Hospitaal voor Mannen

Thans O.C.M.W.-hospitaal en tehuis voor bejaarden.

Complex in eclectische stijl met neobarokelementen, gelegen aan de Hoge Veser, die door platanen is afgezoomd. Gebouw van 1875-1888 naar ontwerp van architect J. Bruyenne. Baksteen gebouw van twee bouwlagen onder zadeldak (leien), met dakkapellen. Ten noordwesten, vleugel van het voormalige Dispensarium (1843-1846), in het verlengde van het hoofdgebouw. De voorgevel telt elf + dertien + vier traveeën; arduinen plint, kordon en hoekbanden. Trapgevels boven de eerste en tweede travee, de tiende en de elfde travee, de drie middentraveeën der gevelinsprong en de derde en vierde travee van rechts. Gesmeed ijzeren muurankers. Baksteenfries onder de houten kroonlijst. De drie met trapgevel bekroonde middentraveeën der gevelinsprong zijn opgevat als monumentale poorttravee; in de geveltop met wapenschild van Sint-Truiden en het opschrift HOPITAL, en onder de bovenvensters twee gevelstenen met opschrift HENRI SWENNEN 1900 en EDMOND DE MALIZARD 1907.

Getoogde arduinen vensters met licht inspringende sluitsteen. Gelijkaardige, hoge poort. De zuidwestelijke gevel, met de beide, haakse vleugels (elk zeven traveeën lang en drie breed), is soberder opgevat; verhoogde begane grond en gecementeerde plint. Baksteenfries onder de kroonlijst; gesmeed ijzeren muurankers; bakstenen kordons. Getoogde vensters in een licht uitspringende, bakstenen omlijsting en doorlopende arduinen lekdrempels.

De noordwestvleugel telt tien traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (Vlaamse pannen), en is met de voorgevel naar het zuidwesten gericht. Verankerd bakstenen gebouw. De voorgevel heeft een hardstenen plint. Licht getoogde bovenvensters in rechthoekige verdiepte gevelvlakken; hardstenen lekdrempels. Twee rechthoekige deuren in een verdiepte kalkstenen omlijsting op neuten. Blinde achtergevel, op twee recente vensters na. De oude kern van het gebouw blijkt duidelijk uit de rechtse hoekband van kalksteen.


Bron     : Schlusmans F. met medewerking van Gyselinck J., Linters A., Wissels R., Buyle M. & De Graeve M.-Ch. 1981: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Hasselt, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 6N2 (He-Z), Brussel - Gent.
Auteurs :  Schlusmans, Frieda
Datum  : 1981

Bron: Bevat overheidsinformatie, verkregen onder de modellicentie voor gratis hergebruik Vlaanderen v1.0. URI:
Agentschap Onroerend Erfgoed 2019: Hospitaal voor Mannen [online] https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/84271 Geraadpleegd op 12-11-2019

 

ONTDEKKING VAN DE DAG

De trap des aanstoots

De Luikse architect Etienne Fayn slaagde erin om een mooi stadhuis in Luikse classicisme te ontwerpen rond de oude halle en de belforttoren. De stadsmagistraat betrok zijn nieuwe symmetrische bouw in juli 1759 onder begeleiding van drie kanonsalvo's. De interieurafwerking, vooral door de modieuze Luikse vakmensen, moest toen nog beginnen.
Maar... die saaie horizontale kroonlijst wou de stad als bouwheer toch verbeteren. Kijkend naar Brabant en Antwerpen liet ze in 1766 zwierige frontons met klokgevel, curven en tegencurven plaatsen aan de hoofdgevel. Pater minderbroeder Johannes Bolgrez bracht een plan mee uit Antwerpen. Ook kwam er een dubbele puitrap naar de verdieping, om de begane grond te kunnen verhuren. Enkele jaren later verdween deze blijkbaar té bombastische ingreep terug. 

Eigentijds kroniekschrijver Debruyn is genadeloos voor zoveel pretentie en tekent - met veel lekenfantasie - dit on-Luikse gedrocht. Hij schrijft ook hoe men half juni 1766 bouwt aan "eene nieuwe blauw steene balcon, ende het frontispicium wierd verciert met nieuwe crollen, oock met eenen nieuwen noijt in dese landen geinventeerde blauw steenen trap dienende tot spot der borgers ende vreemdelingen hier passerende om het onnodigh ende verquist geldt". 

Van deze verbeteringsoperatie getuigt nog een jaartalsteen met stadswapen boven het balkon. 






Lees: Christine VANTHILLO, Het stadhuis van Sint-Truiden, van binnen uit bekeken, in Sint-Truiden in de 18de eeuw, tentoonstellingscataloog, Sint-Truiden: Sint-Truiden 1300 vzw., 1993, p. 109-117; Fernand DUCHATEAU, Het boek van Debruyn. Een kroniek van de achttiende eeuw in Sint-Truiden, in idem, p. 168 en 209-267 en Sint-Truiden 1693-1793, in idem, p. 7-26; Het stadhuis van Sint-Truiden. Hart van de democratie, Sint-Truiden: stadsbestuur, 2018, p. 131-133.