Brans, Jan (Victor Lucien), auteur

Sint-Truiden 05.03.1908   Borgerhout 07.10.1986   Madeleine Beckers  Mia Dujardin 

Zoon van politieagent Albert uit Heers en Marie-Thérèse Bex uit Alken. Broer van Volksunie- en Vlaams Blokactivist Emmanuel (1911-1993).  Klein Seminarie, AKVS. Rechten, geschiedenis, politieke en sociale wetenschappen Leuven 1932. Artikels in Ons Leven en Vlaanderen. Propagandist, secretaris en kandidaat Katholieke Vlaamse Volkspartij Limburg. 

Medewerker De Bilzenaar, Vlaanderen, Voor altaar en haard, redacteur Roeping 1936-1939 en De Schelde. Advocaat Antwerpen 1933, medewerker Lode Craeybeckx. Pseud. ‘Rickert’’Jan Van Zerkingen’ ‘Jan van Schuurhoven’. Medewerker Nieuw Vlaanderen. Volksuniversiteit Herman van der Reeck. Pangermanist en antisemiet. Hoofdredacteur B-editie Volk en Staat 1940-1944. Bijdragen in Nieuw Vlaanderen en Arbeidsorde. Bekamper van DeVlag en Duitse censuur, uitgewezen uit Duitsland december 1942. Niet teruggekeerd van een tweede VNV-onderhandelingsmissie Spanje, daar geïnterneerd in gevangenis en hospitaal. Bij verstek ter dood veroordeeld 1945. 

Verlies Belgische nationaliteit 1948-1967. Buitenlands medewerker De Standaard, Dietsche Warande en Belfort, en ’t Pallieterke. Kunsthistorische studies en artikels, ook in Spaanse en internationale tijdschriften zoals La Gazette des Beaux-Arts en Berlington Magazine. Juridisch raadgever Bayer in Duitsland 1957. Terug in België 1968, Wommelgem. Medeoprichter Vlaams Blok 1979. Stichter-voorzitter Vlaams-Nationale debatclub 1980. Kanunnik Boonprijs 1963 en Snellaertprijs 1982. 

Lees: JORISSEN; Lambert SWERTS, in Eigen Aard, 2, nr. 4, december 1975; Pieter Jan VERSTRAETE en Kris BARREZEELE, Vlaamse portretten, 1. Ten huize van… Jan Brans, Antwerpen: De Nederlanden, 1985, p. 37-49; Omstreden Jan Brans overleden, in Het Nieuwsblad, 09.10.1986; Willy MASSIN, Limburgers in het Vlaams Legioen en de Waffen SS, Diest: eb., 1991, p. 140-141; Evrard RASKIN, Gerard Romsée. Een ongewone man, een ongewoon leven, Antwerpen-Baarn: Hadewijch, 1995, p. 317-320; Erik VANDEWALLE en Bruno DE WEVER, in NEVLAB, p. 593-594; Lieven SAERENS, De Jodenjagers van de Vlaamse SS. Gewone Vlamingen?, Tielt: Lannoo, 2007, p. 43 en 55; Frank SEBERECHTS en Frans-Jos VERDOODT, Leven in twee werelden. Belgische collaborateurs en de diaspora na de Tweede Wereldoorlog, Leuven: Davidsfonds, 2009, p. 121-122 en passim; Pieter Jan VERSTRAETE, in NBIOW, 20, 2011, kol. 140-148; Roger RUTTEN, De nazirazzia van 25 mei 1943, Berchem: EPO, 2013, p. 215-218.
Publicaties: Geschiedenis en politiek, (Verhandelingen Katholieke Vlaamsche hoogeschooluitbreiding, 350), Antwerpen e.a.: nv. Standaard Boekhandel, 1937; De illusie der historische lotsverbondenheid, (Uitgaven van de volksuniversiteit ‘Herman van den Reeck’, 5), Antwerpen: Nederlandsche Boekhandel, 1937; Het Dietsche bewustzijn in Zuid-Nederland: bijdrage tot de geschiedenis der Zuidelijke Nederlanden, (Uitgaven van de volksuniversiteit ‘Herman van den Reeck’, 5, nr. 23-24-25, juni 1937 en Amsterdam: Wereldbibliotheek; Het zelfstandigheidsnationalisme in de Vlaamsche beweging, (Uitgaven van de volksuniversiteit ‘Herman van den Reeck’, 34), Antwerpen, maart 1940; Bevolking en levensruimte der Nederlanden, Antwerpen: De Schelde, 1941; Vlaanderen en de ‘Idée belge’, Antwerpen: De Schelde, 1941; Tien jaren N.S.D.A.P. in ons land, in Volk en Staat, 02.12.1942; De Rijksgedachte, Antwerpen: Volk en Staat, 1942; Romantisme en werkelijkheid, Antwerpen: Volk en Staat, 1942; De Maasgouw, bakermat der dietsche Germaansche kultuur, in Volk en Staat, 11-12.10.1942, bijlage; Ons Volk en zijn Taal, Dosfel-reeks, 5), Antwerpen: Volk en Staat, 1943; Hieronymus Bosch(el Bosco) en El Prado y en El Escorial, Barcelona: Omega, 1948; Salvador Dali und seine religiöse Malerei, München: Neues Abendland, 1955; Vlaamse schilders in dienst der koningen van Spanje, Leuven: 1959; Horatius en Vondel, Antwerpen: 1962; De gevangene van Tordesillas, Leuven, 1963; De nalatenschap der conquistadores, (Vlaamse pockets, 5), Hasselt: Heideland, 1965; Pieter van Gent, in Twintig eeuwen Vlaanderen, 13, 1976, p. 97-100; Rubens zonder aureool, Brecht-Antwerpen: De Roerdomp, 1977. Info: AMVC en HIP.
ONTDEKKING VAN DE DAG

