Bessemans, (Jozef Frans Antoon) Albert, hoogleraar

ST 16.02.1888 – Oostende hosp. 18.03.1973, x Marie Jeanne Wiot

\n\nZoon van Joseph, brouwer, landmeter en secretaris C.O.O.,\nen Marie Joséphine Elisabeth Stevens. Primus perpetuus en ereprijs Klein\nSeminarie 1905. Muziekacademie ST. Doctor geneeskunde te Leuven 1907-1912 met\ngrootste onderscheiding. Laureaat van diverse reisbeurzen en prijzen. Bacteriologisch\nonderzoek. Hoofdgezondheidsinspecteur van de staat in Limburg 1913, oprichter\nLimburgse provinciale ontledingsdienst. Gerechtsdeskundige en bataljonsdokter\n13de of 15de en 19de Linie WO I. Artikels over\nsoldatenhygiëne in frontblaadje ’t Nieuws\nvan St Truiden. Oprichter Vlaamse Kring 1916 als mild flamingant. Auteur\nfrontrevue Est-ce qu’on spiye? Pianist\nen/of violist en organisator zang en toneel.. Mutatie wegens vlaamsgezindheid. Studiereizen\nin opdracht Binnenlandse zaken. Politiek gevangene WO II. Hoogleraar 1924,\ndekaan 1928 en compromisrector 1933-1936 en 1938 R.U. Gent . Lesgever aan\ndiverse scholen. 600-tal publicaties over microbiologie, immuniteit, serologie,\ncriminalistiek en occultisme. Corresponderend 1933, effectief 1959 en erelid\n1962 Koninklijke Academie voor Geneeskunde van België. Lid van diverse\ninternationale verenigingen in medische en criminologische sfeer. Eredoctor van\ndiverse universiteiten. Promotor antityfusvaccinatie en specialist syfilis.\nNavorser en scepticus paranormale verschijnselen o.a. in tijdschrift Nouvelles brèves. Medestichter Limburg, tijdschrift lokale geschiedenis\n1929, en onderzoeker ouderdom handschriften. Emeritaat 1954. Begraven in\nSint-Pieters-Woluwe. Karikaturen in Pourqoi\nPas?, door Jasques Ochs, 13.10.1933 en Reinaert,\ndoor JOOST, 16.09.1933.













Kamiel Stevaux
ONTDEKKING VAN DE DAG

Het (ver)zoenkruis in Groot-Gelmen

Na een ongeval of moord plaatsen familie of kennissen vaak ter plekke een gedenkteken. Zogenaamde moordkruisen zijn al eeuwen bekend. Een bijzonder, zeldzaam kruis is een 'zoenkruis', opgericht door de partij van de moordenaar als verzoening met de familie van het slachtoffer. In Groot-Gelmen leunt er zo eentje nog tegen de kerkhofmuur:

Dit + staet ter memorie
van Jan Morbiers soon van
Leonard(us) Morbier(s) en Margareta
Bartole(yns) die van leve ter
doot bracht is deur Gysen
Vasoens, a(nno) 1643 ten 30 july
bidt voor
die ziele

In de zomer van 1643 werd Jan, de zoon van oud-schepen Leonard Morbiers, gedood door zijn dorpsgenoot Gijs Vasoens in Groot-Gelmen. De omstandigheden kennen we niet. Wel bleef een verslag bewaard van de bemiddelingsvergadering in herberg Het Klaverblad in Sint-Truiden. De twee broers van de moordenaar vroegen deze verzoening voor twee 'goede mannen', zijnde juristen-schepen van de stad. Notaris Van Nuyst stelde het contract op. Onder meer de vader van het slachtoffer, diens schoonzoon als secretaris van de rechtbank Gelinden en Christina Steukers, de moeder van de moordenaar, waren aanwezig. Die laatste nam de vergiffenis aan die vader Morbiers schonk aan moordenaar Gijs. 


Het kruis in maaskalksteen, met de ondergrondse voet

De moordenaar, zelf dus niet aanwezig, moest onmiddellijk 150 gulden laten betalen voor kosten van begrafenis en andere, en een jaarlijkse rente van 6 gulden voor een jaarmis, op een stuk akker.  Gijs moest binnen het jaar een stenen kruis oprichten op het plaatselijke kerkhof van 3,5 voet boven de aarde en met daarin de naam van Jan en zijn sterfdatum gekapt. Aan de armen van Groot-Gelmen zou hij 8 vaten koren geven en gebakken brood. Het brood was uit te delen in de week van de Sint-Maartenkermis, patroon van de parochie. De moeder van de moordenaar kreeg van de vader van het slachtoffer 3 vaten koren. Waarschijnlijk was ze onbemiddeld?
Alle notaris- en verteerkosten in het Klaverblad zijn voor rekening van Gijs of Gijsbrecht voluit, die een contactverbod van drie jaar krijgt met de kinderen en bloedverwanten van de vermoorde Jan. 

We schenken hier en nu nog altijd aandacht aan de vermoorde Jan. Wat bewijst dat deze eeuwenoude vorm van verzoening werkt. 




Jacques BROUWERS, Een zoenkruis te Groot-Gelmen, in Limburg, jg. 52, 1973, p. 61-68; Willem DRIESEN en Roger HAUBRECHTS, Groot-Gelmen via Helshoven. Wandeling, in Sint-Truiden, NATUURlijk een monument. Open Monumentendag Vlaanderen, Sint-Truiden: stadsbestuur, 2004, p. 104-109 en 111; Lambert BAREE te Groot-Gelmen, website home.scarlet.be/hetoudelandvanluik/, pagina Groot-Gelmen, 2019 raadpleging.