ERFGOUD

Historische verhalen

Trudofeesten, Paula Moria getuigt

...Paula Moria maakte als jong meisje en verslaggever bij de groep Pol Stas de Trudofeesten in 1956 al mee. Bij latere edit...

Berenmutsen op zolder

Een kleine week na de Slag bij Halen liet een eskadron Belgische Gidsen op verkenning naar de Duitse opmars zich verrass

Brandende bokkenrijders

In 1784 werden twee 'bokkenrijders' op de brandstapel terechtgesteld wegens brandstichting op de Zepperenweg

De Alvermannekes

...ven heeft mijn mam de pijp gezien waar de alvermannekens uitkwamen. Die hadden in de grond kasten en tafels van aarde....

IJzeren kruisen

Gouverneur-generaal von Bissing, zelf cavalerie-officier, bezocht één jaar na de inval van augustus 1914 de gesneuveld

Een sponsorbord in mergel

Kasteelheer de Chestret liet zijn wapenschild plaatsen in de gevel van de kerktoren in Kerkom

Meester Pruim en het schoolhuis

Steven Prenau uit het landelijke Aalst was een taalactivist die uiteindelijk naar Nederland moest uitwijken

Een weerwolf in Melveren

...veren , een gehucht van Sint-Truiden, woonde een zekere X. Op zekere dag ging X met zijn vriendin naar de kermis in Kort...

Heksenmeesters kennen middelen om hekserij te verwijderen

... om hekserij te verwijderen Een van mijn broers was ziek en 's nachts konden we hem niet in 't bed houden, zo ging die t...

Heks voorspelt

...eger aan Ziekeren -klooster. Daar woonde ook Siska V., dat was nog verre familie, maar zij was een heks, een echte. Toe...

Expo 1907

Het hoogtepunt in de recente geschiedenis van Sint-Truiden is ongetwijfeld de Provinciale Tentoonstelling in 1907

"Fruitboeren klagen altijd !" Met reden.

Het is normaal dat een exportgerichte en weersafhankelijke teelt niet alle hefbomen in handen heeft. De fruitteelt in Ha

Barbanson, een heldennaam bij het toegangshek

Het vliegveld en thuishaven van het Vervolmakingscentrum van de Luchtmacht respectievelijk in Brustem en in Bevingen ont

Christina the Astonishing

...stonishing (Nick Cave)Lived a long long time agoShe was stricken with a seizureAt the age of twenty-twoThey took her bod...

Christina de Wonderbare

De heilige Christina 'de wonderbare' verwierf internationale bekendheid, ook recent nog

Beiaardklanken en biggengeschreeuw

De auteur van 'Brave New World' beschreef Sint-Truiden in zijn novelle "Uncle Spencer"

Hallo Micro! Onze oudsten aan het woord

...in 2008 gestart als een vrijwilligerstraject van het stadsarchief. Door interviews met Truienaren die ouder zijn dan 75 ...

De pest in Sint-Truiden

...ft bij deze fotoHoewel de bevolking van Sint-Truiden ontsnapt aan de ergste pestgolven, toch komen talloze bewoners om t...

Wilderen als slagveld in 1129

...dgenoot van de Hertog van Brabant. De prinsbisschop van Luik beweerde dat het graafschap een vrij leengoed was van de Si...

Over Hoogstam naar Laagstam

...eerste overschakelingen naar commerciële laagstam komen er in Haspengouw al in de jaren 1930. Niettemin duurt het nog t...

De legende van de "Kommeduur"

Een oude vrouw vertelt over de vurige wraak op de opkopers-industriëlen van de Commanderij van Bernissem

Christina the Astonishing (fragment boek)

...gment boek)The visit. The day we made the walk to Brusthem was the tail end of a summer storm, the sky sagged low over t...

Christina lofzang

...int-Truidens kind Nu in het vreugdpaleisWaar gij bij God genade vindtLeid ons naar ’t paradijs!Christina kind van onze...

Beweeg over een jaartal...
ONTDEKKING VAN DE DAG

Brandende bokkenrijders

Brandende Bokkerijders

Blauwe steen

Achter het piramidekerkje van Bautershoven  houdt een blauwe steen zich recht in de graskant. Gelukkig heeft iemand er een boompje naast geplant, anders rij je er zo voorbij.