Een marmeren buste voor de oud-burgemeester

Clement Cartuyvels  was de zoon van een zeepfabrikant op de Grote Markt en neefje van burgemeester Guillaume Vanvinckenroy . Hij droeg zelf de sjerp tussen 1899 en 1921. Op zijn CV lezen we: advocaat, bankier, provincieraadslid, gedeputeerde, vrederechter, gemeenteraadslid, volksvertegenwoordiger, senator, voorzitter Sint-Vincentiusgenootschap, derdeordeling en katholiek. Hij maakte de Belle Epoque in zijn stad mee: vernederlandsing van het bestuur, aanleg tramlijnen, riolering, waterleiding, bouw slachthuis, provinciale 'expositie' in 1907. Maar Clément moest ook de schok van de Duitse inval meemaken. Zijn zoon Paul, majoor van de Burgerwacht, verdween een jaar in Duitse kampen en hijzelf werd het laatste jaar van de oorlog uit zijn ambt ontheven. Clément woonde in de Capucijnenstraat in een herenhuis, later omgebouwd tot Sint-Annakliniek. 



De bank Cartuyvels:



Clément stierf op zijn kasteeltje in Verlaine en kreeg, behalve een straatnaam (de vroegere Capucijnen- en Coemansstraat) in 1921, ook een marmeren borstbeeld. Toen zijn zoon notaris Paul Cartuyvels  in 1927 zelf burgemeester werd, kreeg hij van zijn makkers oud-burgerwachten een ontwerptekening voor een borstbeeld van zijn papa cadeau. De ontwerper was niemand minder van Victor de Haen uit het Brusselse, die ook de wedstrijd had gewonnen voor het monument voor de slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog op Sint-Marten. Op kosten van het stadsbestuur werd de buste in marmer uitgevoerd en prijkte voortaan in het stadhuis. Momenteel in erfgoeddepot bij de Zusters Ursulinen. Vermits het beeld postuum werd getekend, herken je duidelijk de pose op het bidprentje van Clément Cartuyvels. Op zijn linkerschouder liet de beeldhouwer van het witte marmer zijn naam in sierlijke letters na. 







Lees: 
Wie was wie in Sint-Truiden?, Sint-Truiden: Stedelijke openbare bibliotheek, 2011, p. 39 en 43-45.