spaanse griep

DE PEST en andere calamiteiten,

In de wereld en in onze stad Sint-Truiden

In deze tijdslijn over de verschillende uitbraken van pest, heb ik de gegevens chronologisch verwerkt van ziektes en rampen die zich voordeden in onze stad en zoals gevonden in de Kroniek van de abdij van Sint-Truiden.

Voor de smullers van geschiedenis heb ik ook te abten vermeld die dit meemaakten.

Puck CLAES, Stichting ASR vzw

1315 : hongersnood in grote delen van Europa

1315 tot 1322 = Kleine IJstijd. (’21-’22 bevriest de Noordzee)

1316 : hongersnood in Sint-Truiden

1347-1348 : pest in Europa, begint in Sicilië (Messina) - duurt tot ongeveer 1351

1348 : zware aardbeving in Noord-Italië

1330-1350 : abdij v St-Truiden, abt Amelius van Schoonvorst, alias Maschereel.

1346 : rebellie door de Truienaren, ze steken Brustem in brand, Haspengouwers en huurlingen van de bisschop van Luik steken Bautershoven in brand. De abt vlucht in 1346 naar kasteel Ter Dolen in Helchteren naar aanleiding van deze strijd tussen prins-bisschop, hertog van Brabant en de Goed Steden van Luik.

1345 : kroniek vermeldt PEST in onze stad. ??? datum ?Kwam en ging tot 1383

1360 /1364 : nieuwe uitbraak in Europa

1undefined

undefined

undefined

undefined

361 : Brand in de molen van Melveren. Hendrik van Haalbeek plundert eigendommen in Helchteren, brandt Ter Dolen af. Hij zet ook de fik in de gevulde schuur te Engelbamp.

1390 /1393 : pest woedt vooral in Engeland

1423 : Italië verbant zieken naar eilanden

1575 /1576 : pest in Venetië

1586-1607 : abt Leonard Betten

1606 : Orkaan. AMnIaCaDUnt (alles stort in)

1612-1638 : abt Hubert Germeys

1618 ; Komeet

1638-1663 : abt Hubertus van Suetendael

1640, 4 april : Aardbeving

1643, augustus : Aardbeving

1665 : pest in Engeland, vooral London

1663-1679 : abt Michel van der Smissen

1665, 4-6 juni : Komeet

1668 : toren OLV-kerk zakt in elkaar (na die twee aardbevingen een mirakel dat het niet rapper gebeurde !)

1668-1669 : PEST in Sint-Truiden. 900 doden (kr.3/154) + dysenterie-epidemie

1675 : Hongersnood in Sint-Truiden

1675, 25 december, kerstnacht, Aardbeving, zwaar onweer.

1676 : hittegolf, droogte, veel zieken.

1720 : pest in Zuid Frankrijk. In Marseille sterft helft van de bevolking (50.000 doden)

1743 : pest in Messina, Sicilië

1817 : Cholera

1855 : builenpest in Yunnan

– verspreid zich over India, Europa, Afrika, Noord- en Zuid Amerika

1894 : bacterie gedetecteerd door Alexander Yersin

1894 : pest In HongKong (duizenden doden)

1897 : bacterioloog Waldemar Haffkine van het Pasteur-instituut ontwikkeld vaccin

1900 : pest in China Town, San Francisco (113 doden)

1910 : pest in Mantsjoerije (China)

1917 : Spaanse griep, door Amerikaanse soldaten naar Europa gebracht

1945 : Uitbraak van pest in Peru en Argentinië

1994 : pest in Indiê (52 doden)

1995 : pest in USA (New Mexico, California, Arizona en Origon),

builenpest, longpest en bloedpest.

Onderschrift bij deze foto

2010 : onderzoek wijst uit dat middeleeuwse en moderne pest dezelfde zijn

Dan is er nog steeds , al duizenden jaren , Malaria.

Nog steeds is er geen adequaat medicijn hiertegen.

 

ONTDEKKING VAN DE DAG

De bibliotheek van de professoren

In de Abtsvleugel, boven de Keizerszaal, kan je de bibliotheek bezoeken van de leerkrachten van het Klein Seminarie en de Normaalschool. Er is geen band met de bibliotheek van de vroegere Benedictijnenabdij (gedrukte werken vanaf +-1450) of met het Klein-Seminarie (1589) uit het Ancien Régime, beiden verspreid geraakt na 1794 bij de Franse bezetting. Uitzonderlijk zijn een drietal abdijboeken opnieuw in de Seminariebibliotheek terechtgekomen. 

In 1831 werd het Klein Seminarie van het bisdom Luik heropend in Rolduc. De bibliotheek was samengesteld uit boeken afgestaan door het Groot Seminarie te Luik, vooral de collectie van kanunnik Ernst. Later vooral (testamentaire) schenkingen van priesters en leerkrachten. Soms ook aankopen vb. de bibliotheek van professor-provisor Jozef Schoofs in 1943. Rond 1900 een vijftigtal tijdschriften.

Door de scheiding van de beide Limburgen in 1839 zocht de Luikse bisschop Van Bommel een nieuwe vestiging voor zijn Klein-Seminarie aan de Belgische kant van de nieuwe grens. Het werd de oude abdijstad Sint-Truiden, waar op de grondvesten van de grotendeels afgebroken Benedictijnenabdij vanaf de jaren 1844 een nieuwbouw naar ontwerp van de Gentse architect Louis Roelandt verscheen. 

