Neoclassicistisch herenhuis, Plankstraat 13-15 ("Huize Thenaers")
Het herenhuis werd vermoedelijk ontworpen door de Doornikse architect Justin Bruyenne in 1869. De bouwwerken startten net voor 15 juli 1871. Het huis groeide in de decennia daarna verder mee met de noden van de eigenaar: in 1889 werd de achterliggende bergplaats uitgebreid, in 1901 en 1902 kwamen er bureauruimtes en een bijgebouw bij ("maison, banque et remise"). De initialen "DB" in het smeedijzeren bovenlicht van de voordeur, in de glaspanelen van de achterpoort en in het hekwerk herinneren nog aan bouwheer Debruyn.
Architecturaal is het een sober neoclassicistisch huis van drie bouwlagen op drie bij zes traveeën, opgetrokken in roodbruin baksteenmetselwerk met een rijker uitgewerkte, hardstenen voorgevel. Opvallend is het portaal met balkon aan de voorgevel: dit is uitgevoerd in gewapend beton, een techniek die zich pas vanaf het midden van de 19de eeuw verspreidde. Ondanks het feit dat België, mede door de aanwezigheid van François Hennebique, zeer vroege toepassingen van beton kende, lijkt het onwaarschijnlijk dat het betonnen portaal in de Plankstraat reeds in 1871 is ontstaan. Een latere datering, mogelijk samenhangend met een verbouwingsvergunning uit 1937, is dan ook waarschijnlijker.
Belangrijke bewoners
Na het overlijden van E. L. Debruyn in 1904 erfde zijn zoon Léon Debruyn, bankier van beroep, het pand. Hij verkocht het in 1917 aan de Naamloze Maatschappij Centrale Bank van Limburg, waarbij het huis in het kadaster als "bank" werd omschreven en een deel van de tuin werd afgesplitst.
In 1925 kwam het pand in handen van notaris (en later erenotaris) William Thenaers, die van 1933 tot 1949 burgemeester van Sint-Truiden was. Onder de familie Thenaers kreeg het gebouw opnieuw een woonfunctie, die behouden bleef tot de site in 2017 werd verkocht. Vermoedelijk gaat een deel van de interieuraanpassingen terug op deze overgang van bankgebouw naar woonhuis in het eerste kwart van de 20ste eeuw.
In 1997 werd het herenhuis beschermd omwille van haar architectuurhistorische waarde als “alleenstaand, neoclassicistisch enkelhuis met gaaf interieur”, voorafgegaan door een smeedijzeren inrijhek uit de tweede helft van de 19de eeuw. In de volksmond staat het bekend als "Huize Thenaers", naar zijn laatste bewoners.
Recente restauratie
Bij de aankoop in 2017 kreeg het pand een nieuwe bestemming als kantoorgebouw. Voor de site werd een beheersplan opgesteld met doelstellingen voor de komende twintig jaar, gericht op het vrijwaren en versterken van de erfgoedwaarden.
Centraal in de restauratie stond het behoud van de gevels en de constructieve structuur van het 19de-eeuwse herenhuis: herstel van de stabiliteit met verdere monitoring, vernieuwing van het dak, verwijdering van huiszwam en gevelherstel. Ook het bestaande schrijnwerk van ramen en deuren werd hersteld, geschilderd en waar nodig gedeeltelijk vernieuwd. In het interieur werden de erfgoedelementen— stucplafonds, wandpanelen, vloeren, binnenschrijnwerk —hersteld, in het bijzonder op plaatsen waar vroegere ingrepen schade hadden aangericht.
Een belangrijke ingreep was de afbraak van de bijgebouwen tegen de noordelijke zijgevel, waardoor het herenhuis opnieuw vrijstaand kwam te liggen — een voorwaarde die als essentieel wordt beschouwd om de erfgoedwaarde ook in de toekomst te bewaren. Verder werden de voortuin met haar smeedijzeren hekwerk en gekasseide oprit, de twee hulstbomen aan de voorzijde en de witte paardenkastanje in de achtertuin bewust behouden en krijgen een aangepast beheer. Tot slot werd het interieur gerenoveerd en de technische installaties vernieuwd, met behoud van de oorspronkelijke indeling zodat een toekomstige functiewijziging mogelijk blijft.
