In 1924 organiseerde het Sint-Truidense gemeentebestuur een prijskamp voor "een monument den Gesneuvelden van Sint-Truiden ter eere". De winnaar van die prijskamp was Victor De Haen (1866-1934). Het gedenkteken werd op zondag 26 juni 1927 plechtig ingehuldigd. In 1953 werd het monument aan weerszijden uitgebreid ter ere van de gesneuvelden van de Tweede Wereldoorlog.
Het monument is geplaatst aan de Sint-Martinuskerk, met erachter een linde, aangeplant als vrijheidsboom. Ergens na 1982-1983 verdween het ijzeren hek dat rond het gedenkteken stond.
Het monument bestaat uit een brede wand in witte Euvillesteen met figuren in hoogreliëf, geplaatst op een hardstenen sokkel en voorafgegaan door een bordes op drie treden. Voor bordes en treden is gebruik gemaakt van een combinatie van breuksteen en blauwe hardsteen – zij dateren vermoedelijk uit de uitbreidingsfase van 1953.
Het centrale gedeelte van het monument bestaat uit een groep van figuren in hoogreliëf. Centraal komt de patroonheilige van de stad Sint-Truiden voor: de Heilige Trudo, die in de rechterhand een stok vasthoudt en die de linkerhand de hoogte in steekt. De linkervoet staat op een Ionisch kapiteel. Links is een oude bebaarde man neergezeten. Hij houdt de handen smekend open. Uiterst links is een soldaat met ontbloot bovenlijf neergevallen. Hij wordt ondersteund door een vrouw met lange mantel en kap, alsook door een putto. Geheel achteraan staat een tweede soldaat in gevechtskledij met lans. De groep rechts van de centrale figuur omvat een neergezegen soldaat in gevechtskledij, die getroost wordt door een voorovergebogen vrouw met lange mantel en kap. Een tweede soldaat achteraan schalt de trompet. Onder de linkerhand van de soldaat komt de handtekening voor van beeldhouwer: V. DE HAEN.
In 1953 werd het monument aan weerszijden uitgebreid. De linkse uitbreiding is versierd met de sculptuur van een zwaard, een lauwerkrans en een Belgische leeuw, de rechtse uitbreiding met een fakkel en een lauwerkrans met het wapenschild van Sint-Truiden en de letters S.T. De sculpturen zijn telkens geflankeerd door uitstekende consoles die dienen om bloemenkransen aan te hangen. Aan de beide uiteinden van het gedenkteken komen lantaarns voor.
Op de sokkel is centraal de inscriptie aangebracht AAN ONZE HELDEN; links de jaartallen 1914-1918 en rechts 1940-1945. Naast de centrale inscriptie is een gesmede tuil tegen de sokkel aangebracht, die werd vervaardigd en gesigneerd door kunstsmid Pierre Radoux (1864-1939).
- GHYS Th., Meegedeelde gegevens, Sint-Truiden, 2012.
- Sint-Truiden. Plechtige Onthulling, in Gazet van Genck, 19 juni 1927.
- LENAERTS R. 2012: Het monument voor de gesneuvelden in de Stapelstraat, onuitgegeven tekst, Sint-Truiden.
- ENGELEN C., MARX M. 2002: Beeldhouwkunst in België vanaf 1830, Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën. Studia 90, deel I, Brussel, 417.
- GOOSSENS E. 1982-1983: Relikten van beide wereldoorlogen als toeristische objekten in Zuid-Limburg, onuitgegeven eindverhandeling, Hasselt, Hoger Rijksinstituut voor Toerisme, Hotelwezen en Voedingsbedrijven, 1982-1983, 108-109.
- VENKEN J. 1993: Oud Sint-Truiden en omgeving. Borgloon, Gingelom, Heers, Nieuwerkerken, Sint-Truiden, Wellen, Gent, 205.
Bron: Bevat overheidsinformatie, verkregen onder de modellicentie voor gratis hergebruik Vlaanderen v1.0. URI:
Agentschap Onroerend Erfgoed 2019: Oorlogsmonument [online] https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/215772 Geraadpleegd op 12-11-2019
