Schrijvers Robert

Schrijvers, Urbanus (Robert), Reebert, Rembert ‘Ree(m)brecht’, taalkundige

Velm 21.02.1867 – Ukkel 01.03.1943, x Marie Louise Cathérine Clabots, xx Maria Julia Labhaye

Zoon van handwerker Joannes en Rosalie Boonen. Uit familie liberale landbouwers. Ll. Normaalschool Sint-Truiden 1882-1885, regentaat Malonne. Onderwijzer Mechelen en Bree. Ingenieurstudies Leuven aangevat. Onder invloed van Helleputte in christelijke arbeidersbeweging 1893. Taalpurist, dichter, redenaar, corporatist. IJveraar voor vernederlandsing. Ambtenaar Ministerie Arbeid en Nijverheid 1895. Hertrouwde met Kortessemse. Directeur departement arbeid en sociale voorzorg 1919. Secretaris Katholieke Belgische Volksbond 1891-1896 en redacteur Het Arbeidsblad. In Nederland gaf G. Bruggeman te Oldenzaal verscheidene brochures van hem uit: Een woord over de gildegenootschappen; Een woord over de werkmanswoningen; Lijfrentekassen; Werkliedenbonden en ziekenkassen; Samenwerkende maatschappijen van gebruik; Samenwerkende maatschappijen van voortbrengst; Uit recht voor allen; Wachar; Naar de Zwarte Internationale. Bracht vakanties door in Velm. Ondervoorzitter Limburgse Maatschappij voor Letterkunde en Wetenschap 1894, samenwerking met Prenau, en voorzitter wetenschappelijke afdeling van tijdschrift. Gedichten in De Kabouter uit het land van Loon, 1891-1892 en De Opvoeding 1892. Gerda-liederencyclus in Vlaamsch en Vrij, en in Limburgsch Jaarboek 1894-1895. Gedicht Voor ’t Lievenheerke over geboortedorp in Vlaams Leven, 27, nr. 48, 02.09.1917. Korte schorsing na WO I wegens activisme. Interdepartementale cursussen taalwet 1921 voor ambtenaren. Pensioen 1932. Tervurenlaan Woluwe. Gewaardeerd ‘significus’.

Publ.: Verduitsching onzer meest gebruikte doopnamen, Sint-Truiden. Leenen, 1888; Gedichten en recensie in Limburgsch Jaarboek, 2, Bilzen: Limburgsche Maatschappij voor Letterkunde en Wetenschap, 1893-1894, p. 59-63, 147-148, 152 en 156; Liefde, in id., 3, 1895-1896, p. 101-109; Ex-voto’s, in id., 4, 1895-1896, p. 41-45; Zelfhulp en werkmansbeweging, Leuven: Charpentier en Schoonjans, 1896; Een woord over de werkmanswoningen, Leuven: Charpentier en Schoonjans, 1896; Staatshulp in zake van samenwerking, Aarschot: Fr. Tuerlinckx-Boeyé, 1898; Strijkhoutjes (overdruk Dietsche Warande en Belfort), 1902; Wetboeken voor het Vlaamsche volk (overgedrukt uit Rechtskundig tijdschrift), De Nederlandsche Boekhandel, 1909; Drie bronnen van huwelijksvreugde. Rede van den heer R. Schrijvers uitgesproken te Bree, op den laatsten Zondag van October 1910 ter gelegenheid van de prijsuitdeeling ingevolge den Kamp om den Prijs van Orde, Zindelijkheid en Spaarzaamheid in het kanton Bree, Maaseik: Van Venckenray-Roex, 1911; Op den wandel met Muyldermans en MacLeod, Kortenberg: Schrijvers-De Bie, 1911; Op den wandel met taalgidsen, 2 reeksen met heruitgaven, Kortenberg: J.-H. Schrijvers-De Bie, 1910-1914; Aanteekeningen op den Nederlandschen tekst van onze grondwet en van ons strafwetboek, Brussel: Hessens, 1927; Onze bastaardwoorden, Brussel: Hessens, 1928; Ons Staatsblad en ons jubeljaar, Baasrode: Bracke-Van Geert, 1930; Terminologische kijkjes, Turnhout: Brepols, 1942; Ons recht in ons taalgebouw, Turnhout: Brepols, 1942.



 Straatnaam Velm.  

