Straatnamen met belangrijke figuren

De naam van uw straat

De namen die aan plaatsen en straten in Sint-Truiden stad en deelgemeenten werden gegeven, stammen uit het collectief geheugen. Of het zijn kunstmatige vondsten van het Sint-Truidense stadsbestuur, op vraag van burgers, geadviseerd door de stadsarchivaris, de cultuurraad of een toponymische commissie van provincie of gemeenschap.

De plaatsnamen uit de volksmond werden in het Ancien Regime van voor 1800 regelmatig opgeschreven bij officiële stukken    vb. eigendomsoverdrachten of geschillen. Pas in de Franse tijd werd gestart met een modern kadaster, voltooid omstreeks 1845 door het nog jonge België, samen met een buurtwegenatlas. Toen werden de veldnamen definitief vastgelegd en bij de aanleg van nieuwe straten wordt in de eerste plaats geput uit die woordenschat.

Namen van buurgemeenten of grote steden werden uiteraard gegeven aan de nieuwe, kaarsrechte steenwegen die ernaar toe leiden, vaak dwars door de akkers heen: Luikersteenweg en Tiensesteenweg aangelegd vanaf 1715, Tongersesteenweg vanaf 1817, Hasseltsesteenweg vanaf 1838, Diestersteenweg vanaf 1844 en Naamsesteenweg vanaf 1855.

Na de ‘grote fusie’ of gemeentelijke samenvoeging van 1976 was er in 1978 nog een grote operatie noodzakelijk om de vele gelijke namen binnen Groot-Sint-Truiden weg te werken. Toen verdwenen op de meeste plaatsen de Kapelstraat, de Bergstraat, de Dorpsstraat, de Kerkstraat, het Kerkplein, de Stationsstraat, … En dat bood een kans om creatief lokale thema’s te vereeuwigen.

In het centrum is de naamgeving van ganse nieuwe woonwijken rond een thema gebouwd, vb. de commandeursverkavelingen in Ordingen en Bernissem, de fruitwijk in 1979, de bloemenwijk in Guvelingen, de nijverheidsnamen op het industrieterrein Schurhoven in 1979, de vliegtuigenstraten van het Brustems Industriepark of de namen van verdienstelijke overleden inwoners voor de nog aan te leggen Fabrieksstraatwijk.

De straatnamen als herdenking van overleden personen vragen wat meer uitleg: …

 

Straatnamen die verwijzen naar een persoon.

Onderzoek door stedelijke bibliotheek de Leidraad 2006


Situering



Informatie

...

Sint-Gangelof



Abt van de Trudo-abdij, kerkenbouwer


...

Ordingen kasteelwijk


Commandeur van Ordingen


...
.........

Terbiest



Boudewijn, 5de koning van België 1951-1995, Brussel 7 september 1930 - … 1995. Zoon van Leopold III en Astrid. Broer van koning Albert II. Oom van prins Filip


...

Kerkom



Plaatselijke benaming beeld heilige Maria


...

Stadscentrum



Burgemeester


...

Velm



Jan-Baptist David, Lier 25 januari 1801 – Leuven 24 maart 1866, kanunnik, taalkundige. Naamgever van de katholieke cultuurvereniging het Davidsfonds


...

Ordingen kasteelwijk



Invloedrijke 19de-eeuwse familie van barons-kasteelheren, o.m. provinciegouverneur Henri de Pitteurs-Hiégaerts (1894-1917)


...

Zepperen



Volkse benaming voor de heiligen Bertilia (Brustem), Eutropia (Rijkel) en Genoveva (Zepperen), bedevaartplaatsen


...

Terbiest


Fabiola de Mora y Aragon, Madrid 11 juni 1928. Koningin van België sinds haar huwelijk met Boudewijn op 5 december 1960, sprookjesschrijfster


...

Appartementsblokkenstraat buiten Brustempoort


Truienaar, ontwerper van astronomisch uurwerk


...

Terbiest



Flip, Brussel 15 april 1960, Prins van België. Zoon van Albert II en koningin Paola, echtgenoot van prinses Mathilde

...

Terbiest commanderiewijk



Commandeur van Bernissem


...

Ordingen kasteelwijk



Commandeur van Ordingen


...

Stadscentrum



Erebenaming voor Jezus Christus, symbool van zijn liefde. 19de-eeuwse devotie, standbeeld in Sint-Truiden in 1926


...




Truiense romanschrijver


...

