STBL De Zoutkist

De Zoutkist

Volgens oude bronnen bevond zich in de buurt van het vroegere Comisgat (het sluizensysteem om het water in de grachten op peil te houden) een Zouttoren: de opslagplaats voor zout, als bewaarmiddel van grote waarde voor de stad. Het zout werd met paard en kar vanuit Zoutleeuw aangeleverd. Anderzijds deed deze kleine vestigingstoren dienst als ‘cachot’ voor het stelend uitschot. Betrapte fruitdieven werden opgesloten en op water en brood gezet. Wees gewaarschuwd!

In ‘de Zoutkist’ staat de bakermat van het hedendaagse artistieke leven in onze stad. Van 1930 tot 1970 was deze plek letterlijk en figuurlijk het ‘Cultureel Centrum’ van Sint-Truiden. Nu is het eigendom van de vzw Koninklijke Kunstkring Sint-Truiden en vormt het de locatie waar allerhande kunstenaars elkaar ontmoeten.

Het scharensliephuisje (het rode gebouw), waar tot de jaren 80 de scharen en messen geslepen werden, behoort tot de Zoutkist. Je vindt er een gezellig cafeetje in terug dat opengesteld wordt tijdens activiteiten die plaatsvinden in de Zoutkist.

Het glasraam in de gevel is speciaal ontworpen voor Sint-Truiden by lights. De letters worden gevormd door het inbranden van kleine puntjes in het glas. Met automatisch wisselende LED-verlichting komt het gedicht van Margot De Laet tevoorschijn (winnares Jongerenprijs Poëzie Sint-Truiden 2016).

Neem even de tijd om naar de zijkant van de Zoutkist te kijken. Tegen de gevel van het vernieuwde jeugdhuis werd een graffiti-beeld gekozen met jeugdige dynamiek

De Zoutkist met gedicht


Graffiti

 

ONTDEKKING VAN DE DAG

Het (ver)zoenkruis in Groot-Gelmen

Na een ongeval of moord plaatsen familie of kennissen vaak ter plekke een gedenkteken. Zogenaamde moordkruisen zijn al eeuwen bekend. Een bijzonder, zeldzaam kruis is een 'zoenkruis', opgericht door de partij van de moordenaar als verzoening met de familie van het slachtoffer. In Groot-Gelmen leunt er zo eentje nog tegen de kerkhofmuur:

Dit + staet ter memorie
van Jan Morbiers soon van
Leonard(us) Morbier(s) en Margareta
Bartole(yns) die van leve ter
doot bracht is deur Gysen
Vasoens, a(nno) 1643 ten 30 july
bidt voor
die ziele

In de zomer van 1643 werd Jan, de zoon van oud-schepen Leonard Morbiers, gedood door zijn dorpsgenoot Gijs Vasoens in Groot-Gelmen. De omstandigheden kennen we niet. Wel bleef een verslag bewaard van de bemiddelingsvergadering in herberg Het Klaverblad in Sint-Truiden. De twee broers van de moordenaar vroegen deze verzoening voor twee 'goede mannen', zijnde juristen-schepen van de stad. Notaris Van Nuyst stelde het contract op. Onder meer de vader van het slachtoffer, diens schoonzoon als secretaris van de rechtbank Gelinden en Christina Steukers, de moeder van de moordenaar, waren aanwezig. Die laatste nam de vergiffenis aan die vader Morbiers schonk aan moordenaar Gijs. 


Het kruis in maaskalksteen, met de ondergrondse voet

De moordenaar, zelf dus niet aanwezig, moest onmiddellijk 150 gulden laten betalen voor kosten van begrafenis en andere, en een jaarlijkse rente van 6 gulden voor een jaarmis, op een stuk akker.  Gijs moest binnen het jaar een stenen kruis oprichten op het plaatselijke kerkhof van 3,5 voet boven de aarde en met daarin de naam van Jan en zijn sterfdatum gekapt. Aan de armen van Groot-Gelmen zou hij 8 vaten koren geven en gebakken brood. Het brood was uit te delen in de week van de Sint-Maartenkermis, patroon van de parochie. De moeder van de moordenaar kreeg van de vader van het slachtoffer 3 vaten koren. Waarschijnlijk was ze onbemiddeld?
Alle notaris- en verteerkosten in het Klaverblad zijn voor rekening van Gijs of Gijsbrecht voluit, die een contactverbod van drie jaar krijgt met de kinderen en bloedverwanten van de vermoorde Jan. 

We schenken hier en nu nog altijd aandacht aan de vermoorde Jan. Wat bewijst dat deze eeuwenoude vorm van verzoening werkt. 




Jacques BROUWERS, Een zoenkruis te Groot-Gelmen, in Limburg, jg. 52, 1973, p. 61-68; Willem DRIESEN en Roger HAUBRECHTS, Groot-Gelmen via Helshoven. Wandeling, in Sint-Truiden, NATUURlijk een monument. Open Monumentendag Vlaanderen, Sint-Truiden: stadsbestuur, 2004, p. 104-109 en 111; Lambert BAREE te Groot-Gelmen, website home.scarlet.be/hetoudelandvanluik/, pagina Groot-Gelmen, 2019 raadpleging. 

Lees meer