De pest in Sint-Truiden

Pest in Sint-Truiden

Onderschrift bij deze foto

Hoewel de bevolking van Sint-Truiden ontsnapt aan de ergste pestgolven, toch komen talloze bewoners om tijdens de epidemies van de 14de tot 18de eeuw. Over hun juiste aantal zijn geen gegevens bekend. Historische bronnen ontbreken. Misschien kunnen de archeologische data na verder onderzoek een idee geven van de omvang van deze rampen.

De pest bereikt Europa in 1347 via Italiaanse handelsschepen, nadat ze in het oosten al miljoenen slachtoffers heeft gemaakt. Op enkele jaren tijd treft de ziekte in Europa een derde tot de helft van de 75 miljoen mensen, die ons continent toen bevolken.

Men kreeg geen vat op de ziekte, geeft de schuld aan de Joden, de stand van de planeten…en natuurlijk wordt de ziekte aangezien als de straf van God voor de zonden van de mensen. Maar bidden helpt niet en ook kloosterlingen en priesters worden niet gespaard.

De Benedictijnen ontsnappen grotendeels aan de eerste grote epidemie door het feit dat ze goede sanitaire voorzieningen hebben (verbouwingen door o.a. abt Wiricus). Ze helpen hun stadsgenoten waar ze kunnen. 

Maar het zijn toch vooral de Franciscanen (Minderbroeders), Alexianen en Cellebroeders die de pestlijders verzorgen. Zogenaamde ‘pestmeesters’ worden aangesteld vanaf de 16de eeuw. Ze bezoeken de zieken om te zien of ze getroffen zijn door de pest. Hun taak is vooral de pestlijders te isoleren, zodat ze anderen niet kunnen besmetten. Veel meer kunnen ze niet doen. Ze vallen op door hun beschermende kledij en typische ‘pestmasker’, vooral bekend in de Venetiaanse vorm.

Pest wereldwijd probleem

In 1330 breekt in China de (builen)pest uit. Omdat het land op dat moment al een grote handelsmogendheid is, is het maar een kwestie van tijd voor de ziekte zich verspreidt. In 1340 meldt een Italiaanse schrijver al: ‘India is ontvolkt en Tatarstan, Mesopotamië, Syrië en Armenië liggen bezaaid met lijken’. Niet lang daarna meert de ziekte letterlijk aan in Europa.

In 1348 maakt men een duidelijk onderscheid tussen builenpest en longpest, maar men kan de ziekte voorkomen noch genezen. De enige reden waarom de ziekte (tijdelijk) verdwijnt is de massale ontvolking door de ziekte zelf en het besef dat men de pestlijders moet isoleren. Men komt er pas erg laat achter dat sanitaire voorzieningen en betere hygiëne de ziekte indijken.

Pas in 1897 slaagt de Russische bacterioloog Waldemar Haffkine van het Parijse Pasteur-instituut erin een vaccin te ontwikkelen. Tot dan toe behelpt de Middeleeuwse mens zich met aderlatingen, het wegbranden van de builen en ‘wondermiddeltjes’ als een mengsel van hars, gestampte wortels, lelies en gedroogde uitwerpselen. Zelfs een dode haan zou de ziekte kunnen verdrijven…

tekst vzw Abdij, Stad en Regio

ONTDEKKING VAN DE DAG

Robijns of Robyns, Frans Antoon, "Meester Robyns", onderwijsinspecteur

Mielen boven Aalst 10.10.1836   Elsene 31.07.1903  Virginie Ghijsens 

Zoon van Willem en Maria Josepha Bormans.  

Lessen Latijn bij pastoor Theunissen in Aalst. Ll. Normaalschool 1851-1854, grootste onderscheiding. Onderwijzer college Asse, pensionaat Snyders Brussel, instituut Saint-Martin Brussel, Opwijk en Gors-Opleeuw. Onderwijzer  Gelinden 1857. Huwelijk met dochter graankoopman Gelinden 1863. Vader van priester Oswald. Letterkundige. Kantonnaal inspecteur  Maaseik 1873 en hoofdinspecteur 1885 lager onderwijs. 

Dochter Alfonsine, onderwijzeres, huwde met drukker J. Van Der Donck Maaseik.  

Schrijver . Boek De l’enseignement de la rédaction dans les écoles primaires, spécialement dans les écoles primaires rurales, suivi du plan (2de ed., gedrukt bij Vanwest-Pluymers in 1860), bekroond door het Journal de l”Enseignement primaire et de l’enseignement moyen du second degré 1859. Voorstander Socratische methode. Diploma Londen 1871 en medaille Wenen 1873 voor leerboeken. Stichter opvoedkundig tijdschrift Katholiek Schoolblad 1879, later De Opvoeding. Stichter Schoolbond tegen Alcoolisme 1887. Handboeken anti-alcoholisme, vaak samen met zoon en dokter Albert Robijns. 

Schreef tekst Ons vaandel voor lied van vlag alcohol-onthoudersbond, met Belgische kleuren, groene morgenster op wit veld. Andere werken: Nieuwe schrijf-leesmethode. Leesboek voor volksscholen. De kleine zanger. Methodische stijl- en denkleer. Aanleiding tot het vervaardigen van Nederduitsche opstellen. Methode om de Nederduitschen op korten tijd te leeren Fransch lezen. Nederlandsche spraakleer. Elementaire oefeningen in het schoonschrijven. Hand-atlas der Bijbelsche geschiedenis. Rekenkunde der lagere scholen. Woonde later in Hasselt, maar toevallig in Elsene overleden. Neefje Alfred Robyns, hoofdonderwijzer te Neeroeteren was ook auteur van leerboeken. Straatnaam Gelinden. Staatsieportret Stadsmus Hasselt.

Publ.: Bruno. Herinneringen uit de tijd der Luiksche Omwenteling van 1789-1791, Antwerpen: J. B. Van Roey, 1867; Province de Limbourg. Rapport sur la situation de l’enseignement primaire catholique. 1883-1884, Sint-Truiden; Beknopte leergang van opvoedkunde door een oudbestierder eener normaalschool, herzien voor hetgeen de bijzondere methodeleer betreft, 3de uitg., Sint-Truiden. S. Lutgardis’ drukkerij, 1887; Aritmétique des écoles primaires. Division supérieure, nieuwe ed., Luik: H. Dessain, 1890; Cours pratique de style élémentaire à l’usage des écoles primaires, des pensionnats et des écoles moyennes. Partie de l’élève; Luik: H. Dessain, 1890; Keur van stukken ter vertaling uit het Fransch in het Nederlandsch. Werkje tevens bestemd om als Fransch leesboek in lagere en middelbare scholen gebruikt te worden. Handboek des leerlings, nieuwe uitg., Luik: H. Dessain, z.j.; Verzameling van antialcoolische verhalen, gedichten en gezangen. Eerste reeks, Maaseik: J. Vanderdonck-Robyns, 1895; met Alb. Robyns, Handboek van het Antialcoolisme, Maaseik: J. Vanderdonck, 1899;
Lit.: Het Algemeen Belang der Provincie Limburg, 30.07.1892; Oswald ROBYNS, Verzamelde gedichten met levensschets van F.A. Robijns, Maaseik, 1905, met biografie p. 5-15; J. BROUWERS, in NBIOW, 11, 1985, kol. 648-652; MINTEN, p. 59, nr. 180; Raf VAN LAERE, Bruno, een 19de-eeuws verhaal over de Luikse revolutie te Sint-Truiden, in HBSTEV, 2006, p. 341-348.