Hospitaal voor Mannen

Thans O.C.M.W.-hospitaal en tehuis voor bejaarden.

Complex in eclectische stijl met neobarokelementen, gelegen aan de Hoge Veser, die door platanen is afgezoomd. Gebouw van 1875-1888 naar ontwerp van architect J. Bruyenne. Baksteen gebouw van twee bouwlagen onder zadeldak (leien), met dakkapellen. Ten noordwesten, vleugel van het voormalige Dispensarium (1843-1846), in het verlengde van het hoofdgebouw. De voorgevel telt elf + dertien + vier traveeën; arduinen plint, kordon en hoekbanden. Trapgevels boven de eerste en tweede travee, de tiende en de elfde travee, de drie middentraveeën der gevelinsprong en de derde en vierde travee van rechts. Gesmeed ijzeren muurankers. Baksteenfries onder de houten kroonlijst. De drie met trapgevel bekroonde middentraveeën der gevelinsprong zijn opgevat als monumentale poorttravee; in de geveltop met wapenschild van Sint-Truiden en het opschrift HOPITAL, en onder de bovenvensters twee gevelstenen met opschrift HENRI SWENNEN 1900 en EDMOND DE MALIZARD 1907.

Getoogde arduinen vensters met licht inspringende sluitsteen. Gelijkaardige, hoge poort. De zuidwestelijke gevel, met de beide, haakse vleugels (elk zeven traveeën lang en drie breed), is soberder opgevat; verhoogde begane grond en gecementeerde plint. Baksteenfries onder de kroonlijst; gesmeed ijzeren muurankers; bakstenen kordons. Getoogde vensters in een licht uitspringende, bakstenen omlijsting en doorlopende arduinen lekdrempels.

De noordwestvleugel telt tien traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (Vlaamse pannen), en is met de voorgevel naar het zuidwesten gericht. Verankerd bakstenen gebouw. De voorgevel heeft een hardstenen plint. Licht getoogde bovenvensters in rechthoekige verdiepte gevelvlakken; hardstenen lekdrempels. Twee rechthoekige deuren in een verdiepte kalkstenen omlijsting op neuten. Blinde achtergevel, op twee recente vensters na. De oude kern van het gebouw blijkt duidelijk uit de rechtse hoekband van kalksteen.


Bron     : Schlusmans F. met medewerking van Gyselinck J., Linters A., Wissels R., Buyle M. & De Graeve M.-Ch. 1981: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Hasselt, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 6N2 (He-Z), Brussel - Gent.
Auteurs :  Schlusmans, Frieda
Datum  : 1981

Bron: Bevat overheidsinformatie, verkregen onder de modellicentie voor gratis hergebruik Vlaanderen v1.0. URI:
Agentschap Onroerend Erfgoed 2019: Hospitaal voor Mannen [online] https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/84271 Geraadpleegd op 12-11-2019

 

ONTDEKKING VAN DE DAG

De Melsterbeek vloeit richting Schelde

In het bekken van de Melsterbeek volgen de beken eerst zuid-noord het dalend reliëf van ca. 100 naar 35 meter boven zeespiegel. Net noordelijk van het stadscentrum van Sint-Truiden buigt de Melsterbeek zelf naar het noordwesten en ontvangt de Cicindria in Melveren en de Molenbeek in Runkelen. Ze loopt dan een tijdje zij-aan-zij met de Gete en vloeit samen bij Donk. Via Demer, Dijle en Rupel gaat het richting Schelde. 

De (herlegde) Melsterbeek bij Ordingen


De naam ‘Melster’ komt waarschijnlijk van het woord malter of mout, maar in de lokale volksmond is het gewoon ‘molenbeek’ als grootste waterloop. Ze ontspringt in Heiselt bij Jeuk, vlakbij de taalgrens. Ze is 33 kilometer lang. Waterlopen schuren beekvalleien uit en de kleilagen onder de ijstijdleem in Vochtig Haspengouw doen talrijke bronnetjes dagzomen. Langs de oevers van de Melsterbeek groeide een ketting van dorpen met omgrachte kastelen en zelfs abdijen in Nonnemielen en Terbeek. Haar stroomkracht deed graanwatermolens draaien. In Sint-Truiden zijn dat de dorpen Aalst, Brustem, Ordingen, Zepperen, Melveren, Metsteren en Runkelen.

Modern bekenbeheer bij Ordingen door Land&Water

De beken kennen in deze streek een vrij hoog verval met piekdebieten. Voor de waterbeheersing waren wachtbekkens nodig, o.m. voor de Melsterbeek in Aalst, Ordingen en Bernissem. De natte gronden in de beekvalleien waren in de 19de-20ste eeuw met waterzuchtige Canadapopulieren beplant, nuttig voor klompen, minder duurzaam timmerwerk en kisthout. 

Wachtbekken 'De Wiel' in Aalst-bij-Sint-Truiden


Tussen Sint-Truiden en Zepperen werd in 1879 een stevige bakstenen brug geslagen. Enkel de sluitsteen bleef bewaard 'COART B(ourgemestre) ZEPPEREN 1876'


Een vistelling in 2012 bij Metsteren leverde volgende soorten op: driedoorn stekelbaars, tiendoorn, riviergrondel, bermpje en blauwband. De molenwatervallen zijn wel een drempel voor hun migratie voor paai, rust en voedselgaring, onderzoek Stef Cools.


Lees: Pierre DIRIKEN, ‘Water in Haspengouw’, (Geogidsen), Sint-Truiden: De Blauwe Vogel, 1985; ID., ‘Het Haspengouws landschap in evolutie’, (Haspengouwse monografieën, 2), Kortessem: Georeto, 2013. \nKijk: http://www.land-en-water.be. Wateringen van Sint-Truiden.\n

De intussen verdwenen watermolen bij het kasteel van Ordingen. De wapensteen met commandeurswapen uit 1740 in de gevel werd ingemetseld in het kasteel