straatnamen


Straatnamen

De namen die aan plaatsen en straten in Sint-Truiden werden gegeven stammen uit het collectief geheugen. Of het zijn kunstmatige vondsten van het Sint-Truidense stadsbestuur, op vraag van burgers, geadviseerd door de stadsarchivaris, de cultuurraad of een toponymische commissie van provincie of gemeenschap.


De plaatsnamen uit de volksmond werden in het Ancien Regime van vóór 1800 regelmatig opgeschreven bij officiële stukken voor eigendomsoverdrachten, in reglementen voor ordehandhaving of belastinginning, op kaarten en plannen van het stadsbestuur voor haar werking. In de Franse Tijd werd gestart met een modern kadaster, voltooid omstreeks 1845 door het nog jonge België, samen met een buurtwegenatlas. Toen werden de oude plaatsnamen definitief vastgelegd en bij de aanleg van nieuwe straten wordt in de eerste plaats uit die woordenschat geput.


Oude straatnamen verwijzen meestal naar de geografie van de plaats: Bergstraat, Beekstraat, Bosstraat, Beemdstraat, … Naar de bestemming waar de straat naartoe leidt: Brustemstraat, Montenakenweg, Zepperenweg, ... Naar gebouwen: Abdijstraat, Kloosterstraat, Kerkstraat, Molenstraat, … Of naar andere menselijke activiteit: Tichelrijstraat, Steenovenstraat, Brandhoutstraat, Zavelkuilstraat, … later gevolgd door Fabrieksstraat, Spoorwegstraat, Stationsstraat, Kazernestraat, Rijschoolstraat …


Tijdens het Franse Bestuur werden enkele centrumstraten hernoemd: Brustemstraat werd Luikerstraat, Stapelstraat werd Tiensestraat, Steenstraat werd Diesterstraat; dit paste in de rationele traditie van die tijd. Enkel de Stapelstraat kreeg zijn oorspronkelijke naam terug.

Namen van buurgemeenten of grote steden werden gegeven aan de nieuwe, kaarsrechte steenwegen die ernaartoe leiden, vaak dwars door de akkers, weilanden en bossen heen: Luikersteenweg en Tiensesteenweg aangelegd als tolweg tijdens het prinsbisdom vanaf 1715; Tongersesteenweg als verbinding met Maastricht, de provinciehoofdplaats tijdens het Hollandse bestuur, vanaf 1817; Hasseltsesteenweg naar de nieuwe Belgische provinciehoofdplaats vanaf 1838; Diestersteenweg vanaf 1844 en Naamsesteenweg vanaf 1855.

Na de gemeentefusie van 1976 was er in 1978 een grote operatie noodzakelijk om de vele gelijke namen binnen Groot-Sint-Truiden weg te werken. Toen verdwenen op vele plaatsen de Kapelstraat, de Bergstraat, de Dorpsstraat, de Kerkstraat, het Kerkplein, de Stationsstraat, … De kerkstraten werden hernoemd naar de patroonheilige van de dorpskerk, dorpsstraten kregen de toevoeging van de dorpsnaam, kapelstraten kregen de toevoeging van de naam van de kapel, andere straten werden hernoemd naar oude plaatsnamen uit de kadasterplannen.


Voor nieuwe woonwijken werden de straatnamen vaak rond eenzelfde thema gevonden: de bloemennamen voor de woonuitbreidingen Kleine- en Grote Brede Akker in Nieuw Sint-Truiden, de commandeursverkavelingen in Ordingen en Bernissem, de Fruitwijk in 1979, de nijverheidsnamen op het industrieterrein Schurhoven in 1979, de straten naar vliegtuigen genoemd van het Industriepark Brustem.


Straatnamen als herdenking van overleden personen kwamen er vanaf begin 20ste eeuw: Clement Cartuyvelsstraat voor een gedeelte van de Plankstraat, Schepen Dejonghstraat voor de vroegere Cuystraat. De straten in de stationsbuurt werden hernoemd naar leden van de koninklijke familie, hetgeen een vervolg kreeg in de Terbiestwijk. René Lambrechtsstraat, voor het gedeelte van de oude Houtstraat waar de verzetsleider woonde, en de Breendonkstraat voor de vroegere Nieuwe steenweg, herinneren aan de Tweede Wereldoorlog. Ook Sint-Truiden eerde de vermoorde Amerikaanse president Kennedy met een straatnaam. Steeds vaker wil het stadsbestuur verdienstelijke personen eren met een straatnaam.