Ordingen kasteelwijk



Commandeur van Ordingen


...

Zepperen Dekkenwijk



Priester-schrijver uit Zepperen

...




11 maart 1793 – Gent 24 juni 1846, letterkundige. Naamgever aan de liberale cultuurvereniging het Willemsfonds


...

Parallel Noordoostelijke omleiding



Diplomaat


...

Saffraanberg 

...

Parallel Noordoostelijke omleiding



John Fitzgerald Brookline 29 mei 1917 – Dallas 22 november 1963. Amerikaans president 1960-1963. Vermoord. Cubaanse crisis, sociale politiek, burgerrechtenbeweging


...

Stationskwartier



Zweedse. Stockholm 17 november 1905 – Küssnacht 29 augustus 1935. Sinds 10 november 1934 Koningin van België, gemalin van Leopold III. Moeder van Boudewijn en Albert II


...

Velm



Priester


...

Brustem



‘Loonaart’


...

Brustem



‘Loonaart’


...

Stationskwartier



Leopold van Saksen-Coburg-Gotha, Brussel 9 april 1835 – Laken 17 december 1909. Op 17 december 1865 de 2de koning van België. Op 12 augustus 1853 gehuwd met Maria Hendrika. Soeverein sinds 1885 van de Kongostaat


...

Halmaalwijk woonerf



Eerste vrouwelijke schepen van Sint-Truiden, kasteelvrouw


...

Gelinden


...

Aalst



Familienaam


...

commanderijwijk



Commandeur van Bernissem


...

Stadscentrum doorsteek Capuciennessenstraat - Naamsevest



Jozef De Veuster, Tremelo 3 januari 1840 – Molokaï 15 april 1889. Missionaris H.H. Harten, priester-verzorger van melaatsen op Molokaï


...

Aalst



Familienaam


...

Stationskwartier



Albert, Brussel 8 april 1875 – Marche-les-Dames 15 februari 1934. Sinds 23 december 1909 3de koning van België als Albert I. Opperbevelhebber van het land in oorlog in 1914. Huwde op 2 oktober 1910 met Elisabeth. Vader van Leopold III


...

Nieuw Sint-Truiden



Verzetsstrijder WO II


...

Velm



Taalkundige


...

Ordingen



Heilige vrouw, samen met Harlindis


...

Zepperen Dekkenwijk


Bisschop van Maastricht, gaf raad aan de H. Trudo


...

Stationskwartier



Verzetsstrijders in WO II, navigator


...

Tichelarijwijk



Abt van de Trudo-abdij


...

Stadscentrum



Schepen van Sint-Truiden


...

Parallelweg stadsvest



Heilige Anna, moeder van Maria. Feestdag op 26 juli


...

Sint-Gangulfus



Heilige Apollonia, patrones van de tandartsen, +-200 – ca. 249. Martelares, gedood op de brandstapel in Alexandrië. Feestdag op 9 februari


...

Sint-Gangulfus



+ 790? Officier van Pepijn de Korte, martelaar, patroon van de bedrogen echtgenoten. Feestdag op 1 of 11 mei


...

Zepperen



Heilige Genoveva van Parijs, één der zgn. Drie Gezusters, patrones van Zepperen; Nanterre +-422 – Parijs +-500. Redde Parijs van de Hunnen. Feestdag op 3 januari


...

Melveren



Heilige Godefridus van Melveren, martelaar te Gorcum


...

Ordingen kasteelwijk



Heilige vrouw, met Relindis


...

Engelmanshoven-Gelinden



Heilige Johannes, apostel en evangelst. Visser en lieveling van Jezus Christus


...

Speelhofwijk



Heilige Johannes, zie boven


...

Ordingen kasteelwijk



Heilige Georges, ridder-officier. Martelaar onder keizer Diocletianus. Bevocht de draak. Feestdag op 23 april.


...

Terbiest



Heilige Georges, zie boven


...

Brustem



Heilige Kristina de Wonderbare van Brustem


...

Nieuw Sint-Truiden



Heilige Lutgard, Tongeren 1182 – abdij Aywières 16 juni 1246. Mystica, Catharinaklooster Sint-Truiden 1195-1206, patrones van de Vlaamse Beweging. Feestdag op 16 juni.


...

Stadscentrum



Heilige Martinus van Tours, patroonheilige van een centrumparochie; Pannonië +-316 – Tours bij Candes 8 november 397. Ridder, kluizenaar en bisschop. Deelde z’n mantel met een bedelaar. Feestdag op 11 november


...

