Brans, Jan (Victor Lucien), auteur

Sint-Truiden 05.03.1908   Borgerhout 07.10.1986   Madeleine Beckers  Mia Dujardin 

Zoon van politieagent Albert uit Heers en Marie-Thérèse Bex uit Alken. Broer van Volksunie- en Vlaams Blokactivist Emmanuel (1911-1993).  Klein Seminarie, AKVS. Rechten, geschiedenis, politieke en sociale wetenschappen Leuven 1932. Artikels in Ons Leven en Vlaanderen. Propagandist, secretaris en kandidaat Katholieke Vlaamse Volkspartij Limburg. 

Medewerker De Bilzenaar, Vlaanderen, Voor altaar en haard, redacteur Roeping 1936-1939 en De Schelde. Advocaat Antwerpen 1933, medewerker Lode Craeybeckx. Pseud. ‘Rickert’’Jan Van Zerkingen’ ‘Jan van Schuurhoven’. Medewerker Nieuw Vlaanderen. Volksuniversiteit Herman van der Reeck. Pangermanist en antisemiet. Hoofdredacteur B-editie Volk en Staat 1940-1944. Bijdragen in Nieuw Vlaanderen en Arbeidsorde. Bekamper van DeVlag en Duitse censuur, uitgewezen uit Duitsland december 1942. Niet teruggekeerd van een tweede VNV-onderhandelingsmissie Spanje, daar geïnterneerd in gevangenis en hospitaal. Bij verstek ter dood veroordeeld 1945. 

Verlies Belgische nationaliteit 1948-1967. Buitenlands medewerker De Standaard, Dietsche Warande en Belfort, en ’t Pallieterke. Kunsthistorische studies en artikels, ook in Spaanse en internationale tijdschriften zoals La Gazette des Beaux-Arts en Berlington Magazine. Juridisch raadgever Bayer in Duitsland 1957. Terug in België 1968, Wommelgem. Medeoprichter Vlaams Blok 1979. Stichter-voorzitter Vlaams-Nationale debatclub 1980. Kanunnik Boonprijs 1963 en Snellaertprijs 1982. 

Lees: JORISSEN; Lambert SWERTS, in Eigen Aard, 2, nr. 4, december 1975; Pieter Jan VERSTRAETE en Kris BARREZEELE, Vlaamse portretten, 1. Ten huize van… Jan Brans, Antwerpen: De Nederlanden, 1985, p. 37-49; Omstreden Jan Brans overleden, in Het Nieuwsblad, 09.10.1986; Willy MASSIN, Limburgers in het Vlaams Legioen en de Waffen SS, Diest: eb., 1991, p. 140-141; Evrard RASKIN, Gerard Romsée. Een ongewone man, een ongewoon leven, Antwerpen-Baarn: Hadewijch, 1995, p. 317-320; Erik VANDEWALLE en Bruno DE WEVER, in NEVLAB, p. 593-594; Lieven SAERENS, De Jodenjagers van de Vlaamse SS. Gewone Vlamingen?, Tielt: Lannoo, 2007, p. 43 en 55; Frank SEBERECHTS en Frans-Jos VERDOODT, Leven in twee werelden. Belgische collaborateurs en de diaspora na de Tweede Wereldoorlog, Leuven: Davidsfonds, 2009, p. 121-122 en passim; Pieter Jan VERSTRAETE, in NBIOW, 20, 2011, kol. 140-148; Roger RUTTEN, De nazirazzia van 25 mei 1943, Berchem: EPO, 2013, p. 215-218.
Publicaties: Geschiedenis en politiek, (Verhandelingen Katholieke Vlaamsche hoogeschooluitbreiding, 350), Antwerpen e.a.: nv. Standaard Boekhandel, 1937; De illusie der historische lotsverbondenheid, (Uitgaven van de volksuniversiteit ‘Herman van den Reeck’, 5), Antwerpen: Nederlandsche Boekhandel, 1937; Het Dietsche bewustzijn in Zuid-Nederland: bijdrage tot de geschiedenis der Zuidelijke Nederlanden, (Uitgaven van de volksuniversiteit ‘Herman van den Reeck’, 5, nr. 23-24-25, juni 1937 en Amsterdam: Wereldbibliotheek; Het zelfstandigheidsnationalisme in de Vlaamsche beweging, (Uitgaven van de volksuniversiteit ‘Herman van den Reeck’, 34), Antwerpen, maart 1940; Bevolking en levensruimte der Nederlanden, Antwerpen: De Schelde, 1941; Vlaanderen en de ‘Idée belge’, Antwerpen: De Schelde, 1941; Tien jaren N.S.D.A.P. in ons land, in Volk en Staat, 02.12.1942; De Rijksgedachte, Antwerpen: Volk en Staat, 1942; Romantisme en werkelijkheid, Antwerpen: Volk en Staat, 1942; De Maasgouw, bakermat der dietsche Germaansche kultuur, in Volk en Staat, 11-12.10.1942, bijlage; Ons Volk en zijn Taal, Dosfel-reeks, 5), Antwerpen: Volk en Staat, 1943; Hieronymus Bosch(el Bosco) en El Prado y en El Escorial, Barcelona: Omega, 1948; Salvador Dali und seine religiöse Malerei, München: Neues Abendland, 1955; Vlaamse schilders in dienst der koningen van Spanje, Leuven: 1959; Horatius en Vondel, Antwerpen: 1962; De gevangene van Tordesillas, Leuven, 1963; De nalatenschap der conquistadores, (Vlaamse pockets, 5), Hasselt: Heideland, 1965; Pieter van Gent, in Twintig eeuwen Vlaanderen, 13, 1976, p. 97-100; Rubens zonder aureool, Brecht-Antwerpen: De Roerdomp, 1977. Info: AMVC en HIP.
ONTDEKKING VAN DE DAG