Straatnaam  officieel                                                                                                                         Dialect benaming
...
......... ............

......Abdijstraat

............... ...Abdèèstroot
......Abtenstraat

............... ...straatMuilestroot
......AchilleThijsstraat

..................straat
......Adelardusstraat

............... ...
......Alfajetlaan

............... ...
......Aline Pietersstraat

............... ...
......Amstenradelaan

............... ...
......Anroyestraat

............... ...
......Appelstraat

............... ...
......Augustijnenstraat............... ...
......Battelestraat

............... ...Battlesteeg
......Bautershoven

............... ...Bààtsouve
......Beekstraat............... ...Beikstroot—de beik
......Begaardenbosstraat
......
...Begijnhof.........

..................

..............................
......Begoniastraat

............... ...
......Bentincklaan

..................
......Bèr Joekpad

............... ...
......Bernissem

............... ...Bjàànsem
......Bernissembosweg

............... ...
......Bewellaan

............... ...
......Bloemenstraat

............... ...
......Boomgaardenstraat

............... ...Rattensteeg
......Bornedries

............... ...De Bòòndries
......Boudewijnlaan

............... ...
......Breendonkstraat

............... ...De naastieëwèg
......Bruine-Lieve-Vrouwstraat

..................De Braan Lavrou
......Brustem-Dorp

..................
......Capucienessenstraat

............... ...Achter kappesenèsse lag een hondje dood
......Casinostraat

..................
......Cicindriastraat

..................Cicindriastroot
......Clement Cartuyvelsstraat

..................Cartùivelstroot
......Clockemstraat............... ...Klokkemstroot
......Daliastraat

..................
......Davidstraat

............... ...
......de Pitteurslaan

..................
......Den Armenberg

..................
......Diesterstraat............... ...Stiestroot
......Drie-Gezustersstraat

..................
......Duifhuisstraat

............... ...
......Fabiolalaan

............... ...
......Festraetsstraat

............... ...
......Filipslaan

............... ...
......Fouga Magisterlaan

..................
......Frederic de Renesselaan

..................
......Fresiastraat

............... ...
......Fruittuinweg

............... ...
......Galgestraat

............... ...
......Gasthuisstraat

............... ...Gàstaasstroot
......Gazometerstraat

..................
......Gildestraat

............... ...Gildestroot ??
......Gippershovenstraat

............... ...
......Glimmerberg

..................
......Gootstraat

............... ...De Gout
......Grafveld

............... ...
......Grechterveld

............... ...
......Grote Markt

............... ...De mèrrek—de groeëte mèrrek
......Grote Vinnestraat

............... ...
......Gudderstraat

............... ...
......Gulden Bodem

............... ...
......Haardstraat

............... ...De pàddegracht
......Hamelstraat............... ...Oamelstroot
......Harduemontlaan

............... ...
......Heilig-Hartplein

............... ...Ellig Atplèèn
......Hemelrijk

............... ...'t Iemelrèèk
......Hendrik Prijslaan

............... ...
......Honsbergweg

............... ...
......Horionlaan

............... ...
......Houtmarkt............... ...
......Hyacintstraat

............... ...
......Irène Raemaekersstraat

............... ...
......Irisstraat

............... ...
......Jacob Claesstraat

............... ...
......Jan Frans Willemsstraat

............... ...
......Jan van Xantenlaan

............... ...
......Jan-Hendrik Bormanspad

............... ...
......Jozef van Overstraetenstraat

............... ...
......Kazernestraat

............... ...
......Kennedylaan

............... ...
......Kersenstraat

............... ...
......Klaproosstraat

............... ...
......Kommanderijstraat

............... ...
......Koningin Astridstraat

............... ...Gàlderoubestroot
......Korenbloemstraat

............... ...
......Korensteeg

............... ...Kouresteeg
......Krokusstraat

............... ...
......Kwadensteenweg

............... ...De kójestieëwèg
......L. Van Pouckestraat

............... ...
......Leliestraat

............... ...
......Lenaertsstraat

............... ...
......Lenertstraat

............... ...
......Leopold II straat

............... ...Tievoliestroot—Leijopòlstroot
......Lichtenberglaan

............... ...
......Loorstraat

............... ...Loursteeg
......

