ordingen, Borgloon en Pringen), maar dat werd in 1897 aangevuld met haltes in Wilderen, Melveren, Bernissem, Hoepertingen, Kerniel en Jesseren) Daarom kreeg het bareelwachtershuisje uit 1878 in Wilderen in 1896 een heus station tegenover zich. 

Station Wilderen


In de Eerste Wereldoorlog werkten de Duitsers aan de missing link Tongeren-Aken met viaduct in Sint-Martensvoeren.

Verdwenen station van Ordingen 1897 met links stationsherberg 1895

In 1957 werd het personenvervoer op deze lijn 23 gestopt en vervangen door autobuslijnen. In 1968-1988 verdween ook het goederenvervoer voor lokale nijverheden. De sporen werden geleidelijk opgebroken tussen 1968 en 1989. In 1992 kwam er een toeristisch fietspad op het (deels) bewaard gebleven tracé.

Ordingen werd, weliswaar meer naar Zepperen toe, een draaischijf van goederen- en personenverkeer. En uiteraard kwam er de onvermijdelijke stationsherberg (1895). Het station maakte plaats voor de N718, bedoeld als oostelijke omleiding rond Sint-Truiden en aansluiting op de beruchte A24-autosnelweg., maar slechts uitgevoerd tussen Melveren en Ordingen.


Jammer genoeg waren spoorlijn en brug ook plaatsen van wanhoopsdaden en dramatische ongevallen. Zo ontdekten stationschef Miel Mommen en arbeider Lowieke Mertens in april 1943 'het lijk van een onbekende vrouwspersoon van ongeveer vijf- en twintig jaar'. De vrouw was ongelukkig op een betonnen seindraadpaaltje terechtgekomen bij haar ontsnappingssprong uit het Jodentransport XX vanuit de Dossinkazerne in Mechelen, gesaboteerd in Boortmeerbeek.

Stationschef Miel Mommen met zijn kleindochter, ca. 1940 in Ordingen

Nu is de spoorweg'zate' een verwilderde oase voor wild en vogels, hazelwormen, wijngaardslakken en dassen. Maar ook een magneet voor sluikstorters. Sommige delen van de spoorberm worden beheerd door natuurpunt omwille van de uitzonderlijke flora zoals knolsteenbreek, bosanemoon, slanke sleutelbloem, wilde marjolein, muskuskruid en brede wespenorchis. 


De brug over de spoorweg bij het 'driegemeentenpunt' Rijkel-Ordingen-Zepperen



Lees: 'Zepperen in Twee Grote Oorlogen', Remacluskring, 1994, p. 182-190; ‘Sint-Truiden ingekaderd 1830-1914’, tentoonstellingscatalogus, Sint-Truiden: vzw Sint-Truiden 1300, p. 120; Robert NOUWEN, ‘Het Fruitspoor: spoorweglijn 23 Drieslinter-Tongeren’ in ‘Tongerse Annalen’, december 2019, p. 8-25.
Kijk: https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobje.../304755; Item over het bieten- en suikerspoor lijn 23 op www.haspengouw.tv

 

Lees meer