Het stadhuis van Sint-Truiden

Het stadhuis: hart van de democratie

3D-model van het stadhuis

Sleep met de muis of scroll om het model te bekijken.

Geschiedenis

De geschiedenis van het stadhuis op de grote markt in Sint-Truiden begint in 1366. De prinsbisschop van Luik en de abt deelden de heerschappij over de stad. Ze gaven toe aan de burgerij om een verkoophal te bouwen, met toren. Deze laatste werd in 1606, na instorting, heropgebouwd in rijke maaslandse stijl. Het was de vinger die door het ontvoogde volk werd opgestoken naast de torens van de kapittelkerk en de abdijkerk.

Na enkele vergeefse verbouwingspogingen besliste in 1753 de stadsoverheid om een volledig nieuw stadhuis te laten bouwen. Rond de oude hal en de belforttoren kwam een statig keurslijf in Luiks classicisme met de belangrijkste vertrekken op een bel étage. Frontons en interieur werden geleidelijk uitgevoerd, tot in de Hollandse periode.

Het interieur wil bewust indruk maken op de – belezen – bezoeker door een encyclopedie aan symboliek. Of het nu ging om een aangeklaagde (schepenbank), of om een klager (gemeente), de betrokkene moest overtuigd worden van de eruditie van de rechters en de bestuurders. Met veel artistieke spielerei volgens de mode van de tijd werd gepronkt en verwezen naar de welstand brengende daadkracht van dit bestuur. Collega’s van andere steden of de heren uit Luik zullen ongetwijfeld hun beide ogen hebben moeten gebruiken om elk detail in stucco en olieverf, en elke hermetische iconografische verwijzing te kunnen vatten. Dit stadskasteel mocht niet onderdoen voor abtskwartier of prins-bisschoppelijk paleis.

Sint-Truiden werd sinds de jaren 1860 voorbijgestoken door de provinciehoofdplaats Hasselt in inwonersaantal maar kende nog in 1907 een moment van nationale uitstraling tijdens de Provinciale Tentoonstelling. Toen was Truienaar Henri de Pitteurs-Hiegaerts  provinciegouverneur. Deze vaststelling onderlijnt alleen maar de getuigeniswaarde van het 17de-eeuwse belfort en het 18de-eeuwse stadhuis als publiek erfgoed uit een periode van hoogbloei. Behalve enkele bewuste verminkingen in de Franse periode en 19de-eeuwse aanvullingen voor gebruiksgemak geraakte de 18de-eeuwse versiering onbeschadigd tot bij ons in de 21ste eeuw.

Na een ingrijpende neo-renaissance-restauratie omstreeks 1930 startte in de jaren negentig de renovatie die in 2016 werd afgerond. De kleur van het gevelkaleiwerk was voer voor publieke discussie, maar het huidige ossenbloedrood kon op brede instemming rekenen. Bij de renovatie werd het kantoor toerisme heringericht. De inkomhal, de hoge vestibule, de schepenzaal, de raadszaal (nu trouwzaal) en de feestzaal (nu gemeenteraadszaal) kregen een verassende inbreng van actueel design. Met de in 2016 afgeronde renovatie en de nieuw ingerichte gemeenteraadszaal werd dit schrijn van burgerlijk gezag in eer hersteld.

Kathleen BERGOETS, Hilde HENDRICX en Willem DRIESEN, Het stadhuis van Sint-Truiden. Hart van de democratie, Sint-Truiden: stadsbestuur, 2018. Met uitgebreide bibliografie.


ONTDEKKING VAN DE DAG

De bieten- en fruitspoorlijn (1879) tussen Tienen, Sint-Truiden en Tongeren

In 1879 werd een spoorlijn geopend tussen Neerlinter en Tongeren. Vooral bedoeld om in onze omgeving bietsuikerfabrieken (Ordingen en Bernissem) en de opkomende fruitexport naar het Duitse Ruhrgebied te bedienen. Door het heuvelige terrein waren dijken en doorsnijdingen noodzakelijk. Zo ook op de Honsberg op het drielandenpunt tussen Ordingen-Rijkel-Zepperen, met overbrugging.



Het private project voor Aken-Brussel mocht niet concurreren met de bestaande staatslijn Tienen-Luik en werd dus beperkt tot een kronkelend tracé Neerlinter-Tongeren. Aanvankelijk waren er ook weinig haltes (Zoutleeuw, Ordingen, Borgloon en Pringen), maar dat werd in 1897 aangevuld met haltes in Wilderen, Melveren, Bernissem, Hoepertingen, Kerniel en Jesseren) Daarom kreeg het bareelwachtershuisje uit 1878 in Wilderen in 1896 een heus station tegenover zich. 

Station Wilderen


In de Eerste Wereldoorlog werkten de Duitsers aan de missing link Tongeren-Aken met viaduct in Sint-Martensvoeren.

Verdwenen station van Ordingen 1897 met links stationsherberg 1895

In 1957 werd het personenvervoer op deze lijn 23 gestopt en vervangen door autobuslijnen. In 1968-1988 verdween ook het goederenvervoer voor lokale nijverheden. De sporen werden geleidelijk opgebroken tussen 1968 en 1989. In 1992 kwam er een toeristisch fietspad op het (deels) bewaard gebleven tracé.

Ordingen werd, weliswaar meer naar Zepperen toe, een draaischijf van goederen- en personenverkeer. En uiteraard kwam er de onvermijdelijke stationsherberg (1895). Het station maakte plaats voor de N718, bedoeld als oostelijke omleiding rond Sint-Truiden en aansluiting op de beruchte A24-autosnelweg., maar slechts uitgevoerd tussen Melveren en Ordingen.


Jammer genoeg waren spoorlijn en brug ook plaatsen van wanhoopsdaden en dramatische ongevallen. Zo ontdekten stationschef Miel Mommen en arbeider Lowieke Mertens in april 1943 'het lijk van een onbekende vrouwspersoon van ongeveer vijf- en twintig jaar'. De vrouw was ongelukkig op een betonnen seindraadpaaltje terechtgekomen bij haar ontsnappingssprong uit het Jodentransport XX vanuit de Dossinkazerne in Mechelen, gesaboteerd in Boortmeerbeek.

Stationschef Miel Mommen met zijn kleindochter, ca. 1940 in Ordingen

Nu is de spoorweg'zate' een verwilderde oase voor wild en vogels, hazelwormen, wijngaardslakken en dassen. Maar ook een magneet voor sluikstorters. Sommige delen van de spoorberm worden beheerd door natuurpunt omwille van de uitzonderlijke flora zoals knolsteenbreek, bosanemoon, slanke sleutelbloem, wilde marjolein, muskuskruid en brede wespenorchis. 


De brug over de spoorweg bij het 'driegemeentenpunt' Rijkel-Ordingen-Zepperen



Lees: 'Zepperen in Twee Grote Oorlogen', Remacluskring, 1994, p. 182-190; ‘Sint-Truiden ingekaderd 1830-1914’, tentoonstellingscatalogus, Sint-Truiden: vzw Sint-Truiden 1300, p. 120; Robert NOUWEN, ‘Het Fruitspoor: spoorweglijn 23 Drieslinter-Tongeren’ in ‘Tongerse Annalen’, december 2019, p. 8-25.
Kijk: https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobje.../304755; Item over het bieten- en suikerspoor lijn 23 op www.haspengouw.tv