Hendrik Prijs, onze Limburgse Elsschot, schreef het trieste verhaal van Suske de Poup  en het Voorvelleke . Dat deden later ook historieschrijver Achille Thijs, de dialectkring Het Neigemenneke en historicus Frank Decat.

Die twee bejaarde vagebonden werden volgens de ingekapte tekst op de steen hier levend verbrand begin oktober 1784. Ze hadden de Gebrande winning  in de fik gestoken, verderop richting stad.

Nu laait het vuur daar alleen nog op onder het fornuis om de restaurantbezoekers te verwennen met een zakenlunch. In de zijgevel boven een poortje lees je het jaartal 1785 en de initialen van pachter Van den Hove op de sluitsteen.

Onderschrift bij deze foto

Beruchte Bokkenrijders

De bokkenrijders liggen nog in ons gezamenlijk geheugen, al was het maar door een album van Suske en Wiske. Maar of de twee brandstichters bij zo'n bende hoorden? In elk geval biechtten ze op dat op de heide 't Dekket in Zepperen  een duivelse eed van zwijgplicht was afgelegd. Aanstokers waren vier Walen, maar die zijn nooit gesnapt. Criminelen in de jaren 1700 probeerden wel meer bij de rijke boeren geld af te persen. Ze dreigden met brandstichting in een anonieme brief, vastgebonden aan de ring van de poort. De lemen boerderijen onder strodak waren een weerloze prooi.

Petit en Martens voerden hun dreigement uit maar vielen al snel in handen van de schout, zowat de sheriff of politiecommissaris in die tijd. Ze werden gefolterd bij hun verhoor en terechtgesteld aan het Gebrand Lindeken, richting Zepperen. In de stoet ging het van de stad naar de bewuste plek. Suske (Martens) en het Voorvelleke  (Petit) werden iets voor de middag op twee passen van elkaar aan een balk geketend. Ze leefden volgens het executieverslag nog drie tot vier minuten in het vuur, maar waren na twee uren nog slechts een hoopje asse.

Het Voorvelleke

Dat was de bijnaam van een Franse deserteur, Petit die altijd een lederen smidsvel droeg. Hij huysde, hoetelde en boddelde   met de buurvrouw van Suske en met twee Walen. Zijn veertienjarige zoon kreeg wroeging en praatte zijn vader na één week al aan de brandstapel. Truienaar Suske of Fransciscus Martens was een strodekker en leemplakker uit de Hel , een volkswijk nabij de Diestsepoort. Hij was ooit getrouwd geweest met een ware 'poup' van een vrouw, die stierf op bedevaart naar Compostela. Sus hertrouwde later met de dievegge Anastasia Kaky . Die zorgde voor de vuurlonten. Anastasia was een taai wijf en doorstond eerst de tortuur van tenenrek, duimschroeven en 'Spaanse' spanlaarzen. De strappade of de katrol waarmee de beul haar armen achterwaarts optrok deed Kaky uiteindelijk bekennen. Ze werd als medeplichtige gewurgd en geroosterd op de Grote Markt. Haar verminkte lijk hing later als afschrikking in een gaffel op de gerechtsplek van de abt, nu op de kruising van Tramstraat en Halmaalweg .

Het Zwakke Verzet

Hendrik Prijs gaf zijn roman Het Zwakke Verzet uit in 1942. Hij las daarvoor de originele processtukken door. Een proefje van de woorden die hij Suske in de mond legt: De groote winning stond, lijk de oogst in het veld, van de geweldige hitte der laatste dagen poederdroog en als te wachten op ons vonkje vuur. Met vieren hebben we het hem gelapt. De twee Walen, het Voorvelleke en ik. Petit bracht zijn melkmuil van een zoon mee. Ik keef hem verdacht aan, de kerel had een te eerlijk gezicht om betrouwbaar te zijn en bood te veel tegenstand. 'Hij kan een handje bijsteken', sprak het Voorvelleke, 'hij moet meer man worden'. 'Zijn wij geen mans genoeg, Voorvelleke?' 'Muil, dicht en aan 't werk!'


Mijnheer Keyenberg

De rijke Lambert Keyenberg-Baltus had bij Bautershoven-Bernissem  tussen de twee oorlogen een eigen vliegveld en liet naar verluidt de boodschap op hout uit 1784 vastleggen in de huidige steen aan de wegkant.