De oude Abtsvleugel werd gebouwd vanaf 1751 en kende opeenvolgende herinrichtingen. Deze vleugel werd gespaard bij de afbraakwoede in de Franse tijd. De bibliotheek met de houten wandrekken dateert uit de historiciserende neo-classicistische verbouwingsperiode 1839-1843. De staande rekken zijn van latere datum. De functie van deze ruimte voor 1839 is niet gekend. Rond de bibliotheek lagen westelijk het fysicalokaal, de liftkoker en een bergplaats, noordelijk het kabinet natuurlijke historie en het lokaaltje van de bibliothecaris. Oostelijk bij de traphal was het leeskabinet.

Deze bibliotheek had een afgesloten karakter, vertrouwend op de kleine groep gebruikers. De bibliothecaris was een cumulfunctie voor een professor. Het Klein Seminarie bestond uit een humaniora en uit de twee eerste opleidingsjaren voor het priesterschap met vooral filosofie. Vakken in de bibliotheek : theologie, filosofie, klassieke talen, Frans en geschiedenis. Ook kerkelijk recht, Duits, Nederlands en wetenschappen.

In totaal 25.000 drukken, waarbij een 8.500 gedrukt voor 1840, en ook een 80-tal handschriften. Het archief van het voormalig Klein Seminarie wordt er ook bewaard.

Voor de leerlingen waren er per leerjaar of vereniging – literair of religieus - kleine bibliotheekjes opgebouwd.



De teloorgang begon na de eerste wereldoorlog, toen het Klein Seminarie de nadruk legde op de middelbare opleiding in plaats van het hoger onderwijs. Na het vertrek van de filosofiejaren in 1966 was de bibliotheek ten dode opgeschreven. De brand in 1975 spaarde gelukkig de abtsvleugel. In 1985 nam de Provincie Limburg deze vleugel in erfpacht van het Bestuurscollege van het Bisschoppelijk Seminarie van Hasselt en bracht er het Provinciaal Documentatiecentrum Cultureel Erfgoed of Abdij Sint-Truiden onder, in al 1979 uitgebreid met de bruikleen van het Fonds Govaerts, een 10.000-tal boeken. Het fonds Govaerts is de persoonlijke bibliotheek van priester Emiel Govaerts (1869-1946) en van zijn broer priester Jan Govaerts (1896-1971). Deze laatste was archivaris van het bisdom Luik en liet de bibliotheek na aan de vzw. Vrienden van het Begijnhof te Sint-Truiden.

In 1993 nam de Stad Sint-Truiden deze erfpacht over. Bij het terugtrekken van de Provincie Limburg uit de vroegere Abdij werden het Fonds Govaerts, bij testamentaire beschikking verplicht binnen Sint-Truiden te bewaren, en de Seminariebibliotheek overgelaten aan het Stadsbestuur van Sint-Truiden. De al begrote plannen van de Provincie om in de bibliotheek een documentatiecentrum te vestigen na verbouwing en vervanging van de rekken raakten in de koelkast. Momenteel beheert de stadsarchivaris deze verzamelingen in situ. In 1997 verscheen een catalogus van de 16de-eeuwse drukken bewaard in Limburgse bibliotheken. Hierbij waren 204 edities uit de Seminariebibliotheek en 3 uit het Fonds Govaerts. Vanaf 1978 werd een voorlopige inventaris van het Fonds Govaerts opgesteld. Ongeveer de helft van de boeken hebben oude kunst als onderwerp.


R(af) VAN LAERE, Het Fonds Govaerts, in : Historische bijdragen ter nagedachtenis van G. Heynen, (Historische bijdragen over Sint-Truiden, 4), Sint-Truiden : Geschiedkundige Kring, 1984, p. 343-352; Karel VERHELST, Het interieur van de abtsvleugel van de voormalige abdij van Sint-Truiden, in : M&L, jg. 9, nr. 1, 1990, p. …..R(af). VAN LAERE, Het Klein Seminarie vanaf het ontstaan tot 1940, in : Omzien in dankbaarheid. 150 jaar katholiek onderwijs in de abdij van Sint-Truiden. Heilig-Hartschool. Klein Seminarie. College, Sint-Truiden, 1992, p. 12-56; Karel VERHELST, De bibliotheek van het voormalig Klein Seminarie van Sint-Truiden, in : Sint-Truiden 1300, Sint-Truiden : Appel, 1993, p. 28 ; Karel VERHELSint-Truiden m.m.v. Raf VAN LAERE, Catalogus van de 16de-eeuwse drukken bewaard in Limburgse bibliotheken, (Archief- en Bibliotheekwezen in België, extranummer 54), Brussel, 1997; Franz AUMANN, Onderzoek naar de bibliotheek van de benedictijnenabdij van Sint-Truiden in de tweede helft van de 18de eeuw. Nieuwbouw, verwervingen, teloorgang en verspreiding, in: Historische bijdragen over Sint-Truiden en omgeving, Sint-Truiden: GOKSint-Truiden. 2006, p. 27-60. 


Lees meer