Luikerstraat

............... ...Brussemstroot
......Madeleine Lejeunestraat

............... ...
......Margrietstraat

............... ...
......Marie Popelinstraat

............... ...
......Meersenstraat

............... ...
......Meester-Robijnsstraat............... ...
......Meinstraat

............... ...
......Mennensveldweg

............... ...
......Minderbroedersplein

............... ...Vèrrekesmèrrek
......Minderbroedersstraat

............... ...Mònnebrúresteegske
......Molenstraat

............... ...Muuilestroot
......N.B. de Borchgravestraat

............... ...
......Naamsesteenweg

............... ...Buiting
......Nachtegaal

............... ...
......Narcissenlaan

............... ...
......Nattenaerd...
......

Straatnamen


De namen die aan plaatsen en straten in Sint-Truiden werden gegeven stammen uit het collectief geheugen. Of het zijn kunstmatige vondsten van het Sint-Truidense stadsbestuur, op vraag van burgers, geadviseerd door de stadsarchivaris, de cultuurraad of een toponymische commissie van provincie of gemeenschap.


De plaatsnamen uit de volksmond werden in het Ancien Regime van vóór 1800 regelmatig opgeschreven bij officiële stukken voor eigendomsoverdrachten, in reglementen voor ordehandhaving of belastinginning, op kaarten en plannen van het stadsbestuur voor haar werking. In de Franse Tijd werd gestart met een modern kadaster, voltooid omstreeks 1845 door het nog jonge België, samen met een buurtwegenatlas. Toen werden de oude plaatsnamen definitief vastgelegd en bij de aanleg van nieuwe straten wordt in de eerste plaats uit die woordenschat geput.


Oude straatnamen verwijzen meestal naar de geografie van de plaats: Bergstraat, Beekstraat, Bosstraat, Beemdstraat, … Naar de bestemming waar de straat naartoe leidt: Brustemstraat, Montenakenweg, Zepperenweg, ... Naar gebouwen: Abdijstraat, Kloosterstraat, Kerkstraat, Molenstraat, … Of naar andere menselijke activiteit: Tichelrijstraat, Steenovenstraat, Brandhoutstraat, Zavelkuilstraat, … later gevolgd door Fabrieksstraat, Spoorwegstraat, Stationsstraat, Kazernestraat, Rijschoolstraat …


Tijdens het Franse Bestuur werden enkele centrumstraten hernoemd: Brustemstraat werd Luikerstraat, Stapelstraat werd Tiensestraat, Steenstraat werd Diesterstraat; dit paste in de rationele traditie van die tijd. Enkel de Stapelstraat kreeg zijn oorspronkelijke naam terug.

Namen van buurgemeenten of grote steden werden gegeven aan de nieuwe, kaarsrechte steenwegen die ernaartoe leiden, vaak dwars door de akkers, weilanden en bossen heen: Luikersteenweg en Tiensesteenweg aangelegd als tolweg tijdens het prinsbisdom vanaf 1715; Tongersesteenweg als verbinding met Maastricht, de provinciehoofdplaats tijdens het Hollandse bestuur, vanaf 1817; Hasseltsesteenweg naar de nieuwe Belgische provinciehoofdplaats vanaf 1838; Diestersteenweg vanaf 1844 en Naamsesteenweg vanaf 1855.

Na de gemeentefusie van 1976 was er in 1978 een grote operatie noodzakelijk om de vele gelijke namen binnen Groot-Sint-Truiden weg te werken. Toen verdwenen op vele plaatsen de Kapelstraat, de Bergstraat, de Dorpsstraat, de Kerkstraat, het Kerkplein, de Stationsstraat, … De kerkstraten werden hernoemd naar de patroonheilige van de dorpskerk, dorpsstraten kregen de toevoeging van de dorpsnaam, kapelstraten kregen de toevoeging van de naam van de kapel, andere straten werden hernoemd naar oude plaatsnamen uit de kadasterplannen.