R. Schrijversstraat


Info: AMVC en HIP.\Lit.: Lodewijk OPDEBEEK, in Vlaamsch en Vrij, 5, nr. 15, 18.04.1897; Willem GIJSSELS, Reebeert Schrijvers, in Vlaamsch Leven, 4, nr. 1, 06.10.1918; Themanummer Stijl en Volk, Antwerpen: VBO, nr. 10/12, 1942/43, met in memoriam door J.S.; H.T., In memoriam R. Schrijvers, in Volk en Staat, 01.06.1943; Jan ROES, Bronnen van de katholieke arbeidersbeweging in Nederland. Toespraken, brieven en artikelen van Alphons Ariëns 1887-1901, Baarn: Katholiek Documentatiecentrum, 1982, p. 405-406; M.P., Bekendste Velmenaar was een flamingant in hart en nieren, (De man achter de straat), in HBVL, 20/21.02.1993; Albert DOUCET, Robert Schrijvers (1867-1943), in 3 B.V.'s. Drie belangrijke Velmenaren. Het levensverhaal van Hendrik Bongaerts, Edmond Gemis en Robert Schrijvers, ST: Davidsfonds, 1999; Jozef MERTENS, Onder invloed van Jan Frans Willems en Pieter Ecrevisse; 19de-eeuwse mythevorming rond taal, herkomst, handel en wandel van de Kempense teuten, in Verslagen & mededelingen van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, 10, 2010, p. 74.

 

ONTDEKKING VAN DE DAG

Het (ver)zoenkruis in Groot-Gelmen

Na een ongeval of moord plaatsen familie of kennissen vaak ter plekke een gedenkteken. Zogenaamde moordkruisen zijn al eeuwen bekend. Een bijzonder, zeldzaam kruis is een 'zoenkruis', opgericht door de partij van de moordenaar als verzoening met de familie van het slachtoffer. In Groot-Gelmen leunt er zo eentje nog tegen de kerkhofmuur:

Dit + staet ter memorie
van Jan Morbiers soon van
Leonard(us) Morbier(s) en Margareta
Bartole(yns) die van leve ter
doot bracht is deur Gysen
Vasoens, a(nno) 1643 ten 30 july
bidt voor
die ziele

In de zomer van 1643 werd Jan, de zoon van oud-schepen Leonard Morbiers, gedood door zijn dorpsgenoot Gijs Vasoens in Groot-Gelmen. De omstandigheden kennen we niet. Wel bleef een verslag bewaard van de bemiddelingsvergadering in herberg Het Klaverblad in Sint-Truiden. De twee broers van de moordenaar vroegen deze verzoening voor twee 'goede mannen', zijnde juristen-schepen van de stad. Notaris Van Nuyst stelde het contract op. Onder meer de vader van het slachtoffer, diens schoonzoon als secretaris van de rechtbank Gelinden en Christina Steukers, de moeder van de moordenaar, waren aanwezig. Die laatste nam de vergiffenis aan die vader Morbiers schonk aan moordenaar Gijs. 


Het kruis in maaskalksteen, met de ondergrondse voet

De moordenaar, zelf dus niet aanwezig, moest onmiddellijk 150 gulden laten betalen voor kosten van begrafenis en andere, en een jaarlijkse rente van 6 gulden voor een jaarmis, op een stuk akker.  Gijs moest binnen het jaar een stenen kruis oprichten op het plaatselijke kerkhof van 3,5 voet boven de aarde en met daarin de naam van Jan en zijn sterfdatum gekapt. Aan de armen van Groot-Gelmen zou hij 8 vaten koren geven en gebakken brood. Het brood was uit te delen in de week van de Sint-Maartenkermis, patroon van de parochie. De moeder van de moordenaar kreeg van de vader van het slachtoffer 3 vaten koren. Waarschijnlijk was ze onbemiddeld?
Alle notaris- en verteerkosten in het Klaverblad zijn voor rekening van Gijs of Gijsbrecht voluit, die een contactverbod van drie jaar krijgt met de kinderen en bloedverwanten van de vermoorde Jan. 

We schenken hier en nu nog altijd aandacht aan de vermoorde Jan. Wat bewijst dat deze eeuwenoude vorm van verzoening werkt. 




Jacques BROUWERS, Een zoenkruis te Groot-Gelmen, in Limburg, jg. 52, 1973, p. 61-68; Willem DRIESEN en Roger HAUBRECHTS, Groot-Gelmen via Helshoven. Wandeling, in Sint-Truiden, NATUURlijk een monument. Open Monumentendag Vlaanderen, Sint-Truiden: stadsbestuur, 2004, p. 104-109 en 111; Lambert BAREE te Groot-Gelmen, website home.scarlet.be/hetoudelandvanluik/, pagina Groot-Gelmen, 2019 raadpleging.