Rentmeestershuis van het Sint-Servaaskapittel van Maastricht

Rentmeesterhuis van het Sint-Servaaskapittel van Maastricht, verblijfplaats van de kanunnik-rijproost, vertegenwoordiger van het kapittel. Herenhuis met hoevegebouwen, achteruit gelegen ten opzichte van de straat, ten oosten van de kerk; een oprit leidt doorheen de voortuin naar de inrijpoort; de tuin is door een haag van de straat afgesloten; in de tuin een kalkstenen zonnewijzer. De gebouwen zijn gegroepeerd rondom een gedeeltelijk gekasseid erf.

Ten zuiden, vierkant poortgebouw met duifhuis onder speelse klokvormige bedaking (leien), van 1665; bakstenen gebouw met mergelstenen banden onder meer ter hoogte van de dorpels; gesmeed ijzeren muurankers. Uitstekende dakrand op gesculpteerde houten modillons; mergelstenen kruiskozijn met negblokken, smalle geprofileerde druiplijst en een ontlastingsboog van een rollaag. Verankerde korfboogpoort in een vlakke kalkstenen omlijsting met negblokken; ontlastingsboog van een platte laag, een rollaag en een platte laag. Gedicht kruiskozijn in de erfzijdegevel, en een rechthoekige poort onder doorgezakte, houten latei.

Ten oosten van het poortgebouw, classicistisch dubbelhuis van vijf traveeën en twee bouwlagen onder wolvedak (nok loodrecht op de straat, kunstleien), van circa 1760. Bakstenen gebouw op een gecementeerde plint; licht verhoogde begane grond. Baksteenfries met dropmotief onder de kroonlijst. Getoogde vensters in een vlakke kalkstenen omlijsting met licht uitspringende sluitsteen, afgelijnd met een korte druiplijst. Gelijkaardige deur met een kalkstenen trapje. Identieke achtergevel. Fraaie tracering in het bovenlicht van de centrale deur.

De verbinding tussen het poortgebouw en het woonhuis wordt gevormd door een gebouwtje van één travee en één bouwlaag onder zadeldak (kunstleien); de voorgevel is voorzien van enkele rechthoekige, kalkstenen venstertjes.

Ten westen, stalvleugel onder zadeldak (Vlaamse pannen), in de geveltop der zuidelijke zijgevel door middel van een gevelsteen (topstuk) gedateerd 1665. Bakstenen gebouw met mergelstenen banden op een gecementeerde plint; uitstekende dakrand op uitgesneden houten modillons; gesmeed ijzeren muurankers. Twee mergelstenen vensters met negblokken (voormalige kloosterkozijnen ?) en twee zolderluiken; drie mergelstenen rondboogdeuren met negblokken; ontlastingsboog van een platte laag, een rollaag en een platte laag, behalve voor de eerste, gedichte deur, die alleen een platte laag heeft. Blinde achtergevel met mergelstenen banden. Getrapte zuidgevel met mergelstenen banden en gesmeed ijzeren muurankers; kalkstenen sierbollen op de schouderstukken; het topstuk met bolbekroning is geflankeerd door voluten.

Ten oosten, volledig vernieuwde dwarsschuur onder zadeldak (Vlaamse pannen); zuidgevel in stijl- en regelwerk met bakstenen vullingen, volledig met klimop begroeid.

De noordelijke dienstgebouwen zijn recent.


Bron     : Schlusmans F. met medewerking van Gyselinck J., Linters A., Wissels R., Buyle M. & De Graeve M.-Ch. 1981: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Hasselt, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 6N2 (He-Z), Brussel - Gent.
Auteurs :  Schlusmans, Frieda
Datum  : 1981

Bron: Bevat overheidsinformatie, verkregen onder de modellicentie voor gratis hergebruik Vlaanderen v1.0. URI:
Agentschap Onroerend Erfgoed 2019: Rentmeestershuis van het Sint-Servaaskapittel van Maastricht [online] https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/23174 Geraadpleegd op 12-11-2019

 

ONTDEKKING VAN DE DAG

Bruyninx, Jan, edelman

 Maastricht 29.06.1574   26.07.1641   Barbara Seegers  

 Uit een geslacht van grenswachters van de Graven van Loon, in Brustem sinds minstens 1300. Zoon van Koenraad en Barbara Tans. Jonker. Halfheer van Brustem en voogd van Zepperen 1610. Grondbezit in Brustem, Maastricht, Diepenbeek, Bilzen en Vreren, Val, Borgloon en Hasselt. Plaatste gedenksteen voor zijn overgrootvader jonker Bartholomeus (+1500) in kerk Brustem 1617. Zelf begraven in het hoogkoor van de Minderbroederskerk  Sint-Truiden. volgens overeenkomst uit 1641. Wapen: in goud twee dwarsbalken van keel met zilveren vrijkwartier beladen met drie zwarte leeuwen. 

Grafzerk nu in muur kloosterpand Minderbroedersklooster  Sint-Truiden. met identificatie en verwijzing naar het plaatsen van het monument nog tijdens zijn leven uit wantrouwen naar erfgenamen toe. 


Vloerzerk in natuursteen, nu in muur pandgang klooster,  KIK-IRPA


 Lit.: Erik HOUTMAN en Jos MOLEMANS, Cijnsregister van het Bruyninxhof te Brustem (1300). Tekstkritische uitgave en toelichting, in HBBRUSint-Truiden. 1975, p. 239-282. Francis GOOLE, Heraldische merkwaardigheden te Brustem, in HBBRUST. p. 137, 138, 152 en 154; Francis GOOLE en Piet SEVERIJNS, Bruninckx, (Familiekroniek), in HBVL, 17 en 18.06.1989; Jacques BROUWERS, in NBIOW, 13; 1990, kol. 140-142; ID., De heren van Brustem, in Het Oude Land van Loon, 43, 1988, p. 55-92.