Pastorietuin van de Sint-Martinusparochie

Bedreigde pastorietuin uit de 19de eeuw met typische vegetatie.

De pastorietuin bij de nu leegstaande 19de-eeuwse pastorie, ten oosten van de kerk, is gelegen op de oostelijke flank van de vallei van de Molenbeek. De voorheen besloten voortuin maakt nu deel uit van het openbaar domein en is verworden tot een naar de straat afhellend grasveld met blauwe Atlasceder (Cedrus atlantica 'Glauca') en Coloradozilverspar (Abies concolor), doormidden gesneden door een brede, gekasseide en oplopende oprit naar het nieuw kerkhof achter de pastorietuin. Aansluitend bij het pad tegen de achtergevel ligt de boventuin, bereikbaar via een eenvoudige hardstenen trap, geflankeerd door een verwaarloosde haag van gewone taxus (Taxus baccata), in de as van de centrale achterdeur. De boventuin met interessante kruidlaag van onder meer kleine maagdenpalm (Vinca minor) en voorjaarsbloeiers, is sterk verwaarloosd en vol opslag van gewone vlier (Sambucus nigra) en gewone es (Fraxinus excelsior). De tuinindeling is daardoor onduidelijk maar er zijn restanten van een haag van gewone beuk (Fagus sylvatica), hoogstamfruitbomen, gewone taxus, buxus (Buxus sempervirens subsp. sempervirens) en sierheesters als hortensia (Hydrangera macrophylla). Twee voor de streek typische treuressen (Fraxinus exelsior 'Pendula') (175 cm stamomtrek, gemeten op 150 cm hoogte), een grote bontbladige buxus (Buxus sempervirens 'Aureovariegata') en een eeuwenoude, maar voor opmeting onbereikbare gewone taxus staan in de noordoostelijke hoek.


Bron     : DE MAEGD C. & VAN DEN BOSSCHE H. 2003: Historische tuinen en parken van Vlaanderen. Inventaris Limburg. Deel 1: Gingelom, Halen, Herk-de-Stad, Nieuwerkerken, Sint-Truiden, Brussel, Agentschap RO-Vlaanderen. Onroerend Erfgoed.
Auteurs :  De Maegd, Christiane, van den Bossche, Herman
Datum  : 2003

Bron: Bevat overheidsinformatie, verkregen onder de modellicentie voor gratis hergebruik Vlaanderen v1.0. URI:
Agentschap Onroerend Erfgoed 2019: Pastorietuin van de Sint-Martinusparochie [online] https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/303506 Geraadpleegd op 12-11-2019

 

ONTDEKKING VAN DE DAG

Strenge, geleerde heren op het 'schoon verdiep'

In de schepenzaal van het 18de-eeuwse stadhuis op de Grote Markt ontvangt het stadsbestuur nu voorname gasten en overheden om beleid te onderhandelen, en akten officieel te ondertekenen. Voor 1800 zetelden hier de schepenen van de beide heren, maar dan werkelijk als rechters in burgerlijke en criminele zaken. Een berucht proces was dat tegen de brandstichters in 1784, Suske de Poup, 't Voorvelleke en hun medeplichtigen.

In dit lokaal hangen zeven ovale stucmedaillons met daarin grisailles op doek. Het trompe l'oeuil van deze grijze schilderijtjes geeft een 3D-effect en was minder duur dan echt modelleerwerk. De onderwerpen moesten de geleerdheid van de zittende heren van deze rechtbank benadrukken. De geest van Verlichting met rede en wetenschap is hier duidelijk aanwezig. De hoe bezoekers van andere steden in de 18de eeuw zullen ogen tekort gehad hebben om dit allemaal te ontcijferen en bewonderen. Dit is duidelijk een pronkzaaltje van de assertieve stad Sint-Truiden. 

De tafereeltjes tonen mollige gevleugelde jongetjes of 'putti' die druk in de weer zijn met kunst en wetenschap: astronomie, architectuur, muziek, alchemie, beeldhouwkunst, handel-rekenkunst en schilderkunst. Niet toevallig signeerde Diestenaar Pieter-Jan De Craen dit laatste tafereeltje met DE CRAEN F(ecit) ! Hij verdiende drie kronen per tafereel met deze opdracht. 



Astronomie: drie putti zijn druk doende met hun observaties. In een leeg decor hanteert een jongetje een zeekijker, gericht naar de hemel. Op de voorgrond bestudeert een staande putto met loep het armillarium op voet. Vooraan liggen nog een telescoop, een passer en een winkelhaak. De zittende putto wijst een plek aan op een wereldbol op voet. 

Alchemie: in een interieur met wandrekken vol rokende kolven, destilleertoestel en vaatjes zijn drie putti aan het werk. Vooraan een rieten bloemenmandje en achteraan een haard. Eén jongetje, zittend op een kussen in een stoel met armleuningen, beoordeelt de inhoud van een glazen kolf, terwijl een destilleertoestel met stookdeurtje overloopt naar een kolf met handvatten. Zijn helper stampt in een vijzel op sokkel producten fijn en het derde figuurtje brengt een kom bij. De strik van het ophanglint is hier rijker dan bij de andere medaillons en gedecoreerd met een bloempjesrank. 


Lees: Franz AUMANN, Symboliek op het 'schoon verdiep' van het Sint-Truidense stadhuis, in Sint-Truiden een zoektocht naar symbolen, Open Monumentendag Vlaanderen, Sint-Truiden: stadsbestuur, 2002, p. 19-27; Frank DECAT, Sint-Truiden 1784: criminele\nhistories in een Luikse stad, Leuven: Davidsfonds, 2012; Het stadhuis van Sint-Truiden. Hart van de democratie, Sint-Truiden: stadsbestuur, 2018, p. 56-61.