Velm



Heilige Martinus van Tours, zie boven


...

Nieuw Sint-Truiden



Heilige Nicolaas van Myra, kindervriend. 1ste helft 4de eeuw. Feestdag op 6 december


...

Halmaal



Heilige Petrus Simeon, apostel, sleutelhouder en vervanger van Christus. Martelaar door kruisdood in Rome. Feestdag op 29 juni.


...

Gelinden



Heilige Kwinten


...

Sint-Gangulfus



Heilige Trudo, stichter van Sint-Truiden


...

Zepperen



Familienaam


...
ONTDEKKING VAN DE DAG

Erfgoedverkenning van Ordingen

Ordingen is met 192 ha een van de kleinere deelgemeenten van Sint-Truiden. Maar klein is niet synoniem van saai, daarvan getuigt de rijke geschiedenis van dit dorp. Een eerste vermelding van ‘Ardinghen’ vinden we in 1192, maar waarschijnlijk was er al vroeger een woonkern. Tijdens de middeleeuwen was Ordingen een heerlijkheid, in de 17de eeuw wordt het een kommanderij-dorp, in de 19de eeuw een kasteeldorp en vandaag is het kleine dorp van weleer uitgegroeid tot een ‘voorstad’ van Sint-Truiden.


We beginnen onze wandeling aan de kerk, toegewijd aan de heiligen Harlindis en Relindis, de twee zussen die Aldeneik stichtten. Er zijn slechts drie parochiekerken die hen als patronessen hebben, Aldeneik, Ordingen en Ellikom. Over hen doen allerlei verhalen de ronde, hier is er één van: Toen hun klooster werd gebouwd, ging dat niet snel genoeg naar hun zin, daarom hielpen ze een handje. Dat gebeurde achter de rug van hun vader, want adellijke dames werkten niet. Toen hij ze op een dag betrapte met hun schort vol stenen, zeiden ze dat ze rozen droegen en kijk: de stenen waren in rozen veranderd.

De kerk werd gebouwd in 1857 ter vervanging van de eerste parochiekerk, gelegen bij het kasteel, die bouwvallig was geworden. Het plan van de kerk was van architect Gerard, maar al enkele jaren later moet architect Jos Schadde ingrijpen omdat de toren verzakte. Hij lost het probleem op door een portaal tegen de toren aan te bouwen (1885). Links in de kerkmuur is de toegang tot de grafkapel van de familie de Pitteurs-Hiegaerts. Zij lieten deze kapel maken voor de som van 5000 toenmalige franken.

Het interieur is eerder sober, toch zijn er enkele kunstschatten zoals de beeldengroep van de patronessen (16de eeuw) en een processiekruis uit de 14de eeuw. Het meubilair komt uit het beeldsnijderatelier van Janssen (Sint-Truiden) naar ontwerp van Gerard. Elk van de tien vensters heeft een eigen traceerwerk.

Links in het koor geeft een deur toegang tot de ‘kapel van de baron’. Deze heeft luiken die werden geopend zodat de adellijke familie de dienst kon volgen zonder zich onder het gewone volk te mengen. Oudere mensen vertellen dat, als de familie te laat was, de priester wachtte om te beginnen tot ze er waren. Op het kerkhof, niet meer gebruikt sinds 1964, zijn nog enkele oude grafkruisen (16de en 17de eeuw) tegen de muur geplaatst .

Tegenover de kerk staat de oude kapelanie, nu grondig gerestaureerd. Tot in de 18de eeuw was er een kapelaan in Ordingen. Hij stond in voor het onderwijs van de dorpskinderen.

Het voormalige gemeentehuis dateert uit de 19de eeuw. Het was tevens dorpsschool en bibliotheek, maar kwam leeg te staan bij de fusie van de gemeenten in 1977. Nu is het privébezit en wordt het met veel respect voor de oorspronkelijke architectuur vernieuwd.

Wat nu parking is, was de speelplaats van de school. Eens per jaar, bij de ‘grote’ kermis, stond hier een deel van de attracties. ‘Grote’ kermis in september was een van de drie kermissen die jaarlijks gevierd werden; je had ook ‘kleine’ kermis in februari en ‘stoazie’ kermis, de wijkkermis van de mensen die rond het station woonden.