De trap des aanstoots

De Luikse architect Etienne Fayn slaagde erin om een mooi stadhuis in Luikse classicisme te ontwerpen rond de oude halle en de belforttoren. De stadsmagistraat betrok zijn nieuwe symmetrische bouw in juli 1759 onder begeleiding van drie kanonsalvo's. De interieurafwerking, vooral door de modieuze Luikse vakmensen, moest toen nog beginnen.
Maar... die saaie horizontale kroonlijst wou de stad als bouwheer toch verbeteren. Kijkend naar Brabant en Antwerpen liet ze in 1766 zwierige frontons met klokgevel, curven en tegencurven plaatsen aan de hoofdgevel. Pater minderbroeder Johannes Bolgrez bracht een plan mee uit Antwerpen. Ook kwam er een dubbele puitrap naar de verdieping, om de begane grond te kunnen verhuren. Enkele jaren later verdween deze blijkbaar té bombastische ingreep terug. 

Eigentijds kroniekschrijver Debruyn is genadeloos voor zoveel pretentie en tekent - met veel lekenfantasie - dit on-Luikse gedrocht. Hij schrijft ook hoe men half juni 1766 bouwt aan "eene nieuwe blauw steene balcon, ende het frontispicium wierd verciert met nieuwe crollen, oock met eenen nieuwen noijt in dese landen geinventeerde blauw steenen trap dienende tot spot der borgers ende vreemdelingen hier passerende om het onnodigh ende verquist geldt". 

Van deze verbeteringsoperatie getuigt nog een jaartalsteen met stadswapen boven het balkon. 






Lees: Christine VANTHILLO, Het stadhuis van Sint-Truiden, van binnen uit bekeken, in Sint-Truiden in de 18de eeuw, tentoonstellingscataloog, Sint-Truiden: Sint-Truiden 1300 vzw., 1993, p. 109-117; Fernand DUCHATEAU, Het boek van Debruyn. Een kroniek van de achttiende eeuw in Sint-Truiden, in idem, p. 168 en 209-267 en Sint-Truiden 1693-1793, in idem, p. 7-26; Het stadhuis van Sint-Truiden. Hart van de democratie, Sint-Truiden: stadsbestuur, 2018, p. 131-133.