Trudofeesten 1984, een hart voor welzijn

Trudofeesten 1984: een hart voor welzijn

Bij de editie 1984 hanteerde het comité een nieuw concept. Voor het eerst was een thema de rode draad. ‘Een hart voor welzijn’, geïnspireerd op de sterk sociaal ingestelde heilige en het verzorgingscentrum Sint-Truiden, als stad boordevol welzijnsvoorzieningen en projecten. Dat gaf voldoende inhoud voor een massaspel op de Grote Markt, een ziekendag en een muzikale show rond de actieve welzijnsvoorzieningen en welzijnsprojecten en enkele tentoonstellingen. Geen reliekenstoet en historische ommegang meer.


De pubieksteksten hebben het erover hoe de feesten evolueerden van een aloude reliekenstoet en reliekentoning, naar een eigentijds gebeuren waarin de Sint-Truidense bevolking zich wil herkennen in de traditie die van Sint-Trudo stamt en niet terugvallen in “een onvruchtbare nostalgie naar het verleden”.

Deken Jan Rutten, cultuurschepen Marcel Gelders en stadssecretaris Georges Vandenborne hadden reeds in maart 1983 geponeerd dat de bevolking van Sint-Truiden, zowel door haar burgerlijke als door haar kerkelijke overheden, doorheen haar dertien eeuwen geschiedenis, onafgebroken een bijzondere voorrang heeft gegeven aan de zorg voor de armen en de zieken, huisarmen, leprozen, wezen en vondelingen.” Dat thema was op de proppen gekomen in een onderhoud van deken Rutten, schepen van Cultuur Gelders en G. Vandenborne op 17 maart 1983.

Regisseur Paul de Rideaux herschreef het bestaande stuk naar het thema ‘Welzijn’. Twintig taferelen hadden een (religieus-)historische inslag, waarbij men op zoek ging naar de wortels van de Truiense welzijnszorg(instellingen) in de zevende tot de twaalfde eeuw. Aan het einde van het spel werden de relieken plechtig naar de kerk gedragen. In het massaspel werd elke historische uitbeelding ‘gedubbeld’ door een actualiteitsgroep die de zingeving van het historische gegeven moest vertalen naar de moderne christelijke levensopgave.

Het thema ‘Welzijn’ bleek al uit de herhaling van de ziekendag uit 1956 en 1963 met eucharistieviering, koffietafel en ontspanning. Op zaterdag 22 september organiseerde de stad in de Stadsfeestzaal een muzikale show rond de welzijnsvoorzieningen en -projecten in Sint-Truiden met Luc Appermont en optredens van o.m. Joe Harris en Chrissy.


Deze vijfde ‘vernieuwde’ Trudofeesten boden behalve de twee opvoeringen van het massaspel op podium voor het stadhuis in september ook eucharistievieringen met de Trudomis van componist Eduard Loos. De eerste opvoering van het spel moest wegens het slechte weer worden afgelast. De tentoonstellingen onderlijnden het thema: Ziekenzorg in het verleden, Kunst in privébezit, Religieuze kunst in Sint-Truiden. Uiteraard waren de straten verlicht en versiering, kwam er een gedenkpenning, en bood de dienst voor toerisme historische wandelingen aan.

Jan RUTTEN en Kamiel STEVAUX, Kerkelijke kunst in Sint-Truiden, Sint-Truiden: Comité der Trudofeesten, 1984; Ferdinand DUCHATEAU e.a., D’aerme sieckenen t’ontfanghen ende te dienen. Ziekenzorg en verzorgingsinstellingen in Sint-Truiden. Tentoonstelling. Catalogus, Sint-Truiden: Geschiedkundige Kring van Sint-Truiden, 1984. Tentoonstelling Keizerszaal 15-23 september 1984.


ONTDEKKING VAN DE DAG

Bormans, Jan Hendrik, taalkundige

Sint-Truiden 17.11.1801   Luik 03.06.1878  Maria Ida Esselen 

Zoon van tabakshandelaar en gemeenteonderwijzer Willem uit Gingelom en Marie Françoise Vandevelde. Vader van archiefkundige Stanislas (1835-1912) . College Sint-Truiden. Studeerde klassieke talen in Luik. Docent poësis en retorica Seminarie Luik 1818-1820, studiemeester Koninklijk College Luik 1820-1825. Lessen gevolgd universiteit Luik bij proffen Fuss en Gall. Thesis bekroond in 1823, maar opleiding niet afgemaakt. Docent en principaal College Sint-Truiden 1825-1834, bekommerd om moedertaalonderricht. Rector College Hasselt 1834-1835. Hoogleraar Nederlandse en later Griekse letteren Universiteit Gent 1835-1837. Contact met Gentse flaminganten en interesse Middelnederlands. Hoogleraar  klassieke talen Universiteit Luik 1837-1865, ook Nederlands sinds 1851. Lid Koninklijke commissie voor geschiedenis en Klasse der Letteren van de Koninklijke academie van wetenschappen, letteren en schone kunsten 1847. 

