Een zieke man die op de Zichemseweg woonde, ergerde zich aan een grijze kat die elke dag op onverklaarbare wijze zijn huis binnenkwam. Op een dag gooide de echtgenote van de man de kat hardhandig buiten. Het vrouwtje dat wat verderop woonde, lag met een gebroken been en een gebroken arm in bed.
mene neef woenden op de Zichemse weg; en bouve woenden een vrâ di ne slechte nôm hâ; en dee man was ziek; en dô kam altêd een grêze kat bettem en hem hâ dô schrik van, mo hem wist noeut hoe ze binnekam; en nen dag smeit z’n vrâ de kat böte; en dan ging ze bê di slechte vrâ en di lag med huirden erm en huir bien gebrouke.
Opgetekend door A. Abeels, Leuven, 1965 in Sint-Truiden

Het oudste en mooiste kerkje van Sint-Truiden staat in de Diesterstraat en is een schoolvoorbeeld van romaanse bouwkunst uit de 11e eeuw. Het is de oudste kerk van de stad, gebouwd door abt Adelardus II (1055-1082). De driebeukige romaanse basilica verving vermoedelijk een nog oudere Karolingische kerk. Van Adelardus’ bedehuis bleef de middenbeuk bewaard. Koor en apsis zijn jonger, terwijl het gotisch transept uit de 16e eeuw dateert. De zijbeuken werden in de 17e en 18e eeuw herbouwd op de oude funderingen.
Tussen 1961 en 1964 werd de kerk gerestaureerd door architect P. Vanmechelen en onder toezicht van prof. R. Lemair waarbij ze haar vroeger uitzicht terugkreeg. In zijn huidige vorm beschrijft de plattegrond een basilicale kruiskerk met kleine, ingebouwde westtoren en een halfronde apsis. Boven de westingang staat in het timpaan een merkwaardige 13e-eeuwse Christus aan het kruis. De mooie apsis wordt langs buiten geaccentueerd door drie rondbogen en drie verdiepte vensters. Het interieur is eenvoudig en mooi. De middenbeuk heeft rondboogarcaden op vierkante pijlers uit mergel, met daarboven rondboogvormige bovenlichten. Met uitzondering van de halve koepel boven het koor wordt de rest van het gebouw afgedekt met een vlakke houten zoldering. Tot de kerkschat behoren: een reliekhouder van Sint-Gangulfus van omstreeks 1700, een (verminkte) 16e-eeuwse Annaten-Drieën en een even oud gepolychromeerd triomfkruis. Gratis toegang.