Grisar, Bartholomeus, geneesheer

Sint-Truiden 17.03.1800   Hasselt 01.08.1885  ongehuwd 

Zoon van heel- en vroedmeester Bernard (+1830) en Marie Elisabeth Swaenen. Kleinzoon van geneesheer Jean-François uit Jeuk. Broer van apotheker Hubert Antoine , geneesheer Jean-Victor en leerlooiers Guillaume en Pierre Bernard.  

Ouders in 1801 naar Hasselt. Gynaecoloog  erkend Maastricht 1827. Opvolger vader bij hospitalen en weldadigheidsbureau Hasselt. Geneesheer universiteit Luik 1832. Lesgever Provinciale Vroedvrouwenschool. Onderkende en bestreed kraamkoorts als infectiegevaar. Eerste keizersnede onder etherverdoving Hasselt 1847. Gehuldigde aanpak choleraepidemie 1848 met collega Antoine Bamps. 

Artikels in Bulletin de l’Académie de medicine, 1864. Collega van dokter Louis Willems 1856. Jurylid Assisenhof Limburg. Kortstraat, waar zussen specerijwinkel hadden. Lid Sint-Vincentiusgenootschap, Société Royale de Musique et de Rhétorique en rederijkerskamer De Roode Roos. Uitspraak bij moeilijke bevalling: ‘t’ zal wel kieme, zee den aa Grisar’


Bidprentje van vader Bernard

Begraven op het oud kerkhof Hasselt.

Publ.: Observations relatives à la fièvre puerpérale épidémique, in Bulletin de l’Académie royale de médecine de Belgique, 2de reeks, 7, 1864, p. 585-590.
Info: Erfgoedcel Hasselt, Hasel.
Lit.: Bibliographie nationale, 2, Brussel: P. Weissenbruch, 1892, p. 175; JORISSEN; Dr. Willy CEYSSENS, Dokter Bartholomé Grisar. De vergeten Hasseltse dr. Semmelweis, Hasselt, 2006.
ONTDEKKING VAN DE DAG

De Tongersesteenweg (1817), ruggengraat van Limburgs-Haspengouw


De Tongersesteenweg (1817), ruggengraat van Limburgs-Haspengouw


Het efficiënte romeinse weggennet, zoals de ‘kassei’ Tongeren-Tienen, verviel in de vroege middeleeuwen. Waar geen bevaarbare waterlopen waren, was men opnieuw aangewezen op lokale onverharde verbindingen met diverse alternatieven naargelang de seizoensmodder. Terwijl het Luikerland in de 18de eeuw steenwegen aanlegde voor economische ontsluiting zoals de weg Luik-Sint-Truiden(-Brussel) in 1715-1740, was de Franse bezetter rond 1800 vooral militair gemotiveerd voor snelle, rechtlijnige verbindingen. De ‘Route Napoleon’ of het deel Maastricht-Tongeren van de verbinding Keulen-Duinkerken werd in 1804-1813 afgewerkt.

Vandermaelenkaart ca. 1850 met de steenweg als rechtlijnige verbinding. Bareel en kilometerpalen of ‘bornes’


Het was wachten op de Hollanders en hun Waterstaat-ingenieur De Sermoise om op 9 december 1817 de eerste steen te laten leggen aan de Sint-Truiderpoort in Tongeren door de provinciegouverneur. Het tracé dwars door de velden en weiden trok al snel handel en bewoning van de opzij liggende dorpskernen aan, getuige de jaartallen op vele gevels en de verbindingen zoals de dreef te Ordingen. De oude ‘Truierbaan’ in Rijkel verviel tot veldweg. Een tolbarreel aan het kruispunt met de Houtstraat Brustem deed dienst tot in 1867 deze gebruikersbijdrage werd opgeheven.

De weg naar Tongeren startte aan de oude Brustempoort. De beginkilometers waren gekend voor het omtuinde Casino (1862), het huis Moreau (1872), de arbeidershuisjes en het koetsenatelier Vanslype op de Pinberg en later voor de Veiling Haspengouw (1939-2017) en toegangen tot de Industriezone Schurhoven.

Na deze steenweg voltooide men vanuit de stad Sint-Truiden de kasseiwegen naar Hasselt (1838), Diest (1844) en Namen (1855).


In augustus 1914 kon de Duitse ruiterij haar opmars van Tongeren naar Sint-Truiden (en Orsmaal) ongestoord uitvoeren. Ze staken huizen in brand op de Pinberg, maar ter compensatie kwamen er nog voor het oorlogseinde enkele ‘Pruisenhuisjes’ of modelwoningen langs de Tongersesteenweg.

Drie rotondes in Ordingen, Borgloon en Tongeren moeten de verkeersstroom, vaak ‘gehinderd’ door traag landbouwverkeer, op deze N79 veiliger later verlopen. De lengte van deze gewestweg Sin-Truiden bedraagt tot aan de landgrens in Vroenhoven 34,6 kilometers. In Tongeren sluit ze aan op de autosnelweg Antwerpen-Luik E313.

De spoorlijn Tienen-Tongeren iets ten noorden van de steenweg was tussen 1876 en 1957 actief voor personenvervoer en biedt nu op haar tracé een recreatieve en toeristische fietsweg. 



Lees: Frank MULLENERS, ‘De eerstesteenlegging van de steenweg Tongeren-Sint-Truiden (1817)’, in ‘Historische bijdragen ter nagedachtenis van G. Heynen’, Sint-Truiden: Geschiedkundige kring van Sint-Truiden, 1984, p. 227-230; ‘Sint-Truiden ingekaderd 1830-1914’, tentoonstellingscatalogus, Sint-Truiden: vzw. Sint-Truiden 1300, 1998, p. 110-123.