Lid van de Spellingscommissie en promotor eenmaking Noord- en Zuid-Nederlandse spelling. Lid van de Commission permanente chargée de la publication des anciens monuments de la littérature flamande 1848. Ruim 63 boeken en bijdragen over Latijnse taal- en letterkunde, Oudfranse literatuur en Middelnederlandse letteren. In 1850 publiceerde hij Het leven van Sint-Christina de Wonderbare en in 1857 Het leven van Sint-Lutgard. In 1857 kondigde hij ook de ontdekking van de Sint-Servatiuslegende van Hendrik van Veldeke aan. Deels verlamd vanaf 1859. Stapelstraat. 

Onuitgevoerd plan voor Bormansfeesten Sint-Truiden 1903, vergeefse oproepen voor straatnaam in 1908 en 1975. Padnaam gepland in 2005. Koorglasraam Sint-Lutgardiskerk Tongeren als pendant van glasraam Gezelle, met torens van Gent, Tongeren en abdij Sint-Truiden. Eugeen Yoors, gift VTB 1957. Prijs Professor Bormans 1950 Veldeke-Leëncomité voor taalkunde en essays door Limburgse auteurs. 

 Publicaties: Ontdekking, lotgevallen, andere beschrijving en een paer uittreksels van ’t handschrift bevattende de ouddietsche berijming der levens van de H. Lutgardis en de H. Christina, in De Middelaer,1, 1840-1841, p. 142-150 en 185-200 en 3, 1842-1843, p. 191-304; Brief aen den Heer W. van West-Pluymers, boekdrukker te Sint-Truiden, in De school- en letterbode, 1, 1844; Lijst van woorden en spreekwijzen uit het Limburgsch (Truiers) dialect, in Archief voor Nederlandsche taalkunde, 2, 1850; Lettre de J.-H. Bormans à Mr. Charles Grandgagnage sur les éléments thiois (flamands) de la langue wallonne, Luik, 1856. Info: Jo Van Mechelen.
Lit.: Pierre WILLEMS, Notice sur Jean-Henri Bormans, membre de l’Académie, in Annuaire de l’Académie royale des sciences, des lettres et des beaux-arts de Belgique, 47, 1881, p. 181-230, met portretgravure door Joseph Demannez; X, J.-H. Bormans en Sint-Truiden, in De Tram, 1903, reeks van drie artikels met nawoord; Oswald ROBYNS, Jan Hendrik Bormans, met bibliographie, in Limburgsche bijdragen, 6, 1907-1908, p. 28-71; Edouard PONCELET, Jean-Henri Bormans 1801-1878, in Les membres de la Commission royale d’histoire. Notices biographiques, extrait du livre jubilaire, Brussel, 1934, p. 155-161; J. H. VANDERHEYDEN, De Limburger J.H. Bormans als neerlandicus, in Verslagen en mededelingen van de Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde, 1955, p. 253, noot 1; P. HESSMANN, in NBIOW, 1, 1964, kol. 221-222; J. DESCHAMPS, Prof. J.H. Bormans als uitgever van middelnederlandse handschriften, in HBSint-Truiden. 1968, p. 60-63; Th. COUN, Uitgave-techniek en tekstcritiek in de Middelnederlandse tekstuitgaven van J.H. Bormans (1801-1878), lic.verh., Leuven: KU, 1969; Pierre HESSMANN, De briefwisseling Bormans-Gezelle, in Gezelliana, 1, 1970, p. 28-48; Guido WULMS, Jan-Hendrik Bormans (1801-1878), (Vlaamse Toeristische Bibliotheek, 226), Antwerpen: VTB, 1977; ID., J.H. Bormans over de literatuur van zijn tijd (1840-1846), in Hulde-album Dr. F. Van Vinckenroye, Hasselt: Provinciaal Hoger Handelsinstituut, 1985, p. 321-329; ID., Hendrik Bormans, (Limburgse Monografieën, 47), Hasselt: KVLS, 2001; Georges HANSOTTE, in Nouvelle Biographie Nationale, 2, 1990, p. 40-41; Ada DEPREZ, in NEVLAB, p. 558-559; Roger VANBRABANT, Gedenkbord voor een Truienaar? Jan Hendrik Bormans regelde indertijd onze spelling, in HBVL, 18.08.1975 en in Heemkundige Kring Groot Sint-Truiden, 4, 2001, nr. 1, p. 17-19; Ulrich MAES, Naus aut Sintruyn: het dialect van Sint-Truiden in de negentiende eeuw, in Jaarboek van de Vereniging voor Limburgse Dialect- en Naamkunde, 9, 2007, p. 40 en 55.