Voor nieuwe woonwijken werden de straatnamen vaak rond eenzelfde thema gevonden: de bloemennamen voor de woonuitbreidingen Kleine- en Grote Brede Akker in Nieuw Sint-Truiden, de commandeursverkavelingen in Ordingen en Bernissem, de Fruitwijk in 1979, de nijverheidsnamen op het industrieterrein Schurhoven in 1979, de straten naar vliegtuigen genoemd van het Industriepark Brustem.


Straatnamen als herdenking van overleden personen kwamen er vanaf begin 20ste eeuw: Clement Cartuyvelsstraat voor een gedeelte van de Plankstraat, Schepen Dejonghstraat voor de vroegere Cuystraat. De straten in de stationsbuurt werden hernoemd naar leden van de koninklijke familie, hetgeen een vervolg kreeg in de Terbiestwijk. René Lambrechtsstraat, voor het gedeelte van de oude Houtstraat waar de verzetsleider woonde, en de Breendonkstraat voor de vroegere Nieuwe steenweg, herinneren aan de Tweede Wereldoorlog. Ook Sint-Truiden eerde de vermoorde Amerikaanse president Kennedy met een straatnaam. Steeds vaker wil het stadsbestuur verdienstelijke personen eren met een straatnaam.


Straatnaam  officieel                                                                                                                         Dialect benaming
..................

......Abdijstraat

..................Abdèèstroot
......Abtenstraat

..................straatMuilestroot
......AchilleThijsstraat

..................straat
......Adelardusstraat

..................
......Alfajetlaan

..................
......Aline Pietersstraat

..................
......Amstenradelaan

..................
......Anroyestraat

..................
......Appelstraat

..................
......Augustijnenstraat..................
......Battelestraat

..................Battlesteeg
......Bautershoven

..................Bààtsouve
......Beekstraat..................Beikstroot—de beik
......Begaardenbosstraat
......
...Begijnhof.........

..................

..............................
......Begoniastraat

..................
......Bentincklaan

..................
......Bèr Joekpad

..................
......Bernissem

..................Bjàànsem
......Bernissembosweg

..................
......Bewellaan

..................
......Bloemenstraat

..................
......Boomgaardenstraat

..................Rattensteeg
......Bornedries

..................De Bòòndries
......Boudewijnlaan

..................
......Breendonkstraat

..................De naastieëwèg
......Bruine-Lieve-Vrouwstraat

..................De Braan Lavrou
......Brustem-Dorp

..................
......Capucienessenstraat

..................Achter kappesenèsse lag een hondje dood
......Casinostraat

..................
......Cicindriastraat

..................Cicindriastroot
......Clement Cartuyvelsstraat

..................Cartùivelstroot
......Clockemstraat..................Klokkemstroot
......Daliastraat

..................
......Davidstraat

..................
......de Pitteurslaan

..................
......Den Armenberg

..................
......Diesterstraat..................Stiestroot
......Drie-Gezustersstraat

..................
......Duifhuisstraat

..................
......Fabiolalaan

..................
......Festraetsstraat

..................
......Filipslaan

..................
......Fouga Magisterlaan

..................
......Frederic de Renesselaan

..................
......Fresiastraat

..................
......Fruittuinweg

..................
......Galgestraat

..................
......Gasthuisstraat

..................Gàstaasstroot
......Gazometerstraat

..................
......Gildestraat

..................Gildestroot ??
......Gippershovenstraat

..................
......Glimmerberg

..................
......Gootstraat

..................De Gout
......Grafveld

..................
......Grechterveld

..................
......Grote Markt

..................De mèrrek—de groeëte mèrrek
......Grote Vinnestraat

..................
......Gudderstraat

..................
......Gulden Bodem

..................
......Haardstraat

..................De pàddegracht
......Hamelstraat..................Oamelstroot
......Harduemontlaan

..................
......Heilig-Hartplein

..................Ellig Atplèèn
......Hemelrijk

..................'t Iemelrèèk
......Hendrik Prijslaan

..................
......Honsbergweg

..................
......Horionlaan

..................
......Houtmarkt..................
......Hyacintstraat

..................
......Irène Raemaekersstraat

..................
......Irisstraat

..................
......Jacob Claesstraat

..................
......Jan Frans Willemsstraat

..................
......Jan van Xantenlaan

..................
......Jan-Hendrik Bormanspad

..................
......Jozef van Overstraetenstraat

..................
......Kazernestraat

..................
......Kennedylaan

..................
......Kersenstraat

..................
......Klaproosstraat

..................
......Kommanderijstraat

..................
......Koningin Astridstraat

..................Gàlderoubestroot
......Korenbloemstraat

..................
......Korensteeg

..................Kouresteeg
......Krokusstraat

..................
......Kwadensteenweg

..................De kójestieëwèg
......L. Van Pouckestraat

..................
......Leliestraat

..................
......Lenaertsstraat

..................
......Lenertstraat

..................
......Leopold II straat

..................Tievoliestroot—Leijopòlstroot
......Lichtenberglaan

..................
......Loorstraat

..................Loursteeg
......