Het gebouw aan de overzijde (Relindislaan 1) was vroeger een ‘vuurmolen’ met boerderij, café en winkel. Hij verving de oude watermolen die in 1875 buiten werking werd gesteld.

Aan het huis met nummer 22 langs de weg Ordingen-Dorp is nog een kerkwegeltje dat vroeger naar het Broek (gemeentelijke weide) leidde en verder liep naar Bautershoven. Ook op de Hogeweg is nog zo’n wegje. Dit leidt naar de Tongersesteenweg. Deze twee zijn de enigen die overblijven van een netwerk van kleine voetwegjes die een kortere verbinding waren tussen de huizen en de kerk.

Een zeer opvallend gebouw is het kasteel van Ordingen, opgetrokken in neorenaissance stijl in 1879. Opdrachtgever was de familie de Pitteurs. De plannen waren van de hand van Jos Schadde; zijn leerling Paul Saintenoy voltooide de bouw. Het is een zeer gevarieerde architectuur: geen twee torens zijn identiek en er is een grote variatie in de gevels, heel anders dan het eerder sobere poortgebouw dat uit de 17de eeuw dateert, wanneer de landcommanderij van Alden Biesen het goed van de heren van Horion verwerft. Het oude kasteel wordt vervangen door een waterkasteel. Uit diezelfde tijd bleven ook nog een alleenstaande toren en het zogenaamde commandeurshuis bewaard.

Boven de toegangspoort is het wapenschild van Edmond Huin van Amstenraedt met de datum 1663 ingemetseld. Men kan nog steeds de sporen zien van de ophaalbrug en ook een nis waarin ooit een beeld heeft gestaan.

In de gevel van het commandeurshuis vindt men ook een steen met het wapen van de Teutoonse Orde en de datum 1740. Deze is afkomstig van de afgebroken watermolen.

In 1964 liet Antoine de Pitteurs kasteel en gronden verkopen. Hij verbleef meer in Tenerife dan in Ordingen, was vrijgezel en wilde niet dat zijn broer Gerard of diens kinderen van hem zouden erven; want zij leefden al jaren in ruzie. De gronden werden gekocht door de immobiliënmaatschappij, ‘Dennenland’, die er een woonwijk van maakte. Waar ooit een mooi park was met zeldzame bomen en een vijver, staan nu woningen. Enkel de straatnamen herinneren aan de geschiedenis van eeuwen.

Het kasteel zelf werd gekocht door Dr. Bekkers. Zijn zoon Gerard baatte er een restaurant in uit en in het commandeurshuis vond Radio Baccara, een lokale radio-omroep, zijn stek. Halfweg de jaren’ 90 kwam hieraan een einde: de gebouwen stonden weer te koop en de geruchtenmolen draaide op volle toeren. Uiteindelijk kocht de n.v. Bemas het kasteel en nu wordt het nauwgezet gerestaureerd. Het is de bedoeling dat er een vijfsterrenhotel komt.

Kasteel van Ordingen



Als men de dreef die toegang geeft tot het kasteel uitwandelt, staat aan de rechterkant, een beetje verscholen achter een bakstenen muur, nog een gebouw. Dat is de vroegere pastorij, een ontwerp van architect Denis (1837).

Aan het begin van de Dreefstraat vindt men rechts een statig herenhuis in een mooie tuin: de directeurswoning van de suikerfabriek van Ordingen. Charles de Pitteurs was eigenaar van deze fabriek, de grootste van de dorpen rond St-Truiden. Ze bood werk aan 70 tot 80 mensen en verwerkte 2 miljoen kilo bieten. Zoals alle suikerfabrieken zal ook deze worden opgeslokt door Tienen in 1885.

De Kruiskapelstraat brengt ons bij het mooie, barokke kruiskapelletje. Het werd in opdracht van kommandeur de Ruyschenberg in 1625 langs de oude weg naar Borgloon gebouwd. Langs het kapelletje ligt het nieuwe kerkhof en in het tuintje is een privébegraafplaats. Hier staat ook een prachtige plataan, een der merkwaardige bomen van België. Hij is meer dan 30 meter hoog en heeft een stamomtrek van ongeveer 5 meter. Onder zijn kruin kan je heerlijk picknicken.


Anita KEMPENEERS, ‘Ordingen’, in ‘Vergeet je wortels niet. Erfgoedverkenningen in Sint-Truidense dorpen en stadswijken’, Sint-Truiden: Erfgoedcel Sint-Truiden, 2012, p. 82-85 en 143.