Gelders, Marcel (Emile Joseph), schepen

Sint-Truiden 18.09.1934   Sint-Truiden 06.06.2004  Lou Vandenbosch 

Telg uit hoefsmedenfamilie die landbouwmachines assembleerde, met Frederik (°Budingen 1853), zoon Marcellin (°Sint-Truiden 1883) en kleinzoon metaalbedrijfsleider Alfons Jozef (°Sint-Truiden 1912). Marcel was zoon van deze laatste en van Marguerite Alice Medaerts van Engelmanshoven.  

Ll. Koninklijk Atheneum Sint-Truiden en Provinciale Handelsschool expert-boekhouder . Huismeester-opvoeder Koninklijk Technisch Atheneum Sint-Truiden. Vader van Paul, senior leader Rotary International en algemeen directeur gids GaultMillau Benelux en van Christel. 

Privé-secretaris ministers Raoul en Alfred Vreven. Kabinetschef  minister Alfred Vreven. Voorzitter PVV-federatie Limburg. OCMW-bureaulid 1980-1982. Eerste schepen  en schepen cultuur, slachthuis, waterbedrijf en feestelijkheden 1982-1994. Ondervoorzitter Vlaamse Watermaatschappij 1988-1994. Beheerder sociale kredietmaatschappij ‘Eigen Huis’. Herstichtend voorzitter Willemsfonds Sint-Truiden  en stichtend voorzitter LiCu, liberale cultuurkring  1984. Erelid Kunstkring en organisator kunsttentoonstellingen. Ereburger Weert (Nl.). Stichter regisseur-acteur toneelkring ‘Hesbania ’. Regisseur-acteur toneelstudio Koninklijk Atheneum. Voorzitter Atlantis vzw. Voorzitter stedelijk Feestcomité. 

Oprichter Haspengouws Hoevemuseum  in bedrijfsgebouwen vml. abdij 1986. Uitbouw cultuurcentrum en stedelijk slachthuis. Stichter associatie Oud-burgemeesters en schepenen Sint-Truiden. Vriendenboek minister van staat Raoul Vreven. Zanger van meerdere carnavalliedjes, o.a. We zin aroet 1989, Twieëntwintich joare, Hey, Hey, Hey en ’t Is Carnaval, telkens muziek Ray Heeren, tekst Rudi Festraerts, Sint-Truiden. Radio Baccara Records, s.d.


Publ.: Raoul Vreven 1900-1979. Een vriendenboek, Sint-Truiden: eigen beheer, 1981; Licu-tentoonstelling Frans Vandevoort, Ayca Riedinger, Paul Wilmots, Wendelin Stahl, Sint-Truiden: Licu, 1994.
Info: Paul Gelders.
Lit.: Boerenalaam van generaties landbouwers en fruittelers. Haspengouws Hoevemuseum geopend, in HBVL, 30.12.1986.
ONTDEKKING VAN DE DAG

Beiaardklanken en biggengeschreeuw

Aldous Huxley.

Hij durfde ooit te schrijven over ons, Truienaren: Sommigen maken laken, sommigen suiker. Enkelen hebben cultuur, de rest helemaal niet!
Als bewijs van het tegendeel hangt aan een gevel op de Grote Markt sinds 1968 zijn naam in bronzen letters: Aldous Huxley.

Een aardige Belgische.

Huxley was een telg uit een Brits geslacht van beroemde en bijzonder knappe koppen. Hij studeerde letterkunde in Eton en Oxford. Op een feestje met Kerst 1915 in Engeland viel hem de frèle Maria Nijs op, een Belgische oorlogsvluchtelinge met grote, groenblauwe ogen. Ik heb tenslotte ook een aardige Belgische ontdekt, de wonderen zijn de wereld nog niet uit, meende de slungelachtige, bijziende romanschrijver. Maria’s vader was een Kortrijkse textielbaron, maar moeder Marguerite Baltus stamde uit Sint-Truiden. De rijke koopmansfamilie Baltus woonde in het huis In de Roos op de Grote Markt. Van het een kwam het ander en na de Grote Oorlog trouwde Aldous met Maria. Rond die tijd verbleef de Brit bij oom Baltus in Sint-Truiden.

De inspiratie voor zijn novelle Uncle Spencer uit 1924 deed hij toen op. Het verzonnen Longres uit de novelle is Sint-Truiden, afgebeeld als zedig provinciestadje met een aardige burgerij. Ons interesseren natuurlijk de herkenningspunten : de onontkoombare beiaarddeuntjes, het stille begijnhof, het stadhuis in zachtgele pleister, de kermisattracties met de Dikke Madam die haar gezicht kon wassen met haar tiekes… De diervriendelijke Duitse bezetter beboette iedereen die nog varkens aan oren en staart over de zaterdagmarkt sleurde. Geen enkele verordening zat de boeren meer dwars dan deze.

Een citaat in de originele taal, waarin Huxley beschrijft hoe de Truienaren weerwraak namen op de arme biggen na het vertrek van de Duitsers eind november 1918: The first Saturday after the departure of the German troops was a bad morning fort he pigs. To carry a pig by the tail was an outward and visible symbol of revovered liberty; and the squeals of the porkers mingled with the cheers of the population and the trills and clashing harmonies of the bells awakened by the carilloneur from their four years’ silence. By ten o’clock the market was over. 

Het Minderbroedersplein heette 'varkensmarkt' in de volksmond


Globetrotter Huxley werd in 1932 wereldberoemd door zijn bittere toekomstroman Brave New World en in 1954 met The Doors of Perception, een verslag van zijn experimenten met de druk mescaline. Maria stierf in 1955 en Aldous in 1963 te Los Angeles, net op de dag waarop president Kennedy werd vermoord.



Huxley-vorser
Leraar Roger Collart (+1996) was wel de hardnekkigste Huxley-vorser in onze stad. Zijn vaak gevraagde vertaling van Uncle Spencer wacht nog altijd op een uitgever! Ook Louis Sterken, Guido Wulms, Frank Decat, Danny Gennez en Jean-Pierre Rondas schreven over Aldous in Sint-Truiden. Huxley houdt de aandacht levend: in Munster (D.) is een heus studiecentrum gehuisvest. De Antwerpse sensatiejournalist en latere crimi-auteur Stan Lauryssens bracht een boek uit over Maria Nijs en haar stormachtige liefdesleven.