Luikerstraat

..................Brussemstroot
......Madeleine Lejeunestraat

..................
......Margrietstraat

..................
......Marie Popelinstraat

..................
......Meersenstraat

..................
......Meester-Robijnsstraat..................
......Meinstraat

..................
......Mennensveldweg

..................
......Minderbroedersplein

..................Vèrrekesmèrrek
......Minderbroedersstraat

..................Mònnebrúresteegske
......Molenstraat

..................Muuilestroot
......N.B. de Borchgravestraat

..................
......Naamsesteenweg

..................Buiting
......Nachtegaal

..................
......Narcissenlaan

..................Nattenaerd

...
......... ...
........................ ......
......Nerumstraat

............... ...
......Nieuwenhoven

............... ...
......Nieuwpoort

............... ...
......Nonnemielenseweg

............... ...
......Nonnentap

............... ...
......Okeleistraat

............... ...
......Oudekerkstraat

............... ...Aakirkstroot
......Pater Damiaanhof

............... ...
......Paul Nicolaïstraat

............... ...
......Peetersstraat

............... ...
......Perenstraat

............... ...
......Perzikstraat

............... ...
......Pioenstraat

............... ...
......Pipelstraat............... ...
......Plankstraat............... ...
......Pomphuisstraat............... ...
......Prins Albertlaan............... ...Den avvenú
......Prins-bisschoppenstraat............... ...
......Pruimenstraat............... ...
......R. Schrijversstraat............... ...
......Rasopweg............... ...
......Raymond Goethalsplein............... ...
......Regielaan............... ...
......Relindisstraat............... ...
......Remaclusstraat............... ...
......Remersdaallaan............... ...
......René Lambrechtsstraat............... ...
......Ridderordelaan............... ...
......Ridders de Menten de Horneplein............... ...
......Ridderstraat............... ...Ridderstroot
......Rijschoolstraat............... ...maneizjestroot, leigebeik
......Rode-Kruisstraat............... ...
......Rodulfusstraat............... ...
......Romeinseweg-Brustem............... ...
......Romeinseweg-Velm............... ...
......Rozenstraat............... ...Roeëzestroot
......Runkelen-Dorp............... ...
......Ruytershoevelaan............... ...
......Saustraat............... ...
......Schabroek............... ...
......Schepen Dejonghstraat............... ...Kùistroot
......Schepenbank............... ...
......Schurhoven............... ...Schurreve
......Senselberg............... ...
......Simon Coninckxpad............... ...
......Sint-Anneke............... ...
......Sint-Apolloniastraat............... ...Dzjozzepinnestroot
......Sint-Gangulfusplein............... ...Sint Gangelofplèèn
......Sint-Genovevaplein............... ...
......Sint-Godfriedstraat............... ...
......Sint-Harlindislaan............... ...
......Sint-Jansberg............... ...
......Sint-Jansstraat............... ...
......Sint-Jorislaan............... ...
......Sint-Jorisstraat............... ...
......Sint-Kristinastraat............... ...
......Sint-Lutgardisstraat............... ...
......Sint-Nikolaasstraat............... ...
......Sint-Petrusstraat............... ...
......Sint-Quintinusstraat............... ...
......Sint-Trudostraat............... ...(Sint)-Trúdoustroot
......Slachthuisstraat............... ...
......Slagmolenstraat............... ...
......Sluisberg............... ...Laasbèrreg/ De Laasberreg
......Spaansebrugstraat............... ...De Spµonse bruk
......Speelhoflaan............... ...De Esselse steeg
......Spookvliegerlaan............... ...
......Spoorwegstraat............... ...Eézerwegstroot
......Staaien............... ...Stoan
......Stapelstraat............... ...Stoapelstroot—d'Oeëgebrug—d'Oeëgebruk
......Stenaartberg............... ...Steenetbèrreg
......Strijpweg............... ...
......Swaenhoffplein............... ...
......Terbeek............... ...
......Tichelrijlaan............... ...
......Tichelrijstraat............... ...Allée des Soupirs.
Tichelrèèstroot

......Tiensevest............... ...De veis(d)ere
......Toekomststraat............... ...De groeëte Zààtstroot
......Tomstraat............... ...
......Tomveld............... ...
......Trudobron............... ...
......Trudoplein............... ...Trúdoeplèèn
......Tulpstraat............... ...
......Tumulusstraat............... ...
......Ursulinenstraat............... ...De beik
......Valgaerveld............... ...
......Velmerlaan............... ...Truiense Stienweg
......Viaductstraat............... ...
......Vissegatstraat............... ...De Mèntesteeg
......Volmolenweg............... ...
......Voordstraat............... ...
......Waalhovenstraat............... ...
......Weertstraat............... ...
......Wijngaardenweg............... ...
......Wildebamp............... ...
......Wingerd............... ...
......Zegestraat............... ...
......Zerkingen............... ...
......Ziekerenweg............... ...
......Zoutstraat............... ...
(De groeëte) Zààtstroot
...... ............... ...
...... ............... ...

%%

ONTDEKKING VAN DE DAG

Coenegrachts, Herman, aalmoezenier

Millen 28.10.1823  - Morelia (Mex.) 06.11.1865  

Molenaarszoon Wintershoven. Priester 1851, jongere broer van pastoor Hendrik Coenegrachts van Wilderen-Duras. Kapelaan hoofdkerk en eerste rector van Sint-Marten 1855, woonde op het huidige Sint-Maartenplein  tegen het vroegere kerkhof. Leraar middelbare school. Geesteszorg voor soldaten van nabijgelegen kazerne. 

Werd na tussenkomst van Mgr. De Ram, rector Leuven, aalmoezenier van Belgisch expeditiekorps als steun voor Maximiliaan, keizer van Mexico en schoonzoon van Leopold I in 1864. Scheepsreis met ‘Tampico’ van Saint-Nazaire naar Vera Cruz jaarwisseling 1864-1865 met het derde detachement. Nederlaag in Tacambaro 1865. 

Richtte met enkele geneesheren militair hospitaal op in Morelia. Bij tyfusepidemie zelf bezweken in huis van notabele. Wegens verdiensten uitzonderlijk begraven in koor van Sint-Antoniuskapel nabij OLV-kerk van Morelia. Kelk geschonken door parochianen van Sint-Marten in 1864 werd in 1866 terugbezorgd aan de Sint-Maartenkerk  ST


Morelia (Mex.), kathedraal


Info: Danny Gennez, Jan Vanaudenaerde, Albert Daerden en Ludo Melard.
Lit.: G.A. ADRIAENS, Biographie de M. Herman Coenegrachts, aumônier des Belges au Mexique, Brussel: de Cock, 1870, uit: LOISEAU; J. MUYLDERMANS, Een Limburgsch legeraalmoezenier, Herman Coenegrachts, in Limburg, 9, 1927-1928, p. 27-31; Albert DUCHESNE, L’expédition des volontaires belges au Mexique 1864-1867, (Bijdragen Centrum voor Militaire Geschiedenis, 3), Brussel, 1967-1968, p. 53, 209, 220, 225 en 434; Achille THIJS, Historie rond een oude kelk uit de St.-Maartenkerk te St.-Truiden, in HBVL, 19/20.08.1972; Monique LEFEBVRE, Het Belgische Vrijwilligerskorps in Mexico 1864-1867, in Tijdschrift van het Museum van het kamp van Beverlo, 31, april-mei-juni 2003, p. 12-16; BEKTRUI, 1, 2004, p. 1; Jos VERHEYDEN, Aalmoezenier Herman Coenegrachts. Een bekende Truienaar, in BINK, 8, 3de kwartaal 2005, p. 14-16; Laurent COENEGRACHTS en Ludo MELARD, E.H. Coenegrachts, priester van het bisdom Luik, legeraamoezenier (1823-1865), in GOGRI-tijdschrift, jg. 9, extra nr., november 2012, p. 17-20.